II SA/Kr 76/11
WyrokWSA w Krakowie2011-04-08
Skład orzekający: Jan Zimmermann, Kazimierz Bandarzewski, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłata planistyczna może zostać ustalona, gdy przeznaczenie nieruchomości w nowym planie miejscowym nie jest tożsame z przeznaczeniem w planie poprzednim, który utracił moc, a wartość nieruchomości przed uchwaleniem nowego planu została określona na podstawie faktycznego sposobu jej wykorzystywania?Ratio decidendi
Opłata planistyczna może zostać ustalona, gdy przeznaczenie nieruchomości w nowym planie miejscowym nie jest tożsame z przeznaczeniem w planie poprzednim, który utracił moc. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. (sygn. akt P/58/08), wartość nieruchomości przed uchwaleniem nowego planu powinna być określona na podstawie faktycznego sposobu jej wykorzystywania, a nie jej przeznaczenia w planie, który wygasł. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy jedynie sytuacji tożsamości przeznaczenia terenu w obu planach.Stan faktyczny
Skarżący zostali zobowiązani do zapłaty jednorazowej opłaty planistycznej w związku ze zbyciem nieruchomości, której wartość wzrosła wskutek uchwalenia nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ I instancji ustalił opłatę na podstawie operatu szacunkowego, który uwzględniał faktyczne wykorzystanie nieruchomości przed wejściem w życie nowego planu oraz jej wartość po wejściu w życie planu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący zarzucili błędną wykładnię wyroku Trybunału Konstytucyjnego i brak wykazania wzrostu wartości nieruchomości, argumentując, że przeznaczenie działki nie zmieniło się istotnie.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski (spr) WSA Mariusz Kotulski Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2011r. sprawy ze skargi S.O. i A.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 listopada 2010r. , Nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości skargę oddala .
Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. znak: [...] Burmistrz Miasta i Gminy S. , działając na podstawie art. 36 ust. 4 w związku z art. 37 ust. 1, 3 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przepisów uchwały nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia 15 maja 2006 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta S. , art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego ustalił dla skarżących opłatę jednorazową w wysokości 7016 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 1 o powierzchni 0,5961 ha położonej w S. w związku z uchwaleniem, wspomnianą uchwałą, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i w związku ze zbyciem przez skarżących tej nieruchomości, zobowiązując równocześnie skarżących do zapłaty powyższej kwoty na rachunek bankowy Urzędu Miasta i Gminy S. lub bezpośrednio w kasie Urzędu Miasta i Gminy S. , w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, z zastrzeżeniem naliczenia odsetek ustawowych w przypadku opóźnienia lub zwłoki zapłacie.
W obszernej decyzji organ l instancji ustalił, że nieruchomość zbyli skarżący umową sprzedaży z dnia 16 września 2009 r. zawartą w formie aktu notarialnego Repertorium [...] i nieruchomość ta podlega ustaleniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta S. z dnia 15 maja 2006 r., zgodnie z którymi działka nr 1 stanowi obszar o symbolu A 15 P (tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów) oraz KDG – tereny dróg publicznych. Dla terenu oznaczonego symbolem P stawka opłaty planistycznej wynosi 10 %, a dla terenu o symbolu KDG – 0 %. Do obliczenia opłaty planistycznej uwzględniono obszar 5676 m2. W obowiązującym do 31 grudnia 2003 r. miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego teren ten stanowił obszar NU – teren urządzeń utylizacji odpadów.
Wskazano w tej decyzji na charakter opłaty planistycznej i konieczność jej ustalenia w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek. W ocenie organu I instancji uchwalony w 2006 r. plan miejscowy spowodował wzrost wartości tejże nieruchomości i tą okoliczność wykazano na podstawie operatu szacunkowego. Nieruchomość stanowiąca działkę nr 1 przed wejściem w życie miała wartość rynkową w wysokości 54 206 zł, a po wejściu w życie planu miejscowego – 124 361 zł. Biegły sporządził operat szacunkowy, zastosował podejście porównawcze, metodę porównywania parami. Uwzględnił okoliczności mające wpływ na wartość nieruchomości. Celem określenia wartości nieruchomości przyjęto jej faktyczne wykorzystanie przed uchwaleniem planu miejscowego z 2006 r. Tym faktycznym wykorzystywaniem było wykorzystywanie jako nieruchomość rolna wraz ze zgodą na zmianę sposobu wykorzystywania gruntów rolnych na cele nierolnicze zawartą w nie obowiązującym już ("starym") planie miejscowym. Przedstawiono szczegółowe podstawy sporządzenia operatu szacunkowego wraz z wyjaśnieniem zasad jego sporządzenia. Przyjęto nieruchomości podobne do porównani z obszaru Miasta S. , a wskazanymi atrybutami mającymi znaczenie dla oszacowania były: faktyczny sposób wykorzystania nieruchomości, lokalizacja, otoczenie działki, dostęp, ograniczenia i wielkość.
Organ I instancji przytoczył argumentacje skarżących składaną w toku postępowania i ustosunkował się do niej, w szczególności akcentując obowiązek biegłego przyjęcia do oszacowania wartości nieruchomości dotychczasowy sposób wykorzystywania działki nr 1 , a nie jej przeznaczenie w planie miejscowym obowiązującym do 31 grudnia 2003 r. Wskazano, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 lutego 2010 r. sygn. akt P 58/08 nie dotyczy takiej sytuacji, jaka ma miejsce w tej sprawie, ponieważ nowe przeznaczenie obejmuje lokalizację obiektów związanych z produkcją, magazynowaniem surowców i materiałów oraz ich przerobem, obiektów i urządzeń usług o charakterze komercyjnym lub publicznym z zakresu szkolnictwa, administracji, urządzeń infrastruktury technicznej, dojazdów nie wydzielonych, parkingów i zatok postojowych, stacji i magazynów paliw płynnych. Obowiązujący plan od 2006 r. dla działki nr 1 nie przewiduje więc lokalizacji urządzeń utylizacji odpadów. Tym samym przeznaczenie działki nr 1 w planie obowiązującym do końca 2003 r. i w planie obowiązującym od 2006 r. nie jest tożsame.
Odwołanie od tej decyzji wnieśli A. i S.O. , zarzucając tejże decyzji rażące naruszenie prawa, w tym Konstytucji RP oraz przepisów K.p.a.
W ocenie odwołujących wyrok Trybunału Konstytucyjnego do sprawy o sygn. akt P 58/08 został przez organ administracyjny błędnie odczytany. Trybunał Konstytucyjny wskazał bowiem na niekonstytucyjność zaskarżonych do Trybunału przepisów. Wszystkie decyzje wydane wbrew wyrokowi Trybunału naruszają Konstytucję. Wzięto do porównania plan miejscowy uchwalony jeszcze przez radę narodową, a wiec z czasów PRL-u i to pomimo zmiany ustroju i konstytucji. Od 2004 r. nadal wydawano decyzje na podstawie ustaleń wynikających już z nieobowiązującego planu miejscowego, co oznacza, że Urząd Miasta i Gminy S. respektował prawa nabyte w zakresie możliwości wykorzystania terenu pomimo uchylenia planu miejscowego.
Zarzucono, że ustalenie w planie miejscowym obowiązującym do 2004 r. przeznaczenia działki nr 1 tylko pod zabudowę urządzeń utylizacji odpadów było celowym działaniem z okresu państwa totalitarnego, zmierzającym jedynie do uniemożliwienia jej zbytu oraz obniżenia wartości nieruchomości w razie jej wywłaszczenia na tenże cel, który nie został zrealizowany. Teren ten stanowi obszar zabudowy, co przesądzają pozwolenia na budowę wydawane celem zabudowy działek sąsiednich. Tym samym odwołujący nabyli przynajmniej prawa do zabudowy przemysłowej swojej działki nr 1 . Operat szacunkowy został sporządzony na podstawie przepisów prawa, których niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny. Odwołujący podnieśli, że zasadnym jest twierdzenie o obniżeniu wartości tejże nieruchomości, ponieważ nowy plan miejscowy pozbawił ich prawa zabudowy mieszkaniowej, które posiadali przed jego uchwaleniem i to sam organ I instancji winien stratę wyrównać.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., po rozpoznaniu odwołania utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zaskarżona odwołaniem decyzja jest prawidłowa, bowiem oparta została na prawidłowo zrealizowanych przesłankach zawartych w przepisach materialno-prawnych, tj. art. 36 i 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na prawidłowo sporządzonym dowodzie, którym jest elaborat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego. Decyzja zgodna jest także z zasadami zawartymi w przepisach procesowych, bowiem jej sentencja zawiera prawidłowo określoną podstawę prawną zaś uzasadnienie jako niezmiernie szczegółowe, odpowiada regułom jego sporządzenia zawartym w przepisie art. 107 § 3 K.p.a. Organ l instancji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał wszystkie informacje i wyjaśnienia związane z prowadzonym postępowaniem, jak i wydanym rozstrzygnięciem.
Dalej Kolegium Odwoławcze wskazało, że przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wprowadziły zasadę wzajemnych rozliczeń pomiędzy gminą a właścicielem nieruchomości, w związku ze zmianą wartości nieruchomości, w wyniku uchwalenia planu bądź jego zmiany. W przedmiotowej sprawie w wyniku uchwalenia planu miejscowego wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel zbył tą nieruchomość przed upływem 5 lat od wejścia w życie. W takiej sytuacji wójt, burmistrz albo prezydent miasta, pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości, przy czym wysokość opłaty nie może być wyższa, niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości. Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że skoro ustawodawca przesądził o istnieniu obowiązku wniesienia opłaty w wyżej opisanych okolicznościach, to zakres swobody w orzekaniu o jej wysokości przez właściwy organ doznaje ograniczenia w skutek zawartych w ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym zasad jej orzekania.
Kolegium Odwoławcze podało, że co do zasady określania wartości nieruchomości oraz do osób uprawnionych do określania tych wartości, stosuje się przepisy o gospodarce nieruchomościami. Aktem wykonawczym, określającym m.in. metody i techniki wyceny nieruchomości oraz formę i treść operatu szacunkowego jest rozporządzenie z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.). Operat szacunkowy stanowi podstawowy dowód w postępowaniu w sprawie nałożenia opłaty planistycznej. Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości dla ustalenia odszkodowania lub opłaty, określa się wartość nieruchomości, uwzględniając jej przeznaczenie przed zmianą planu miejscowego, lub faktyczny sposób jej wykorzystywania przed jego uchwaleniem oraz przeznaczenie tej nieruchomości po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego (art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) Kolegium Odwoławcze zaznaczyło, że przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wejścia w życie planu miejscowego lub jego zmiany, a ceny z dnia zbycia nieruchomości. W przypadku gdy przed uchwaleniem obowiązującego planu miejscowego nie obowiązywał plan miejscowy lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy określaniu wartości nieruchomości dla celów opłaty przyjmuje się faktyczny sposób wykorzystania nieruchomości przed uchwaleniem tego planu (§ 50 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny i sporządzania operatu szacunkowego).
Zdaniem Kolegium Odwoławczego sporządzony w niniejszej sprawie operat szacunkowy został wykonany według zasad i metod zapisanych w cytowanych powyżej aktach prawnych. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że organ administracyjny nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły.
Wskazano, że trafnie organ I instancji przyjął jako właściwa podstawę prawną sporządzenia operatu szacunkowego § 50 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Wyjaśniono, że w tej sprawie należało przyjąć faktyczny sposób wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości przed wejściem w życie planu miejscowego z 2006 r., a nie jej przeznaczenie w planie miejscowym obowiązującym do końca 2003 r. Wskazano, że rzeczoznawca uwzględnił postulowaną przez odwołujących ochronę praw nabytych w tym zakresie, że wynikająca ze starego planu miejscowego zgoda na odrolnienie gruntu została uwzględniona przez rzeczoznawcę w operacie szacunkowym.
Podniesiono, że organy przeanalizowały wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. (sygn. akt P 58/08) i w ich ocenie wyrok ten nie ma zastosowania w tej sprawie. Wyrokiem tym Trybunał nie zakwestionował konstytucyjności całego art. 37 czy też art. 36 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a jedynie wskazał na sposób interpretacji tych przepisów. Art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tylko w tym zakresie został uznany za niekonstytucyjny, w którym pozwalał na ustalanie opłaty planistycznej w sytuacji, w której dana działka miała takie samo przeznaczenie w poprzednim planie obowiązującym jak i aktualnie obowiązującym, a między tymi planami był okres nieobowiązywania planu miejscowego. Taka sytuacja nie miała miejsca w odniesieniu do działki nr 1 .
Na decyzję Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie wnieśli S. i A.O. , domagając się uchylenie zaskarżonych w tej sprawie decyzji i umorzenie postępowania przed organem I instancji.
Skarżący podnieśli, że działka nr 1 nie zmieniła swojego przeznaczenia w nowym planie miejscowym w porównaniu do "starego" planu miejscowego.
Zarzucili błędna wykładnię wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 lutego 2010 r., sygn. akt P 58/08, który orzekł o niezgodności art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z art. 2 i 32 Konstytucji RP. Tym samym w tej sprawie nie było podstaw do prowadzenia postępowania na podstawie tego właśnie przepisu. Analogicznie nie mógł stanowić dowodu w sprawie operat szacunkowy sporządzony także na potrzeby tego przepisu. W ocenie skarżących wprawdzie poprzedni plan miejscowy celowo ograniczał możliwość zabudowy tylko do rozbudowy wysypiska śmieci, to jedna z uwagi na wycofanie się z tych planów, takie ograniczenie stało się nieaktualne. Tym samym na działce nr 1 dopuszczalnym stała się każda zabudowa przemysłowa. W ocenie skarżącym oznacza to kontynuację zabudowy przemysłowej, istniejącej w istocie również w "starym" planie miejscowym.
Organy nie wykazały wzrostu wartości ww. działki, ponieważ nie przyjęły jej przeznaczenia pod zabudowę przemysłową, a konsekwentnie i błędnie opierały się na faktycznym wykorzystaniu działki sprzed daty uchwalenia "nowego" planu miejscowego. Sama zaś działka nr 1 mogła w okresie nie obowiązywania planów miejscowych być zabudowa nawet zabudową mieszkaniową. Kierowane zarzuty oparcia wydanej decyzji o błędnie sporządzony operat szacunkowy, powinny wymóc na organach ponowienie tego dowodu poprzez zlecenie sporządzenia ponownego i prawidłowego operatu szacunkowego.
Zdaniem skarżących nie mogą oni ponosić konsekwencji braku kontynuacji planów miejscowych, a w istocie okres nie obowiązywania żadnego planu miejscowego ograniczą ich możliwość gospodarowania nieruchomością i celowo zaniżano w ten sposób wartość nieruchomości zamierzając ją nabyć na cele publiczne po niższych kosztach niż faktyczna wartość rynkowa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanego rozstrzygnięcia, nie znajdując powodów do jego zamiany wskutek argumentacji zawartej w treści skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem obydwie wydane w sprawie decyzje nie są dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie.
Zgodnie z treścią art. 36 ust. 4 w związku z art. 37 ust .4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz.717 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "u.p.z.p." obowiązek uregulowania przez właściciela nieruchomości opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości powstaje w razie łącznego wystąpienia dwóch przesłanek, to jest wzrostu wartości nieruchomości jako skutku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiany oraz zbycia nieruchomości przed upływem 5 lat od daty wejścia w życie uchwalonego planu (lub zmiany istniejącego planu miejscowego).
Na organach wykonawczych gmin ciąży obowiązek wykazania, że w wyniku wejścia w życie planu miejscowego nastąpiła zmiana przeznaczenia nieruchomości oraz wzrost jej wartości mający bezpośredni związek przyczynowy z przyjętymi ustaleniami uchwalonego planu. Wzrost wartości musi mieć charakter obiektywny, wynikający z przeprowadzonego dowodu, jakim jest operat szacunkowy.
Jak wynika z akt sprawy sprzedaż udziału we własności przedmiotowej nieruchomości nastąpiła w dniu 16 września 2009 r., a zatem - po dacie wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta S. - a przed upływem 5 lat od tej daty.
Istota sporu między stronami sprowadza się do ustalenia, czy dopuszczalnym było naliczanie w tej sprawie opłaty, skoro biegły, a za nim organy przyjęły jako podstawę jej ustalenia wartość sprzedawanej nieruchomości sprzed uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z dnia 15 maja 2006 r. w związku z jej faktycznym wykorzystywaniem oraz wartość w dniu sprzedaży (16 września 2009 r.) mając na uwadze sposób zagospodarowania określony w planie miejscowym.
Z akt sprawy wynika, że działka nr 1 w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy S. przeznaczona była jako obszar NU – teren urządzeń infrastruktury technicznej – urządzenia utylizacji odpadów. Jako użytkowanie dopuszczalne dopuszczono możliwość lokalizacji zaplecza administracyjno-socjalnego lub technicznego jednostek eksploatujących dane urządzenie oraz zieleń izolacyjną lub uprawy ogrodnicze. Takie przeznaczenie obowiązywało do końca 2003 r. Pan ten utracił moc obowiązywania z dniem 1 stycznia 2004 r.
Działka nr 1 ponownie została objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w 2006 r. i według tego planu działka ta została na obszarze 5676 m2 objęta obszarem A15P-tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów, a podstawowe przeznaczenie tego obszaru obejmuje: pod obiekty i urządzenia związane z produkcją, składowanie i magazynowaniem surowców i materiałów oraz ich przerobem. Przeznaczenie dopuszczalne: obiekty i urządzenia usług o charakterze komercyjnym lub publicznym z zakresu szkolnictwa i administracji, urządzenia infrastruktury technicznej, dojazdy nie wydzielone, parkingi i zatoki postojowe, stacje i magazyny paliw płynnych. Cześć działki nr 1 o powierzchni 285 m2 została przeznaczona na obszar terenów dróg publicznych – droga (ulica) główna.
Niewątpliwie przeznaczenie działki nr 1 na podstawie obu ww. planów nie jest tożsame.
W takiej zaś sytuacji w tej sprawie ustalenie wartości nieruchomości następuje poprzez odjęcie wartości nieruchomości według stanu faktycznego wykorzystywania w okresie między 2004 a 2006 r. od wartości ustalonej na podstawie planu miejscowego obowiązującego od 2006 r.
Taki wniosek nie tylko wprost wynika z art. 37 ust. 1 u.p.z.p., ale i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P/58/08.
Sąd nie podziela stanowiska skarżących, jakoby w tym wyroku (lub w jakimkolwiek innym) Trybunał Konstytucyjny zakwestionował lub uznał za niezgodną z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej samą opłatę ustalaną z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem (lub zmianą) planu miejscowego. Trybunał Konstytucyjny również nie uznał za niezgodny z Konstytucją tryb ustalania tejże opłaty i to nawet w sytuacji, w której dana nieruchomość miała określone przeznaczenie w planie miejscowym, który utracił moc obowiązywania i skutkiem którego dana działka nie była już objęta takim planem, a dopiero po pewnym okresie czasu organy gminy uchwaliły nowy plan miejscowy określający przeznaczenie tejże działki.
Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku wskazał tylko na niezgodną z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej taką wykładnię art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która nie uwzględnia identyczności (tożsamości) ustaleń sposobu zagospodarowania tej samej działki w obu planach miejscowych, czyli zarówno w tym planie, który wygasł i kolejnym planie obowiązującym na datę wydania decyzji.
Zgodnie z tym wyrokiem art. 37 ust. 1 u.p.z.p., stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dz. U. z 2010 r. Nr 24, poz. 124 i wszedł w życie z dniem 15 lutego 2010 r. Wyrok ten z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, ma walor powszechnie obowiązujący. Oznacza to związanie nim składu orzekającego.
W myśl powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego jedynie tożsamość przeznaczenia terenu w planie obecnie obowiązującym i tym, którego moc wcześniej wygasła wyklucza możliwość ustalenia opłaty planistycznej, nawet w sytuacji przerwy pomiędzy uchwaleniem planu obecnego a utratą mocy planu poprzedniego.
Zgodnie z art. 37 ust. 11 u.p.z.p. w odniesieniu do zasad określania wartości nieruchomości stosuje się przepisy o gospodarce nieruchomościami. Na podstawie art. 159 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.) i stosownie do jego § 50 ust. 1 i 2 przy określaniu wartości nieruchomości dla ustalenia opłaty określa się wartość nieruchomości, uwzględniając jej przeznaczenie przed uchwaleniem planu miejscowego i po uchwaleniu (zmianie) planu. Powołany paragraf stwierdza, że biegły dokonując szacowania wartości wycenianej nieruchomości przyjmuje stan nieruchomości z dnia wejścia w życie planu miejscowego, a poziom cen - z dnia zbycia nieruchomości.
W operacie szacunkowym przyjętym jako dowód w tej sprawie biegły przyjął jedną z metod szacowania wartości nieruchomości (podejście porównawcze, metoda porównywania parami - operat szacunkowy, str. [...]).
Nie ulega w ocenie Sądu wątpliwości, że działka nr 1 o powierzchni 0,5961 ha położonej w S. nie miała identycznego przeznaczenia w planie obwiązującym do końca 2003 r. i planie obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, a tym samym nie tylko zasadnym było przyjęcie do szacowania faktycznego sposobu wykorzystywania tej działki w okresie braku planów miejscowych. Przeznaczenie działki nr 1` w obszarze NU – teren urządzeń infrastruktury technicznej – urządzenia utylizacji odpadów było znacząco dyskryminujące w stosunku do aktualnego przeznaczenia A15P-tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów, a podstawowe przeznaczenie tego obszaru obejmuje: pod obiekty i urządzenia związane z produkcją, składowanie i magazynowaniem surowców i materiałów oraz ich przerobem. Przeznaczenie dopuszczalne: obiekty i urządzenia usług o charakterze komercyjnym lub publicznym z zakresu szkolnictwa i administracji, urządzenia infrastruktury technicznej, dojazdy nie wydzielone, parkingi i zatoki postojowe, stacje i magazyny paliw płynnych. Cześć działki nr 1 o powierzchni 285 m2 została przeznaczona na obszar terenów dróg publicznych – droga (ulica) główna.
Nie mają racji skarżący podnosząc, że skoro od 2004 r. "stary" plan miejscowy wygasł, to ich działka uzyskała możliwość nieograniczonego sposobu zagospodarowania i tak właśnie należało wycenić jej wartość wskazując np. na zabudowę przemysłową. Biegły właściwie przyjął, że w okresie nieobowiązywania planu miejscowego, wartość danej nieruchomości należy szacować z uwzględnieniem jej faktycznego, a nie domniemanego, sposobu wykorzystywania. Innymi słowy jedyna możliwością było ustalenie wartości faktycznie wykorzystywanej nieruchomości i to niezależnie od tego, jak potencjalnie tą nieruchomość można byłoby zagospodarować. Na przeszkodzie uznania za zasadny pogląd skarżących stoją przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności jej art. 37 ust. 1 którego treści brzmi: "wysokość odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 36 ust. 3 [ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – dopisek Sądu], oraz wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 4 [ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – dopisek Sądu], ustala się na dzień jej sprzedaży. Obniżenie oraz wzrost wartości nieruchomości stanowią różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu, lub faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem" [podkreślenie Sądu].
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie jest obarczona wadami uzasadniającymi jej uchylenie i w tej sprawie organy administracji nie dokonały błędnej wykładni wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P/58/08.
W związku z tym skargę należało, stosownie do art. 151 P.p.s.a – oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło