II SA/Kr 768/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi H. S. i J. S. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 marca 2025 r. znak: SO.UW/4163/64/2025 w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej postanawia odrzucić skargę. Orzeczeniem z dnia 5 marca 2025 r. znak: SKO.UW/4163/64/2025, działając na podstawie art. 77 ust.1, 2a, 3, art. 78, 79 ust. 2, 3 i 5 i art. 149-159 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145, dalej: u.g.n.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie oddaliło wniosek H. S. i J. S. o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej części. Na powyższe orzeczenie, skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania oceny dopuszczalności skargi, w tym do ustalenia, czy z uwagi na przedmiot skargi sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zakres kognicji tych sądów został określony przede wszystkim przepisami art. 3 § 2 i 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: P.p.s.a.). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie w przedmiocie oddalenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona lub jest uzasadniona w niższej wysokości, wydane na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n. Zgodnie z art. 80 ust. 1 i 2 u.g.n. od orzeczenia kolegium (zapadłego w procedurze aktualizacyjnej) właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2, zastępuje pozew. Sąd zauważa, że w zaskarżonym orzeczeniu zawarte zostało pouczenie o opisanym wyżej środku prawnym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że orzeczenia samorządowych kolegiów odwoławczych wydawane w procedurze aktualizacyjnej, uregulowanej w przepisach art. 78 i art. 79 u.g.n. zapadają w postępowaniu o charakterze administracyjnym, stanowiącym jednak tylko jedną z faz tej procedury, która zmierza do rozstrzygnięcia sporu odnoszącego się do cywilnego stosunku prawnego opartego na umowie cywilnoprawnej. Sprawa aktualizacyjna zawisła w ten sposób przed kolegium nadal pozostaje w swej istocie materialnoprawną sprawą o świadczenie pieniężne, o charakterze cywilnoprawnym (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 1 lipca 2024 r., I SA/Wa 915/25). Z powyższego wynika, że orzeczenie Kolegium wydane na skutek złożenia przez użytkownika wieczystego wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 79 ust. 2 u.g.n.), a więc takie, które jest przedmiotem skargi, nie jest ani aktem administracyjnym, ani żadną inną czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającymi kognicji sądu administracyjnego. Tylko na marginesie Sąd wskazuje, że sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na niektóre akty wydawane w toku postępowania aktualizacyjnego, takie jak przykładowo postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia przez użytkownika wieczystego wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona czy decyzje o umorzeniu postępowania aktualizacyjnego (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2018 r. sygn. akt I OPS 2/18, ONSAiWSA 2019/2, poz. 15, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 452/23, I OSK 515/23, I OSK 632/23 orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 58 §1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuci skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi oznacza również, że nie było konieczności rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.