II SA/Kr 762/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) SWSA Magda Froncisz SWSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 marca 2024 roku, znak: SKO.OŚ/4170/446/2023 w przedmiocie wniesienia sprzeciwu w sprawie zgłoszenia przydomowej oczyszczalni ścieków do eksploatacji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Kr 762/24 UZASADNIENIE Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 20 października 2023 r., znak: WS-08.6342.15.2023.WM, wydaną na podstawie art. 152 ust. 4a pkt 2 w zw. z art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.), wniósł sprzeciw wobec zgłoszenia M. G. z dnia 24 września 2023 r. dotyczącego przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków na terenie nieruchomości przy ul. [...] wraz ze studnią chłonną na działce nr [...] obr. [...] w K. . W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że odległość od studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi do najbliższego przewodu rozsączającego odprowadzającego ścieki oczyszczone biologicznie powinna wynosić co najmniej 30 m (§ 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), podczas gdy w niniejszej sprawie odległość od studni wierconej na działce nr [...] przy ul. [...] wynosi jedynie 23,45 m. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 marca 2024 r., znak: SKO.OŚ/4170/446/2023, wydaną m.in. na podstawie art. 152 ust. 4 i ust. 4a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54) po rozpatrzeniu odwołania M. G., utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy, wskazując przy tym na ukazującą lokalizację studni mapę do celów projektowych w skali 1:500 przedłożoną przez właściciela działki nr [...] do sprawy prowadzonej na podstawie art. 379 p.o.ś. (k. 11 a.a.) i wystarczająco dokładny pomiar w aplikacji mapowej Geoportal Toolkit Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej w Krakowie. W skardze na powyższą decyzję M. G. wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji, zarzucając przy tym naruszenie: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej w związku z niepodjęciem wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności nieustalenie wyrażenia zgody na eksploatację przydomowej oczyszczalni ścieków przez UMK Wydział Kształtowania Środowiska w dniu 25.06.2015 r.; 2) art. 107 § 3 k.p.a. przez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności przez nieuzasadnienie, z jakich przyczyn organ nie uwzględnił oświadczenia skarżącego dotyczącego studni sygnalisty A. A.; 3) art 8 k.p.a. przez nieuwzględnienie słusznego interesu strony w wyniku niezbadania przez organy faktycznego negatywnego oddziaływania przydomowej oczyszczalni ścieków na środowisko; 4) art. 152 ust. 1 p.o.ś. przez błędną wykładnię. W uzasadnieniu skargi podniósł m.in., że: 1) sprzeciw nie mógł być wniesiony na podstawie przepisów prawa budowlanego, bo kompetencja organów dotyczy wyłącznie "środków technicznych chroniących środowisko"; 2) skoro "studnia jest okresowo wykorzystywana do celów bytowych, jednakże woda jest zanieczyszczona i nie nadaje się do spożycia", to wymóg odległości min. 30 metrów nie może mieć zastosowania, bo studnia obecnie nie dostarcza wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi; 3) pomiar odległości jest nieprecyzyjny; 4) nie ustalono daty wybudowania studni i źródła jej zanieczyszczenia, gdy tymczasem jest ona zlokalizowana ok. 5 metrów od generującego skażenie gleby i wody systemu odwodnienia drogi na działce nr [...], a nadto już w 2010 r. A. A. (wówczas w dobrych stosunkach) powiedział skarżącemu, że woda jest bardzo głęboko i bardzo zanieczyszczona; 5) pominięto ustanowienie służebności i wynikające stąd doprowadzenie wody z miejskich wodociągów do sąsiedniej nieruchomości; 6) pominięto to, że przepis odnosi się do "przewodu rozsączającego", a nie do włazu czy innego elementu; 7) w aktach sprawy znalazły się dokumenty z innych postępowań, przy czym sam skarżący nie wiedział nic o kontroli, która de facto dotyczyła jego sprawy; 8) nie zweryfikowano wymogu odległości min. 30 metrów dla innych przydomowych oczyszczalni ścieków w okolicy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.), dalej zwanej p.p.s.a., w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym zgłosił w skardze skarżący. Skarga jest uzasadniona. Podstawę zgłoszenia sprzeciwu stanowił art. 152 ust. 4a pkt 2 w zw. z art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm., dalej zwana p.o.ś.). Zgodnie z art. 152 ust. 1, 4, 4a p.o.ś. instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 8 (ust. 1). Do rozpoczęcia eksploatacji instalacji nowo zbudowanej lub zmienionej w sposób istotny można przystąpić, jeżeli organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji. (ust. 4). Sprzeciw, o którym mowa w ust. 4, jest wnoszony, jeżeli: 1) eksploatacja instalacji objętej zgłoszeniem powodowałaby przekroczenie standardów emisyjnych lub standardów jakości środowiska; 2) instalacja nie spełnia wymagań ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2. Zgodnie natomiast z art. 76 ust. 1 oraz ust. 2 pkt. 1 p.o.ś., nowo zbudowany lub przebudowany obiekt budowlany, zespół obiektów lub instalacja nie mogą być oddane do użytkowania, jeżeli nie spełniają wymagań ochrony środowiska, o których mowa w ust. 2. (ust.1). Wymaganiami ochrony środowiska dla nowo zbudowanego lub przebudowanego obiektu budowlanego, zespołu obiektów lub instalacji są zastosowanie odpowiednich rozwiązań technologicznych, wynikających z ustaw lub decyzji (ust. 2 pkt.2). W rozpatrywanej sprawie przydomowa oczyszczalnia ścieków na terenie nieruchomości przy ul. [...], istniała już od 2015 r., jak wskazuje organ wówczas oczyszczalnia zlokalizowana była na działce [...]. Obecne zgłoszenie do eksploatacji dotyczy biologicznej oczyszczalni ścieków, w której studnia chłonna zlokalizowana jest na działce [...], nastąpiła zatem istotna zmiana w instalacji, co wymagało ponownego zgłoszenia. Przyczyną wniesienia sprzeciwu jest to, że na działce [...] (ul. [...]) zlokalizowana jest studnia wiercona, w odległości mniejszej niż 30 metrów. Jak wskazuje organ, zgodnie z § 31 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 z późn. zm.), odległość studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, niewymagającej, zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony ujęć i źródeł wodnych, ustanowienia strefy ochronnej, powinna wynosić - licząc od osi studni - co najmniej 30 m do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód. Przepis ten oznacza zatem, że obowiązek zachowania odległości 30 metrów od studni do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej dotyczy nie każdej studni, ale tylko takiej, która dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Z akt administracyjnych wynika, że w 2015 r. na działce [...] (droga wewnętrzna), której współwłaścicielem jest między innymi skarżący, ustanowiona została służebność przesyłu na rzecz M. w K. w celu zainstalowania i pozostawienia przewodów sieci wodociągowej o przekroju 100 i 80 mm. Akt notarialny ustanawiający służebność przesyłu został dołączony do dowołania złożonego przez skarżącego. Powinno to naprowadzić organ do wniosku, że należy ustalić czy nieruchomość przy ul. [...] jest zaopatrywana w wodę pitną (przeznaczoną do spożycia przez ludzi) ze studni, czy też raczej z miejskiego wodociągu. Na k. 42 akt adm. znajduje się mapa do celów projektowych z 2023 r. obejmująca nieruchomość przy ul. [...] (działka [...]), z której wynika, że do domu na tej nieruchomości istnieje przyłącze wody. Dodatkowo, organ dołączył do akt sprawy protokół z wizji lokalnej z dnia 8 września 2023 r., (k. 52 a.a.) gdzie wskazano, że studnia przy [...] zlokalizowana jest w odległości 3,9 m od ogrodzenia od strony zachodniej, funkcjonuje na zasadzie art. 33 ustawy prawo wodne, a "Pan (nazwisko zanonimizowane) oświadcza, że studni tej nie wykonywał osobiście, natomiast jest właścicielem tej posesji od ok. 2011 r. Studnia jest okresowo wykorzystywana do celów bytowych (następnie wykreślono słowa: "w tym także do spożycia"). Woda w studni jest zanieczyszczona i nie nadaje się do spożycia. Badanie było wykonane co najmniej 5 lat temu." W studni zamontowana jest pompa. Pomimo tych wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy, organ nie wyjaśnił dlaczego uważa, że studnia na działce [...] jest studnią, która dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Być może jest po prostu wykorzystywana do podlewania ogrodu, o czym może świadczyć to, że jest w niej pompa. Ma również rację skarżący, że wyjaśnienia i umotywowania wymaga, czy studnia chłonna jest tożsama (choćby funkcjonalnie) z "przewodem rozsączającym kanalizacji indywidualnej". Rację ma również skarżący, że pomiar odległości nie poddaje się żadnej kontroli, albowiem nie został wykonany w sposób, który jest możliwy do obiektywnego zweryfikowania na podstawie akt sprawy. Naruszone zostały w ten sposób przepisy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 152 ust. 4a pkt. 2, sprzeciw wnosi się, jeżeli instalacja nie spełnia wymagań ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 ust. 2 pkt 1 i 2. Wymaganiami ochrony środowiska dla nowo zbudowanego lub przebudowanego obiektu budowlanego, zespołu obiektów lub instalacji są: wykonanie wymaganych przepisami lub określonych w decyzjach administracyjnych środków technicznych chroniących środowisko oraz zastosowanie odpowiednich rozwiązań technologicznych, wynikających z ustaw lub decyzji. Co do zasady sprzeciw nie powinien dotyczyć wad prawnych, jakie wystąpiły przed dokonaniem zgłoszenia instalacji do eksploatacji, czyli np. przyjęcia bez sprzeciwu zgłoszenia budowy oczyszczalni. Jednak przepisu art. 152 ust. 4a p.o.ś. nie można też interpretować tak, że nawet jeśli organ dostrzega ewidentne naruszenie innych, bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, to nie może w żaden sposób zareagować. Przy czym jedynym sposobem reakcji organu w tym postępowaniu jest wniesienie sprzeciwu właśnie. Dostrzec bowiem należy istotną wartość chronioną tym przepisem, jaką jest zachowanie dobrego stanu wszystkich elementów środowiska. Jest to wartość chroniona konstytucyjnie. Rzecz jednak w tym, że naruszenia te musza zostać wykazane, udowodnione i uzasadnione, czego w zakażonej decyzji zupełnie zabrakło. Na koniec wyjaśnić należy, że ustawa prawo ochrony środowiska nie wyjaśnia charakteru prawnego terminu do wniesienia sprzeciwu. Jednakże ze względu na fakt, że analogiczna regulacja od lat występuje w ustawie prawo budowlane (art. 30 ust. 5), co do której nie istnieją już żadne wątpliwości interpretacyjne że jest to nieprzywracalny termin prawa materialnego, zatem uzasadnione jest analogiczne zastosowanie regulacji prawa budowlanego do interpretacji postanowień art. 152 ust. 4 p.o.ś. Pogląd przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych na gruncie art. 30 ust. 5 ustawy prawo budowlane, konsekwentnie wskazuje, że: "Termin do wniesienia sprzeciwu jest terminem materialnoprawnym, którego nie można przywrócić ani przedłużyć. Niewniesienie sprzeciwu w terminie, o którym mowa w art. 30 ust. 5 u.p.b. wywołuje ten skutek, że po jego upływie kompetencja organu wynikająca z art. 30 ust. 5 wygasa, a inwestor może przystąpić do wykonania zgłoszonych robót." (por. np. wyrok WSA w Szczecinie z 25.10.2023 r., II SA/Sz 550/23, LEX nr 3636310.) W tej sytuacji Sąd uchylił wyłącznie decyzję organu II Instancji- na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c p.p.s.a. - albowiem sprawa może zostać ponownie rozpoznana przez organ II Instancji z uwzględnieniem powyższych uwag, bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 200 zł składa się kwota uiszczonego przez skarżącego wpisu.