II SA/Kr 772/12
WyrokWSA w Krakowie2012-09-11
Skład orzekający: Andrzej Irla, Jacek Bursa, Ewa Rynczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na cele budowy obiektów Zmotoryzowanego Odwodu Milicji Obywatelskiej, na której nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu w ciągu 7 lat od ostateczności decyzji o wywłaszczeniu i nie zrealizowano go w ciągu 10 lat, podlega zwrotowi na rzecz spadkobiercy poprzedniego właściciela, nawet jeśli część nieruchomości została wywłaszczona na wniosek właściciela jako nie nadająca się do racjonalnego zagospodarowania?Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona na określony cel publiczny podlega zwrotowi, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Fakt, że część nieruchomości została wywłaszczona na wniosek właściciela jako nie nadająca się do racjonalnego zagospodarowania, nie wyłącza prawa do żądania zwrotu, jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w ustawowych terminach. Prawo do zwrotu nieruchomości, która nie została zużyta na cel publiczny będący przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości (działki nr [...] i nr [...]) wywłaszczonych na cele budowy obiektów Zmotoryzowanego Odwodu Milicji Obywatelskiej. Organy administracji orzekły o zwrocie nieruchomości na rzecz spadkobiercy poprzedniego właściciela, uznając, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w ustawowych terminach. Wojewódzki Komendant Policji wniósł skargę, zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, argumentując, że na całym terenie wywłaszczonym powstała infrastruktura policyjna, a działki te są integralną częścią całości. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Ewa Rynczak (spr.) Protokolant : Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2012 r. sprawy ze skargi [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na decyzję Wojewody z dnia 20 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala.
0sygn. akt II SA/Kr 772/12
UZASADNIENIE
Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] października 2011 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 4 pkt 9b1, art. 136 ust. 3, art. 138 ust. .1, art. 141, art. 142 ust. 1 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 201 Or. Nr 102, póz. 651 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego - po rozpatrzeniu wniosku M.K. o zwrot działek nr [...] i nr [...] obr. [...] - orzekł:
1) o zwrocie działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,1685ha obr. [...]. ewid. K. , objętej [...], powstałej z podziału działki nr [...] o pow. 23,0683ha obr.[...] ewid. K. , na rzecz M.K. ;
2) o zobowiązaniu M.K. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 0,1685ha obr,[...], w wysokości 10.036,50 zł;
3) o zwrocie działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,0020ha obr. [...], objętej księgą wieczystą nr [...], na rzecz M.K. ;
4) o zobowiązaniu M.K. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...]o pow, 0,0020ha obr. [...], w wysokości 119,13 zł.
Należność określoną w pkt. 2 i 4 Starosta rozłożył na okres 5 lat i ustalił spłatę w ratach miesięcznych w ten sposób, że pierwsza rata w kwocie 169,29 zł winna zostać wpłacona w terminie czternastu dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, a pozostałą należność w kwocie 9.983,26 zł rozkłada się na 59 rat miesięcznych po 169,26 zł, które winny zostać wpłacone do dnia 25 każdego miesiąca, poczynając od następnego miesiąca po miesiącu, w którym decyzja stanie się ostateczna i wykonalna. Starosta orzekł ponadto, że z dniem ostateczności decyzji o zwrocie, w zakresie działki nr [...] wygasa prawo trwałego zarządu na rzecz Komendy Wojewódzkiej Policji w K. , zaś ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisów w ewidencji gruntów dla obrębu [...] m. K. , wpisów w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości oraz podstawą ujawnienia hipoteki na nieruchomościach objętych zwrotem dla zabezpieczenia roszczeń Skarbu Państwa.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż w dniu 25 lutego 1998r. W.F. złożył wniosek o zwrot działek nr [...] i [...] obr.[...] oraz działek nr [...] i [...] obr. [...] jednakże z uwagi na odmienny stan prawny i faktyczny sprawa zwrotu ww. nieruchomości została podzielona na dwie części, a przedmiotowe postępowanie dotyczy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] obr. [...] ewid. K. m. K. , w granicach wywłaszczonych działek nr [...] i [...] , obr.[...] . W trakcie postępowania o zwrot wnioskodawca zmarł, natomiast jego jedyny spadkobierca (zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w K. z 20 lutego 2009r., sygn. akt [...]) – M.K. - pismem z 30 grudnia 2008r. podtrzymał wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości.
W toku prowadzonego postępowania Prezydent Miasta K. ustalił, iż "działki nr [...] o pow. 0,0164 ha i nr [...] o pow. 0,1543 ha, Obr [...] T. , powstałe z podziału działki nr [...] o pow. 0,1707 ha, stanowiące własność W.F. , zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy z 16 czerwca 1975r. Rep. [...] z przeznaczeniem na realizacją obiektów Zmotoryzowanego Odwodu Milicji Obywatelskiej przy ul. [...] w K. , przy czym działka nr [...] została objęta wywłaszczeniem na żądanie właściciela, jako nie nadająca się do racjonalnego zagospodarowania. Umowa zawarta została w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości." Następnie na podstawie analizy dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej organ l instancji ustalił, iż w wyniku kolejnych przekształceń wywłaszczona nieruchomość odpowiada aktualnie działkom nr [...] i [...] , obr. [...] m. K. Organ l wskazał, że zamierzona inwestycja, tj. obiektów [...] przy ul. [...] w K. w postaci garażu i fragmentu placu alarmowego oraz ciągów pieszych i wewnętrznych dróg dojazdowych (zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta K. nr [...] z 14 maja 1974r.) - nigdy nie powstała Brak jest bowiem jakichkolwiek dowodów świadczących o rozpoczęciu budowy obiektów na terenie będącym przedmiotem wniosku o zwrot. Pomimo upływu 36 lat od daty przejęcia, na terenie działek nr [...] i nr [...] obr. [...] nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, na który przedmiotowe nieruchomości zostały wywłaszczone, jak również na terenie tym nie powstała żadna inna inwestycja. Prezydent wskazał też, że fakt braku realizacji bazy [...] w T. został potwierdzony także w wyrokach sądów administracyjnych badających legalność orzeczeń administracyjnych w zakresie zwrotu innych działek w obszarze tej planowanej inwestycji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 lipca 2008r. sygn. akt II SA/Kr 556/08 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 października 2009r. sygn. akt II SA/Kr 1209/09). Dlatego w ocenie Prezydenta zgromadzone w sprawie materiały i dowody świadczą o tym, iż nieruchomości będące przedmiotem niniejszego postępowania stały się zbędne na cel wywłaszczenia, zgodnie z przesłankami określonymi w art.
137 ust. 1 ugn, przy czym - zdaniem Prezydenta Miasta K. - "o zbędności terenu b. działki nr [...], która została wywłaszczona na wniosek właściciela, przesądza niewykorzystanie na cel wywłaszczenia działki nr [...]". Na podstawie art.
138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wygaszono prawo trwałego zarządu na rzecz Komendy Wojewódzkiej Policji w K. , którym objęta jest działka nr [...].
Ponadto Prezydent wskazał, że z tytułu przejęcia działek* nr [...] i nr [...] obr.[...], których łączna powierzchnia wynosi 0,1707ha zapłacono W.F. cenę w kwocie 25.605 starych złotych. Kwota ta, zgodnie z art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podlega waloryzacji w oparciu o wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "[...]". Z uwagi na fakt, iż powierzchnia działek nr [...] i nr [...] obr.[...] nie jest identyczna, jak w przypadku nieruchomości wywłaszczonej, waloryzowane odszkodowanie zostało proporcjonalnie zmniejszone w stosunku do zwracanej powierzchni i ustalone w ten sposób wynosi 10.036,50 zł w przypadku działki nr [...] i [.,.] zł w przypadku działki nr [...]. W dniu 7 czerwca 2011 r. M.K. wniósł o rozłożenie spłaty kwoty zwaloryzowanego odszkodowania na 60 rat miesięcznych. Uwzględniając wniosek, zgodnie z brzmieniem art. 141 ustawy o gospodarce nieruchomościami, postanowiono w pkt. 5 o rozłożeniu spłaty odszkodowana na okres 5 lat, w ratach miesięcznych.
Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta K. złożył Wojewódzki Komendant Policji w K. , zarzucając jej naruszenie art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, że nastąpiły przesłanki uzasadniające zwrot nieruchomości. Odwołujący się podniósł m.in., iż działka ewidencyjna nr [...]- podlegająca zwrotowi, została wydzielona z działki ewidencyjnej nr [...], która natomiast została wydzielona z działki nr [...] stanowiącej faktycznie cały obszar nieruchomości Skarbu Państwa -pozostającej w trwałym zarządzie Komendy Wojewódzkiej Policji w K. położonej przy ul. [...]. Zdaniem odwołującego się stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji, iż brak jest śladów jakichkolwiek działań podjętych na nieruchomości, co każe wnioskować, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, nie oddaje pełnego obrazu stanu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Na przedmiotowym terenie, jako całości zostały bowiem wybudowane po wywłaszczeniu w połowie łat 70-tych ubiegłego wieku, budynki koszarowe oraz budynki infrastruktury (zaplecze magazynowo - garażowe, stołówka). Ponadto są urządzone drogi dojazdowe i płac manewrowy. Na przedmiotowej działce znajdują się dwa betonowe * słupy oświetleniowe oraz fragment toru przeszkód co jednoznacznie określa, że teren ten w przeszłości był wykorzystywany zgodnie z jego wywłaszczeniem.
Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2012r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Wojewoda wskazał, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] Obr [...], została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego z 16 czerwca 1975r. Rep. [...] , zawartej w oparciu o przepisy ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, z przeznaczeniem na cele budowy Ośrodka Zmotoryzowanego Odwodu Milicji Obywatelskiej przy ul. [...] w K. , zgodnie z decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta K. z 14 maja 197 r. nr [...], zatwierdzającą plan realizacyjny zagospodarowania terenu obiektów ZOMO. Na podstawie stanowiącego załącznik do ww. decyzji z [...] maja 1974r. planu ogólnego zagospodarowania tego terenu stwierdzono, iż na przedmiotowej nieruchomości miały powstać obiekty bazy [...] tj.: fragment garażu i placu alarmowego, ciągi piesze oraz wewnętrzne drogi dojazdowe. Tymczasem, jak wynika z akt organu l instancji (m.in. protokół z rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami z 13 maja 200 r.), działka nr [...], obr. [...], "stanowi nieużytek, porośnięty niekoszoną trawą, drzewami i krzewami samosiejkami. Na terenie tym znajdują się 2 betonowe słupy oświetleniowe oraz fragment starego toru przeszkód. Teren działki nr [...] od strony wschodniej ograniczony jest ogrodzeniem terenu Policji, wykonanym z siatki metalowej na słupkach betonowych. Natomiast, działka nr [...] stanowi teren porośnięty trawą pobocza ul. [...] jak ustalono podczas okazania granic działki z udziałem biegłego geodety mgr. inż. E.G. , w dniu 06.08.2010 r." Te okoliczności w ocenie Wojewody jednoznacznie przemawiały za uznaniem, iż w stosunku do działki nr [...], obr. [...] m. K. , odpowiadających wywłaszczonej działce nr [...] , obr. [...], zachodzi przesłanka zbędności. Wojewoda podkreślił, że teren ten nie nosi bowiem żadnych oznak realizacji celu wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ugn. Na przedmiotowym terenie brak jest jakichkolwiek śladów, aby w przeszłości wybudowano na nim garaż, plac alarmowy czy też ciągi piesze lub wewnętrzne drogi dojazdowe. Realizacja bowiem celu wywłaszczenia polegającego na budowie garażu i placu alarmowego, ciągów pieszych i wewnętrznych dróg dojazdowych musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi, wskazującymi na wykonanie takich obiektów budowlanych, czego w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono. Stan faktyczny ustalony w czasie oględzin nieruchomości oraz analiza treści mapy sytuacyjno - wysokościowej terenu świadczą zatem wyraźnie o tym, iż po wywłaszczeniu nie podjęto na wnioskowanej do zwrotu ww. działce jakichkolwiek działań dla zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej.
Ponadto Wojewoda wyjaśnił, że obecny (aktualny na dzień orzekania przez organy administracji publicznej) stan zagospodarowania działki może być w sprawie o jej zwrot istotny o tyle, o ile stanowi potwierdzenie, że teren w przeszłości, w określonych przez art. 137 granicach czasowych, został wykorzystany zgodnie z celem, na jaki dokonano wywłaszczenia (por. wyrok WSA w Krakowie z 8 lutego 2008r., sygn. akt II SA/Kr 1034/07). Natomiast ustalenie dotyczące tylko aktualnego stanu nieruchomości, a nie faktów podjęcia w ciągu 7 lat od wywłaszczenia prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, nie upoważnia do podjęcia decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości (tak poglądy doktryny, m.in. T. Woś, Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot, Warszawa 2007). Zatem w przedmiotowej sprawie aktualny stan zagospodarowania nieruchomości jest irrelewantny z punktu orzekania o jej zwrocie, w związku z czym zarzuty odwołującego się, dotyczące aktualnego oraz planowanego sposobu wykorzystania nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot -uznać należy za bezzasadne.
Odnośnie działki nr [...] ) T. , Wojewoda wskazał, iż zasadnicze znaczenie, dla tej kwestii ma zagadnienie tzw. " dowłaszczenia tej nieruchomości" na etapie postępowania wywłaszczeniowego, w trybie przepisów ustawy z 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z konstrukcją tą mamy do czynienia wówczas, gdy na cele publiczne niezbędna była jedynie część nieruchomości i tylko ta część została objęta orzeczeniem wywłaszczeniowym. W związku z tym, iż pozostała część nieruchomości nie nadawała się do wykorzystania przez właściciela zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem, na jego żądanie wywłaszczeniem obejmowano całą nieruchomość. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Jak wynika z ww. umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego z 16 czerwca 1975r. Rep. A.[...], przejęcie na rzecz Skarbu Państwa własności działki nr [...]obr. [...] nastąpiło na wniosek właściciela o jej nabycie, bowiem nie nadawała się ona "do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe". Wojewoda powołał się na utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym "w świetle tej konstrukcji nie ulega wątpliwości, że "dowłaszczona nieruchomość" od początku nie była niezbędna na cel wywłaszczenia, jednakże została ona wywłaszczona na żądanie jej właściciela, który ocenił, że nie może ona być bez wywłaszczonej części nieruchomości w sposób racjonalny użytkowana na dotychczasowe cele. Dlatego jako zasadne należy ocenić orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmujące, że takie części nieruchomości "dowłaszczone" na podstawie art, 5 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. (...),pod legają zwrotowi tylko wtedy, gdy zaistnieją przestanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości" (wyrok NSA z 22 lipca 1994 r., sygn. akt IV SA 1000/93). Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z 1 kwietnia 1996r., sygn. akt IV SA 1626/94 (ONSA 1997, nr 1, póz. 42): "ratio legis art. 5 ust. 3 ustawy wywł. z 1958 r., dopuszczającego wywłaszczenie na żądanie właściciela całej nieruchomości, gdy w wyniku wywłaszczenia część pozostawiona właścicielowi nie nadaje się do racjonalnego wykorzystania oznacza, że wyłączone jest stosowanie art. 69 ust. 1 u.g.g. i w.n. do zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej na wniosek właściciela, jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki zwrotu także innej części nieruchomości". Pogląd, ten znajdujący również zastosowanie w stosunku do nieruchomości wywłaszczonych na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958r.( prezentuje także WSA w Krakowie, który w wyroku z 15 września 2008 r., sygn. akt lI SA/Kr 662/08 zajął stanowisko, iż "przesłanka zwrotu, tj. okoliczność, iż nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nie może mieć zastosowania w stosunku do nieruchomości wywłaszczonej w trybie art. 47 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w oderwaniu od analizy zbędności celu wywłaszczenia innych nieruchomości, z wywłaszczeniem których pozostawało w ścisłym związku wywłaszczenie tej działki". Ponadto Wojewoda uznał za prawidłowe dokonane przez organ I instancji wyliczenie wysokości odszkodowania podlegającego zwrotowi oraz potwierdził zasadność wygaszenia istniejącego na nieruchomości trwałego zarządu, ustanowionego na rzecz Komendy Wojewódzkiej Policji w K. , na podstawie art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Skargę na decyzję Wojewody wniósł Wojewódzki Komendant Policji w K. zarzucając jej:
1) naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 136 ust. 3 i art. 137 w zw. z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w umowie sprzedaży z dnia 16 czerwca 1975r. zawartej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (art. 6);
2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 77 § 1 kpa i art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa , które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie dokonania czynności dowodowych w postaci oględzin całości nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], a nie tylko ograniczenie się do dokonania oględzin działek zwrotu Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że działka ewidencyjna nr [...] - podlegająca m.in. zwrotowi , została wydzielona z działki ewidencyjnej nr [...] stanowiącej faktycznie cały obszar nieruchomości Skarbu Państwa -pozostającej w trwałym zarządzie Komendy Wojewódzkiej Policji w K. położonej przy ul. [...] w K. Zdaniem strony skarżącej uzasadnienie decyzji obu organów może wywołać błędne przekonanie, że cała nieruchomość - nie tylko działka nr [...], stanowi nieużytek , porośnięty drzewami, krzewami i trawą. Tymczasem na przedmiotowym terenie -jako całości, zostały wybudowane po wywłaszczeniu albo po wykupie w trybie ustawy z 1958r w połowie lat 70-tych ubiegłego wiek , budynki koszarowe (5 sztuk) oraz budynki infrastruktury (zaplecze magazynowo - garażowe, stacja energetyczna, stołówka, stacja benzynowa, portiernia).Ponadto są urządzone drogi dojazdowe i plac apelowy .W obiektach tych funkcjonują Oddział Prewencji Policji oraz Komenda Powiatowa Policji w K. Na działkach będących przedmiotem zwrotu znajdują się słupy oświetleniowe oraz fragment toru przeszkód , co jednoznacznie wskazuje , że teren ten był w przeszłości wykorzystywany zgodnie z celem wywłaszczenia. Ponadto teren zielony w sytuacjach nadzwyczajnych służył organizacji pola namiotowego. Strona skarżąca, abstrahując od jakichkolwiek konotacji polityczno -ustrojowych, podniosła, że jednostka Policji wykonuje zadania zbliżone do działań Zmotoryzowanego Odwodu Milicji Obywatelskiej, gdyż jest prawnym następcą Milicji Obywatelskiej. Tymczasem Prezydent Miasta K. ograniczył się jedynie do dokonania oględzin samej działki nr [...]\ oraz nr [...], pomijając jej otoczenie. Błędu tego również nie skorygował organ II instancji, a więc organy administracyjne naruszyły wynikającą z art.7 kpa zasadę prawdy obiektywnej obligującą do zebrania całości materiału dowodowego. Zdaniem strony skarżącej istnienie toru przeszkód oraz betonowych słupów oświetleniowych na działce nr [...] powoduje też, że nie jest możliwe potraktowanie tej działki jako zbędnej dla realizacji celu wywłaszczenia. Celem wywłaszczenia było bowiem wybudowanie Ośrodka Zmotoryzowanego Odwodu MO , który faktycznie tam powstał w połowie lat 70-tych - czego dowodem są istniejące budynki koszarowe oraz infrastruktura. Działka ewidencyjna nr [...] stanowi bowiem integralną całość z pozostałym terenem nieruchomości Skarbu Państwa , gdzie funkcjonują jednostki Policji o podstawowym znaczeniu dla zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego na terenie powiatu [...] i województwa . W konsekwencji więc dokonywanie oceny zbędności działki ewidencyjnej nr [...] nie może odbywać się w oderwaniu od oceny zagospodarowania pozostałych części nieruchomości przy ul. [...] w K. Tym samym błędne są twierdzenia organu , że działka ewidencyjna nr [...] jest zbędna na cel określony w umowie sprzedaży.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu. Należy wskazać, że zgodnie z art. 134p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1"p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.
Skarga jest nieuzasadniona.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia [...] marca 2012r. znak [...] , jak i decyzji organu l instancji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] października 2011 r. znak: [...] uznał, że decyzje te są zgodne z prawem.
Podstawą materialne prawną do wydania zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r. Nr 102, póz. 651 ze zm. -dalej zwana ugn.). Stosownie do przepisu art. 136 ust. 3 poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140.
Natomiast przepis art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ugn stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że nieruchomość staje się zbędna na cel wywłaszczenia jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia , w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu i pomimo upływu 10 łat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Z przeprowadzonego postępowania administracyjnego i zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że skarżący M.K. jest jedynym spadkobiercą poprzedniego właściciela W.F. działek nr [...] i działki nr [...] , działki te zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy z 16 czerwca 1975r. Rep. [...] , z przeznaczeniem na realizacją obiektów Zmotoryzowanego Odwodu Milicji Obywatelskiej przy ul. [...] w K., , przy czym działka nr [...] została objęta wywłaszczeniem na żądanie właściciela, jako nie nadająca się do racjonalnego zagospodarowania. Umowa ta zawarta została w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta K. nr [...] z 14 maja 1974r. w ramach realizacji obiektów Zmotoryzowanego Odwodu Milicji Obywatelskiej przy ul. [...] w K. miał być wybudowany: garaż i fragment placu alarmowego oraz ciągi piesze i wewnętrzne drogi dojazdowe.
Organy w sposób prawidłowy ustaliły, że cel ten nie został w ogóle zrealizowany w terminach 7 i 10 lat określonych w art. 137 ust. 1 pkt. 1 i pkt. 2 ugn. Działki te od 36 lat nadal są niezabudowane i stanowią nieużytki, co ustalono na podstawie oględzin oraz zebranych dokumentów w sprawie. Mając na uwadze powyższe przepisy należy stwierdzić, że zostały spełnione wszystkie przesłanki do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości na rzecz skarżącego albowiem z wnioskiem o wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości wystąpił jedyny spadkobierca poprzedniego właściciela M.K. , przedmiotowe nieruchomości nr [...] i [...] w chwili ich zwrotu stanowiły własność Skarbu Państwa - w trwałym zarządzie Komendanta Wojewódzkiego Policji i cel wywłaszczenia nie został nigdy zrealizowany.
Organ orzekł też o wygaśnięciu trwałego zarządu Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. , na podstawie art. 138 ust. 1 ugn. w myśl którego jeżeli nieruchomość lub jej część podlegająca zwrotowi została oddana w trwały zarząd lub została obciążona prawem użytkowania, prawa te wygasają z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. Przepis art. 90 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
Organ orzekł też, stosownie do art. 140 ust.1 i ust 2 ugn, że w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania.
2. Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa.
Natomiast zgodnie z wnioskiem M.K. zwaloryzowane odszkodowanie rozłożone zostało na raty, stosownie do przepisu art. 141ust.1 ugn.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że organy obu instancji w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie administracyjne, zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego wyrażonymi w przepisach art. 7 kpa - zasadą ustalenia prawdy obiektywnej, art. 77 § 1 kpa - zasadą zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, art. 80 kpa - zasadą oceny zebranego materiału dowodowego oraz przepisem art. 107 § 3 kpa odnoszącym się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie to spełnia wymogi prawidłowo sporządzonego uzasadnienia albowiem organ wskazał dowody na których się oparł wydając decyzję, w sposób wyczerpujący uzasadnił okoliczności faktyczne sprawy dokonując przy tym jego oceny oraz wskazał i wyjaśnił zastosowanie norm prawa materialnego, które stanowiły podstawę do wydania zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcia co do jej istoty.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, należy uznać je za nieuzasadnione. Zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego art. 136 ust. 3 ugn i art. 137 w zw. z art. 216 ugn poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość dz. [...] stała się zbędna na cel wywłaszczenia jest nieuprawniony. Strona skarżąca wskazała, że cała działka nr [...] z której wydzielono przedmiotową działkę nr [...], pozostaje faktycznie w trwałym zarządzie Komendy Wojewódzkiej Policji w K. i na całym terenie, po wywłaszczeniu ( wykupie) w połowie lat 70- tych ubiegłego wieku, wybudowano kilka budynków koszarowych wraz z infrastrukturą, a teren ten był w przeszłości wykorzystywany zgodnie z celem wywłaszczenia. W ocenie skarżącego błędnie przyjęto, że przedmiotowa nieruchomości stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Ponadto strona skarżąca wskazała, że jako Jednostka Policji wykonuje zadania zbliżone do ZOMO jest jej następcą prawnym. Te zarzuty strony skarżącej są nieuzasadnione, ponieważ przedmiotem zwrotu nieruchomości z tytułu wywłaszczenia nie jest cała nieruchomość nr [...], ale jej część stanowiąca obecnie działkę nr [...] o pow. 0,1685 ha i organ zgodnie z cyt. wyżej przepisami dokonał prawidłowo oceny zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia. W ocenie Sądu bez znaczenia jest wywód strony skarżącej, że wykonuje zadania zbliżone do ZOMO, gdyż takie okoliczności nie stanowią przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 137 ugn. Organ wykazały, że na obu przedmiotowych działkach nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, a więc nie wybudowano bazy ZOMO, a konkretnie garażu i fragmentu placu manewrowego, ciągów pieszych i wewnętrznych dróg dojazdowych w terminach, o których mowa w art. 137 ust.1 pkt 1 i pkt. 2 ustawy ugn, a więc do 7 lat od daty ostateczności decyzji nie rozpoczęto celu wywłaszczenia i nie ukończono go do 10 lat. Wywłaszczone nieruchomości od 36 lat stanowią nieużytki.
Należy wskazać na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle, bez możliwości jakichkolwiek zmian tego celu. W ocenie sądu zbędność nieruchomości na ceł wywłaszczenia, która uzasadnia wywłaszczenie, musi być oceniana na zasadzie tych samych kryteriów co jej niezbędność określona w postępowaniu wywłaszczeniowym, a więc konkretnie i ściśle, a nie rozszerzające (tak> por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27.05.2010 r, IV SA/Po 13/10, Lex nr 675129).
Sąd orzekający w niniejszym składzie w całej rozciągłości podziela pogląd prawny wyrażony w wyroku NSA W-wa z dnia 20.09.2011 r., l OSK 1558/10, Lex nr 1068429, że zasada zwrotu nieruchomości, która nie została zużyta na cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia ma rangę konstytucyjną i jest oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, który dopuszczając wywłaszczenie jedynie na cele publiczne, tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem zużycia wywłaszczonej nieruchomości. Nakłada to obowiązek dopuszczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich przypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia.
Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania art. 77 § 1 k.pa., art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., albowiem organ dokonując oględzin działek badał tylko działkę będącą przedmiotem zwrotu, a nie inne działki, to zarzut ten jest również nietrafny, ponieważ organ administracji zgodnie z prawem dokonuje oceny zbędności nieruchomości tej, którą wywłaszczono i nie może dokonywać oceny zbędności poprzez pryzmat zagospodarowania terenu działek sąsiednich, ponieważ nie ma to żadnego znaczenia w sprawie.
Reasumując, wszystkie zarzuty strony skarżącej nie znajdują podstaw prawnych do ich uwzględnienia, dlatego skargę należało oddalić jako nieuzasadnioną. Na marginesie należy również wskazać, iż fakt braku realizacji bazy ZOMO w T. z zakresie zwrotu innych nieruchomości w obszarze planowanej inwestycji został też potwierdzony w innych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31.07.2008 r., syg. II SA/Kr 556/08 i z dnia 12.10.2009 r. syg. II SA/Kr 1209/09.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zm.), w myśl którego w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło