II SA/Kr 768/00

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jana P. na postanowienie wojewody M. z dnia 2 lutego 2000 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego - stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; (...). Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 1998 r. (...) Kierownik Urzędu Rejonowego w B. działając na podstawie art. 64, art. 116 i art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161/ nałożył na zobowiązanego Stanisława J. grzywnę w celu przymuszenia wykonania obowiązku obniżenia nawierzchni drogi dojazdowej. Na skutek zażalenia zobowiązanego Stanisława J. Wojewoda T. postanowieniem z dnia 29 października 1998 r. (...) działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa oraz art. 59 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie bowiem stwierdził, że w trakcie rozprawy administracyjnej zobowiązany wykonał nałożony na niego obowiązek. Powyższe postanowienie skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył Jan P. i wyrokiem z dnia 24 września 1999 r. (...) Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia. Sąd stanął na stanowisku, że powołana podstawa z art. 59 par. 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w sprawie nie może mieć zastosowania, gdyż dyspozycja tego przepisu dotyczy sytuacji wykonania obowiązku przed wszczęciem postępowania. W związku z treścią wyroku Wojewoda M. postanowieniem z dnia 2 lutego 2000 r. (...) działając na podstawie art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył "postępowanie egzekucyjne obowiązków wynikających z prawomocnej decyzji Wojewody T. (...) z dnia 29 kwietnia 1993 r.". W uzasadnieniu podniesiono, że co dopiero wspomnianą decyzją Wojewoda T. utrzymał w mocy w części decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 12 marca 1992 r., zmieniając jedynie termin wykonania obowiązku. Nałożony na Stanisława J. obowiązek polegał na wykonaniu obniżenia nawierzchni drogi dojazdowej poprzez usunięcie wierzchniej warstwy żwiru. Z uwagi na to, że zobowiązany uchylał się od wykonania nałożonego na niego obowiązku postanowieniem z dnia 19 sierpnia 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w B. nałożył na zobowiązanego Stanisława J. kolejną grzywnę. Organ odwoławczy rozpoznając zażalenie zobowiązanego w dniu 19 października 1998 r. przeprowadził rozprawę administracyjną wraz z wizją lokalna. W trakcie wizji, zobowiązany wykonał nałożony na niego obowiązek, co zostało potwierdzone przez osoby uczestniczące w rozprawie m.in. przez Jana P. Zdaniem organ II instancji, skoro obowiązek został wykonany nie ma podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożył Jan P., podnosząc, że obowiązek nałożony na Stanisława J. został przez niego częściowo tylko wykonany bowiem wprawdzie zebrał on warstwę ziemi ale nie zrobił rowka odpływowego przez środek drogi. W odpowiedzi na skargę Wojewoda M. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu podnosząc dodatkowo, że żądanie skarżącego wykonania przez zobowiązanego rowku odpływowego nie znajduje podstaw w prawomocnych decyzjach. Obowiązek taki wynikał z decyzji Wojewody z dnia 4 czerwca 1992 r. wydanej w sprawie (...), która to jednak decyzja uchylona została wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 1993 r. na skutek skargi Jana P. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 28 października 1998 r. (...), w którym na mocy art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzono postępowanie egzekucyjne obowiązku nałożonego na Stanisława J. prawomocną decyzją z dnia 12 marca 1992 r. (...) oraz umorzono grzywnę w wysokości 1.000 zł., nałożoną na zobowiązanego Stanisława J. postanowieniem z dnia 19 sierpnia 1998 r. (...). Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona aczkolwiek nie z powodów w niej wywiedzionych. Przedmiotem egzekucji jest decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 12 marca 1992 r. utrzymana z częściową zmianą przez decyzję Wojewody T. z dnia 29 kwietnia 1993 r. Te decyzje stały się podstawą wydania tytułu wykonawczego z dnia 19 sierpnia 1998 r. Obowiązek zobowiązanego Stanisława J. według tytułu wykonawczego sprowadza się do, po pierwsze wykonania obniżenia drogi dojazdowej na odcinku od bramy wjazdowej na podwórko do bramy wjazdowej po północnej stronie podwórka oraz, po drugie do obniżenia nawierzchni drogi na wyżej wymienionym odcinku co powinno nastąpić poprzez usunięcie nawiezionej warstwy żwiru o grubości ok. 15 cm. W zasadzie jest to jeden obowiązek /obniżenia drogi dojazdowej/ którego wykonanie ma polegać na obniżeniu nawierzchni drogi poprzez usunięcie nawiezionej warstwy żwiru o grubości ok. 15 cm. Z tytułu wykonawczego nie wynika, że zobowiązany ma wykonać rowek odpływowy o którym mowa w skardze. Istota sprawy, jak można sądzić sprowadza się do kwestii stwierdzenia wykonania nałożonego tytułem wykonawczym obowiązku. Organ II instancji, stoi na stanowisku, że obowiązek został wykonany, co ma potwierdzać protokół wizji lokalnej z dnia 19 października 1998 r. W związku z tym w oparciu o przepis art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umarza "postępowanie egzekucyjne obowiązków wynikających z prawomocnej decyzji Wojewody T. (...) z dnia 29 kwietnia 1993 r.". Z treści zaskarżonej decyzji może wynikać, że organ II instancji stoi na stanowisku, że zacytowany przepis art. 125 daje mu uprawnienie do stwierdzenia wykonania obowiązku poprzez umorzenie postępowania. Art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w par. 1 stanowi, że w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nie uiszczone lub nie ściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu, zaś w par. 2 stanowi, że postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. W żaden więc sposób, nie można przyjąć, że będący podstawą wydania zaskarżonego postanowienia przepis art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji daje podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego obowiązków wynikających z prawomocnej decyzji Wojewody T. (...) z dnia 29 kwietnia 1993 r. Co najwyżej przepis ten daje podstawę do wydania postanowienia w sprawie umorzenia grzywny i to na wniosek zobowiązanego. Tak więc zaskarżone postanowienia nie ma oparcia w przepisach prawa. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 28 października 1998 r. (...) w którym na mocy art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzono postępowanie egzekucyjne obowiązku nałożonego na Stanisława J. prawomocną decyzją z dnia 12 marca 1992 r. (...) oraz umorzono grzywnę w wysokości 1.000 zł., nałożoną na zobowiązanego Stanisława J. postanowieniem z dnia 19 sierpnia 1998 r. (...). Nie wiadomo, czy postanowienie to stało się ostateczne, czy jest przedmiotem dalszego postępowania. W każdym razie z obu orzeczeń wynika, że organy administracyjne stoją na stanowisku, że w przypadku stwierdzenia wykonania obowiązku nałożonego tytułem wykonawczym należy wydać postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Nie mogą jednak znaleźć stosownej podstawy prawnej takiego orzeczenia. Takiej podstawy prawnej nie ma. Można by rozważać, czy poprzez art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie mogłoby wchodzić w grę wydanie decyzji o której mowa w art. 105 par. 1 Kpa. Kodeks postępowania administracyjnego stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym tylko wówczas, jeśli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie zawierają własnych rozwiązań prawnych lub wyraźnie do niego odsyłają /zob. np. art. 17 par. 3 Kpa/. Kwestia zakończenia postępowania egzekucyjnego tylko pozornie nie została uregulowana w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zakończenie egzekucji będzie się wyrażało zaprzestaniem czynności egzekucyjnych, a w razie sporu co do wykonania egzekucji, stronom postępowania egzekucyjnego przysługuje swoisty środek zaskarżania jakim jest skarga przewidziana w art. 54 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jeżeli więc np. wierzyciel złoży skargę na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, a organ egzekucyjny uzna, że egzekucja została zakończona, wtedy oddali skargę, a na takie postanowienie służy zażalenie. Z drugiej strony, kiedy organ egzekucyjny uzna egzekucje za nie zakończoną, wtedy zobowiązany będzie do zastosowania dalszych środków egzekucyjnych. Jeżeli zobowiązany uzna, że obowiązek wykonał, będzie mógł złożyć zarzut oparty o podstawę z pkt 1 art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy więc stwierdzić, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umorzenie postępowania egzekucyjnego przewiduje tylko w sytuacjach określonych w art. 59 par. 1, w przypadku stwierdzenia przez organ egzekucyjny wykonania obowiązku określonego tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny nie ma podstaw do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania, a o zakończeniu egzekucji świadczy fakt zaprzestania czynności egzekucyjnych, co może być kwestionowane w drodze skargi o której mowa w art. 54 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone postanowienie wydane zostało bez podstawy prawnej na mocy art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym należało orzec jak w sentencji.