II SA/Kr 761/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 kwietnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego M. K. o zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 16 sierpnia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego M. K. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 2 września i 11 października 2010 r., w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 kwietnia 2010 r. We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trojgiem jej dzieci. Ich miesięczny dochód wynosi 2.053 zł i składa się na niego wynagrodzenie za pracę żony w wysokości 700 zł, alimenty na dzieci w wysokości 1000 zł oraz zasiłek rodzinny w kwocie 353 zł. ( pismo uzupełniające z dnia 2 września 2010 r. ). Skarżący według oświadczenie nigdzie nie pracuje, nie osiąga żadnego dochodu. Nie jest też zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Według oświadczenia w skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o pow. 72 m2. Swój wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadnił brakiem środków finansowych. W piśmie z dnia 2 września 2010 r. skarżący podał wysokość wspólnego miesięcznego dochodu. Wyjaśnił na jaki cel zostały przeznaczone środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży nieruchomości – wyposażenie mieszkania, samochód, wczasy rodzinne, oddanie długów. Do pisma dołączył kserokopie odcinków wpłat za energię elektryczną ostatni za sierpień na kwotę 21.51 zł, opłata za mieszkanie w wysokości 572.74 zł, opłata za wodę na kwotę 199.77 zł, opłata za internet w wysokości 69 zł, historię rachunku bankowego za okres od 51 maja do 31 sierpnia 2010 r. Ponadto z historii przepływu środków finansowych i dokonywanych operacji wynika, iż skarżący korzysta z pięciu numerów telefonów komórkowych, które są regularnie doładowywane na kwotę około 250 zł. W kolejnym piśmie z dnia 11 października 2010 r. uzupełniającym wniosek skarżący oświadczył, iż wpłaty dokonane na konto w dniu 29 lipca 2010 r. pochodzą z ubezpieczenia [...] S.A - Towarzystwo Ubezpieczeń, w związku z wylotem na wycieczkę do [...] z biura podróży " A", które nie doszła do skutku z uwagi na ogłoszenie upadłości tego biura. Pieniądze w kwotach – 7.191,31 zł, 5.148,98, 7.191,31 zł są w trzech kwotach, ponieważ wylot miał się odbyć w trzy rodziny. Pieniądze te zostały przeznaczone na opłatę planistyczną od jednej działki, a reszta została przeznaczona na życie i opłaty. Żona skarżącego wyjaśniła także, że uzyskiwała dochód z pracy, ale nie była zatrudniona na umowę, stąd brak zaświadczenia pracodawcy o wysokości dochodu. Od 13 września 2010 r. pozostaje ona bez pracy, z uwagi na stan zdrowia - jest po operacji. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ( Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. W tym miejscu należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzić do wypadków, których zdobycie przez stronę środków na finansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznym utrzymania dla niej i jej rodziny. W przedmiotowej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Analizując przedstawione przez skarżącego zestawienie miesięcznych wydatków i odnosząc je do uzyskiwanych dochodów sąd uznał, iż poniesienie kosztów postępowania, które na obecnym jego etapie sprowadzają się do wpisu w wysokości 150 zł ( rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 24 grudnia 2003 r/ Nr 221, poz. 2193 z póź. zm. - § 2 ust.3 pkt 5 rozporządzenia), nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla skarżącego i jego rodziny. Tym bardziej, iż w przedstawionym zestawieniu wydatków, o którym mowa powyżej znajdują się pozycje, które trudno uznać za wydatki konieczne ( telefon, internet, utrzymanie samochodu) mające pierwszeństwo przed zobowiązaniami z tytułu kosztów sądowych. Jak wynika z przedstawionych dokumentów oraz wyjaśnień składanych przez skarżącego miał on możliwość zabezpieczenia środków pieniężnych w związku z toczącym się postępowaniem sądowym. W dniu 29 lipca 2010 r. na jego konto została przelana znaczna suma pieniężna ( 19.530 zł - przelew na konto w trzech transzach w dniu 29 lipca 2010 r., jako odszkodowanie za straty poniesione w związku z ogłoszeniem upadłości przez biuro turystyczne " A"). Mimo świadomości ciążącego obowiązku uiszczenia wpisu od skargi ( zarządzenie z dnia 30 czerwca 2010 r., doręczone w dniu 9 lipca 2010 r.) nie potrafił zabezpieczyć potrzebnych środków pieniężnych pozwalających na prawidłowe prowadzenie postępowania. Konkludując instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowna tylko do osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwo), a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. W powyższej sytuacji zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych oznaczałoby bezzasadne przerzucenie ich ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli, jako podatników. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art.258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).