II SA/Kr 764/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Jacek Bursa (spr.) WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 25 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 kwietnia 2022 roku, znak: SKO.EA/418/5/2022 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji Prezydent Miasta Tarnowa postanowieniem z 23 lutego 2022 r. znak: WPW-REW.31 60. 167.2022. 17 orzekł o nałożeniu na zobowiązanego M. G. grzywny w celu przymuszenia w wysokości [...] zł z powodu uchylenia się od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym numer [...], określił termin uiszczenia grzywny w ciągu 14 dni wraz z innymi kosztami oraz termin wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Na postanowienie to zobowiązany wniósł zażalenie uważając, iż jest ono niedopuszczalne. Stwierdził, że jest chory psychicznie, leczy się i nie może być obciążany jakimikolwiek kosztami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2022 r. Sygn. akt: SKO.EA/418/5/2022 na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 kpa w związku z art. 18 i art. 119, art. 120 § 1, 121 § 1-3, art. 122 i art. 123 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2022 r. poz. 749), uchyliło zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu uiszczenia grzywny, wyznaczając termin 21 dni od dnia otrzymania postanowienia, uchyliło zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego i orzekło o terminie wykonania obowiązku w terminie 21 dni od dnia otrzymania postanowienia, w pozostałym zakresie utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu podkreślono, iż zobowiązany od wielu lat zbiera różnego rodzaju odpady z terenu miasta T. i gromadzi je na swojej działce. Organ l instancji kilkukrotnie uporządkował teren działki nr [...], jednak ostatecznie nie daje to rezultatu, bowiem zobowiązany ponownie, wbrew przepisom prawa, zapełnia swoją działkę odpadami. Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się, w tym przypadku do wykonania decyzji administracyjnej. Egzekucja dotyczy wykonania decyzji w/w organu z dnia 17 lutego 2021 r. znak: WOŚ.6236.5.2020.SS na podstawie której wydano tytuł wykonawczy uprawniający do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższa decyzja jest ostateczna w administracyjnym toku instancji i wobec tego jest jak najbardziej wykonalna. Treścią obowiązku jest usunięcie odpadów z magazynowanych w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Oczywiście kara grzywny jest karą dotkliwą, ale na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. A zatem w sytuacji wykonania obowiązku, zobowiązany może zwrócić się do organu o zwrot uiszczonej kary grzywny. Brak jest dowodów wskazujących na to, iż zobowiązany jest osobą ubezwłasnowolnioną tj. nie posiada zdolności do czynności prawnych. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł zobowiązany podnosząc: - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze świadomym uchyleniem się od spełnienia obowiązku przez skarżącego, podczas, gdy zachowanie jego, nie jest od niego zależne, ani przez niego zawinione, bowiem jest spowodowane występującą u niego chorobą psychiczną; - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu, że nałożenie grzywny nie może - z powodów oczywistych /choroba psychiczna Skarżącego oraz ilość zgromadzonych i przeznaczonych do wywiezienia przedmiotów/ - doprowadzić do wykonania obowiązku przez zobowiązanego; -w konsekwencji naruszenie art. 6 § 1, art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich zastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 3 p.p.s.a. i art. 120 p.p.s.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji przełożyło się na naruszenie przepisów prawa materialnego. Zaznaczyć przy tym należy, że o ile organowi nie można postawić zarzutu zawinionego naruszenia przepisów postępowania, o tyle jednak kontrolując postępowanie administracyjne, Sąd uwzględnia obiektywnie istniejące okoliczności faktyczne, nawet jeśli z przyczyn niezależnych od organu nie były mu znane. Te natomiast uzasadniają ocenę, że wydane postanowienie i środek przymusu są wadliwe. W treści skargi skarżący powołuje się na istnienie u niego zaburzeń psychicznych, których rodzaj uniemożliwia mu osobiste wykonanie obowiązku nałożonego egzekwowaną decyzją. Do skargi dołączonych zostało kilka kopii wyroków umarzających postępowania toczące się przeciwko skarżącemu, z uwagi na zniesioną u niego zdolność do rozpoznania znaczenia swych czynów i pokierowania swoim postępowaniem. W uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowie wydanego do sygnatury II K 914/17 wprost wskazano, że: "Biegli lekarze psychiatrzy w sporządzonej opinii pisemnej stwierdzili, że M. G. cierpi na chorobę psychiczną w postaci [...]. W przebiegu choroby rozwinął się u podejrzanego tzw. "[...]względniając powyższe okoliczności należy zatem stwierdzić, że z przedłożonych przez skarżącego kopii dokumentów wynika, że nie można mu postawić zarzutu uchylania się od osobistego wykonania obowiązku nałożonego decyzją, czyli celowego i zamierzonego zaniechania osobistego wykonania obowiązku nałożonego egzekwowaną decyzją. Ponadto uwzględniając dyspozycję art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z którego wynika że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wykonania czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego, a także jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, nałożenie na skarżącego grzywny w celu przymuszenia, było w okolicznościach sprawy niecelowe i bezpodstawne. Skarżący z jednej strony jest osobą, która z uwagi na zaburzenia psychiczne nie jest w stanie osobiście wykonać nałożonego obowiązku, z drugiej natomiast strony nałożony egzekwowaną decyzją obowiązek jest obowiązkiem, który może spełnić za zobowiązanego inna osoba i istnieje ku temu inny możliwy do zastosowania środek egzekucji, tj. wykonanie zastępcze. Dlatego w ponownym postępowaniu zadaniem organu będzie uzupełnienie stanu faktycznego celem jednoznacznego i wyczerpującego ustalenia istniejących u skarżącego schorzeń (zaburzeń) psychicznych i w zależności od dokonanych ostatecznie ustaleń, rozważenie zastosowania wykonania zastępczego egzekwowanego obowiązku, ewentualnie umorzenia postępowania egzekucyjnego o ile w świetle dokonanych ustaleń będą do tego zachodziły przesłanki. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 135 p.p.s.a.