II SA/Kr 767/14

Kraków, dnia 9 października 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 marca 2014 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania postanawia: oddalić wniosek. L. K. w skardze złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie w dniu 13 czerwca 2014 r. skarżący złożył wniosek na urzędowym formularzu. Z uwagi na fakt, że podane przez skarżącego informacje dotyczące jego stanu majątkowego i rodzinnego okazały się niewystarczające, referendarz wezwał skarżącego do podania w terminie siedmiu dni następujących informacji: udokumentowanie wysokości miesięcznych dochodów skarżącego (odcinek renty za maj 2014 roku lub kopia decyzji o przyznaniu/waloryzacji świadczenia), przesłanie odpisów zeznań podatkowych skarżącego oraz osób z którymi prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe za rok 2013 rok, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego domowników rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, wywóz śmieci, opał itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, itp., udokumentowanie wydatków ponoszonych na leczenie, udokumentowanie zajęć komorniczych, o których mowa we wniosku, oświadczenie czy skarżący, bądź jego domownicy, posiadają pojazdy mechaniczne – jeśli tak należało podać ich markę i rok produkcji, oświadczenie, czy skarżący, bądź członkowie jego rodziny korzystają z pomocy społecznej – jeśli tak, to w jakiej formie i z jaką częstotliwością, wyjaśnienie, czy żona skarżącego oraz jego syn M. K. są zarejestrowani we właściwym urzędzie pracy jako osoby bezrobotne – jeśli tak, należało przedłożyć na tę okoliczność stosowne zaświadczenie, a także wyjaśnienie, gdzie uczy się syn skarżącego M. K. i w jakim trybie – stacjonarnym, czy zaocznym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 1 lipca 2014r. wyjaśnił, że nie jest w stanie w terminie siedmiu dni przestawić kserokopii rachunków opłacanych przez skarżącego i wniósł o przedłożenie terminu do ich przedstawienia. Podobnie z zaświadczeniami w sprawie uzyskania statusu osób bezrobotnych przez żonę skarżącego oraz jego syna M. K.. Ponadto skarżący wyjaśnił, że nie posiada ostatniego odcinka pobieranego świadczenia i nie posiada rachunku bankowego. Podał też, że rodzina nie korzysta z pomocy opieki społecznej, a syn M. uczy się zawodu mechanika samochodowego. Referendarz przychylił się do wniosku i zarządzeniem z dnia 3 lipca 2014 r. przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o 21 dni. Zarządzenie to zostało doręczone skarżącemu 1 sierpnia 2014 r. Skarżący nie wykonał nałożonego obowiązku uzupełnienia wniosku. Postanowieniem z dnia 5 września 2014 r. referendarz sądowy WSA oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów. Od tego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w którym nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza odmawiającym zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem skarżącego bezzasadnie nie uwzględniono oświadczenia skarżącego dotyczącego jego sytuacji majątkowej. Ponadto skarżący podniósł, że obiektywnie nie miał możliwości dostarczenia żądanych od niego dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem § 3, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Dlatego strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Z art. 246 ppsa wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący, ubiegając się o udzielenie prawa pomocy, winien był przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Podkreślić trzeba też, że zgodnie z art. 260 ppsa wniesienie sprzeciwu skutkuje tym, że orzeczenie referendarza traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym Sąd dokonał ponownej oceny wniosku L. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i przeanalizował informacje podane przez skarżącego. W ocenie Sądu wezwanie odebrane przez skarżącego w dniu 9 czerwca 2014 r. było zasadne, ponieważ wskazane w nim informacje były niezbędne dla poznania sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego i dokonania jej oceny pod kątem zasadności złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić trzeba, że skarżący nie przedstawił żadnego z żądanych dokumentów, mimo tego że termin do ich nadesłania został mu przedłużony. Zauważyć należy, że skarżący dowiedział się o tym, jakie dokumenty powinien przedłożyć, 9 czerwca 2014 r., a przedłużony termin upłynął 22 sierpnia 2014 r. Nie można zatem uznać, że w okresie ponad dwóch miesięcy nie było możliwe zgromadzenie stosownych dokumentów. Ponadto skarżący także do sprzeciwu od orzeczenia referendarza, czyli w dniu 26 września 2014 r., nie dołączył żadnego z wymaganych dokumentów. Z przytoczonych okoliczności wynika, że skarżący w okresie od 9 czerwca do 26 września 2014 r. nie nadesłał dokumentów potrzebnych do dokonania oceny jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Podsumowując, skarżący był świadomy, że dla uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych niezbędne jest nadesłanie dokumentów wskazanych w wezwaniu doręczonym mu 9 czerwca 2014 r. i pomimo tego nie nadesłał tych dokumentów przez okres ponad trzech miesięcy. Sąd uznał zatem, że skarżący, na którym spoczywał ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie wykazał, że w stosunku do niego zachodzą przesłanki do zwolnienia go od kosztów sądowych w całości ani w części. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 ppsa.