II SA/Kr 773/02
WyrokWSA w Krakowie2005-02-21
Skład orzekający: Grażyna Danielec, Halina Jakubiec, Krystyna Kutzner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy osoba nie posiada tytułu prawnego do lokalu, ale faktycznie w nim zamieszkuje, można ją wymeldować z pobytu stałego, jeśli nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić?Ratio decidendi
Organy administracji orzekające w sprawach meldunkowych, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie badają tytułu prawnego do zajmowania lokalu, a jedynie fakt zamieszkiwania w nim. Wymeldowanie z pobytu stałego następuje, gdy osoba utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i opuściła je bez wymeldowania się, lub gdy opuściła je bez wymeldowania się i nie przebywa w nim co najmniej przez 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić. Nawet jeśli osoba nie posiada tytułu prawnego do lokalu, ale faktycznie w nim zamieszkuje, a jej pobyt poza lokalem jest czasowy (np. związany z nauką), nie można jej wymeldować, ponieważ nie zostały spełnione łącznie obie przesłanki warunkujące wymeldowanie.Stan faktyczny
Skarżąca D. M. wniosła o wymeldowanie S. A.-F. z pobytu stałego z lokalu, którego najemcą jest D. M. Organy administracji odmówiły wymeldowania, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów, błędną ocenę materiału dowodowego oraz brak uwzględnienia nieprawomocnego wyroku sądu dotyczącego wstąpienia w stosunek najmu przez matkę S. A.-F. Skarżąca podniosła, że S. A.-F. nie posiada uprawnień do zamieszkiwania w lokalu i faktycznie w nim nie przebywa, a jej pobyt poza lokalem jest jedynie czasowy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec (Spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2005 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Wojewody z dnia 13 lutego 2002 r. Nr [...] przedmiocie wymeldowania skargę oddala
Decyzją z dnia 13 lutego 2002 r. Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U; z 2001 r. Nr 87, poz. 960) po rozpatrzeniu odwołania D. M. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] orzekającej o odmowie wymeldowania S. A. –F. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych odmówiono wymeldowania z pobytu stałego S. A. F. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] . Odwołanie od powyższej decyzji złożyła, najemca przedmiotowego mieszkania – D. M.. Odwołująca podnosi, że organ I instancji dowolnie przyjął, iż I. A. –F. - matka S. A. –F., która uzyskała pozytywny dla siebie wyrok Sądu Rejonowego, jako współnajemca przedmiotowego lokalu, może nie wyrazić zgody na wymeldowanie córki S. A. –F.. Zarzuca organowi prowadzącemu postępowanie, że nie zażądał od I. A. –F. okazania klauzuli wykonalności tegoż wyroku. Ponadto dodaje, że od wyroku tego została wniesiona apelacja i dlatego nieprawomocny wyrok nie może być traktowany jako dowód w sprawie. W odwołaniu zarzuca organowi, iż ocenił materiał dowodowy w sposób jednostronny. Twierdzi, że wątpliwości budzi fakt miejsca zamieszkania S. A. –F. w Polsce. Podnosi, że okresowe przyjazdy do Krakowa do mieszkania przy ul. [...] jak i przedstawiona przez wymienioną kopia legitymacji studenckiej nie są wystarczającym potwierdzeniem faktu, iż S. A. –F. mieszka w Polsce. Jest zdania, że organ powinien zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia prawomocności wyroku sądowego o wstąpieniu w stosunek najmu przez Panią I. A. –F..
Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym organ II instancji podniósł, że wymeldowanie osoby z pobytu stałego na wniosek strony lub z urzędu następuje wówczas, gdy łącznie spełnione zostaną przesłanki określone w przepisie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tj. 1/ gdy osoba utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo 2/ gdy osoba bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Przepis ten, stwierdza organ, dokładnie określa przesłanki, jakie muszą zachodzić przy wymeldowaniu. Przesłanki te odnoszą się do dwóch odmiennych sytuacji, przy czym w każdej sytuacji przesłanki te muszą zostać spełnione w sposób kumulatywny. Organ odwoławczy stwierdził, że nie zaistniał żaden z opisanych powyżej stanów faktycznych. Badając daną sprawę pod kątem uprawnień do przebywania w tym lokalu, organ II instancji stwierdził, że S. A. –F. nie posiada uprawnień do zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] . Z akt wynika, że najemcą tego mieszkania jest D. M., która wstąpiła w stosunek najmu tegoż lokalu, po śmierci swojej matki – I. M. (wyrok zaoczny Sądu Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2001 roku, sygn. akt [...]). S. A. –F. zamieszkiwała w tym lokalu jako osoba bliska i dysponowała uprawnieniami o charakterze pochodnym, wywodzącymi się od woli najemcy. D. M. składając wniosek o wymeldowanie z pobytu stałego swojej siostrzenicy, S. A. –F., cofnęła jej tym samym uprawnienia do przebywania w przedmiotowym mieszkaniu. W związku z powyższym organ odwoławczy zgodzą się ze stanowiskiem organu I instancji, w przedmiocie braku uprawnień do zamieszkiwania w tym lokalu, S. A. –F.. Organ II instancji zbadał sprawę również pod kątem wystąpienia drugiej z wymienionych wyżej przesłanek, mianowicie opuszczenia. W tym zakresie organ stwierdza, że faktem jest, że w chwili obecnej S. A. –F. większość czasu spędza poza miejscem zameldowania, tzn. w [...] . Spowodowane jest to podjęciem studiów na Uniwersytecie [...], przygotowujących do egzaminu na medycynę. Na dowód tego przedstawiła kopię legitymacji studenckiej. Wyżej wymieniona twierdzi, że zamierza studiować medycynę w [...] i zamieszkać w przedmiotowym lokalu, przy ul. [...]. Organ odwoławczy uznał, że taki pobyt poza miejscem stałego zameldowania należy nazwać czasowym, tym bardziej, że związany jest z faktem pobierania nauki. Artykuł 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że pobytem czasowym jest w szczególności pobyt związany m.in. z kształceniem. W związku z tym, organ stwierdza, że w tym przypadku opuszczenie miejsca stałego pobytu nie ma charakteru trwałego. Wskazują na to zeznania świadków: S. S., T. W., B. B., A. N., M. K., którzy widywali i widują S. A. –F. w przedmiotowej nieruchomości w różnym czasie. Z faktu, iż S. A. –F. wyjeżdża i wraca do tego mieszkania, można wywieść, zdaniem organu, że lokal ten jest miejscem stałego pobytu wyżej wymienionej. W związku z powyższym nie została spełnione jedna z dwóch wymaganych prawem przesłanek warunkujących wymeldowanie z pobytu stałego. W ocenie organu II instancji zarzuty podnoszone przez skarżącą w odwołaniu nie mogą skutkować zmiany przedmiotowej decyzji. Dalej organ stwierdza, że zeznania złożone przez świadków w toku postępowania nie budzą wątpliwości. Organ I instancji przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie wziął pod uwagę wyroku Sądu Rejonowego (nieprawomocnego), o wstąpieniu przez I. A. –F. w stosunek najmu mieszkania nr [...] przy ul. [...] w [...]. Jedyną osobą posiadającą uprawnienia o charakterze samoistnym do przebywania w tym lokalu jest D. M., która dysponuje prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego o wstąpieniu w stosunek najmu przedmiotowego mieszkania. Brak uprawnień do zamieszkiwania w tym lokalu S. A. –F. nie budzi wątpliwości. Kolejny zarzut podniesiony w odwołaniu, dotyczący faktycznego nie przebywania S. A. –F. w Polsce, nie może zostać uwzględniony, powiada organ, gdyż wyżej wymieniona brała udział w postępowaniu jak również przedstawiła legitymację studencką, z której wynika, iż obecnie jest studentką roku zerowego i przebywa w [...]. Organ odwoławczy nie znalazł również podstaw do zawieszenia -postępowania. Zebrany w sprawie materiał dowodowy uznał za wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła D. M..
Skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja narusza w sposób bezsprzeczny jej interes prawny, jako osoby jedynie uprawnionej do najmu tego lokalu i dysponowania nim. Powołując się na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie, że S. A. –F. utraciła uprawnienia do przebywania w przedmiotowym lokalu.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że S. A. –F. całymi latami przyjeżdżała do przedmiotowego mieszkania tylko w wakacje, a dopiero gdy została wszczęta sprawa o wymeldowanie zajęła wraz z matką i rodzeństwem jeden pokój oświadczając, że tu było zawsze jej centrum życiowe. Zebrane w sprawie dowody, zdaniem skarżącej potwierdzają jedynie, że mogą oni być domownikami. W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja zapadła wbrew dowodom zebranym w sprawie, a w szczególności zeznaniom świadka J., która rzadko widywała S. A. –F.. Dalej skarżąca podnosi, że również obecnie S. A. –F. nie mieszka w tym lokalu, gdyż przebywa w [...] , gdzie podobno studiuje.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji.
W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), z mocy z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) do rozpoznania skargi wniesionej przed 1 stycznia 2004 r. właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego oraz prawa procesowego przez organy wydające decyzję.
W obowiązującym w chwili wydawania decyzji organu I i II instancji stanie prawnym przepis art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.) określał przesłanki, jakie muszą zachodzić przy wymeldowaniu, a mianowicie "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. ".
W sprawie niniejszej organy w sposób prawidłowy ustaliły, że nie zachodzą przesłanki wyżej wskazane, do wymeldowania S. A. –F. z przedmiotowego lokalu.
Co prawda, jak trafnie stwierdził, organ odwoławczy nie posiada ona uprawnień do zamieszkiwania w tym lokalu, jednakże faktycznie w chwili wydawania decyzji w nim zamieszkiwała i nadal zamieszkuje, a zatem nie zostały spełnione łącznie obie przesłanki konieczne do wymeldowania S. A. –F. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...].
Fakt zamieszkiwania S. A. –F. w momencie wydawania decyzji i nadal potwierdziła sama skarżąca, jak też słuchani w sprawie świadkowie. Podkreślić przy tym należy, że przebywanie w innej miejscowości w celu pobierania nauki na wyższej uczelni, co miało miejsce w sprawie, nie stanowi spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania.
Ponieść należy, iż w obecnie obowiązującym stanie prawnym w świetle wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K. 20/01 Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189):
a) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
b) nie jest niezgodny z art. 7 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy administracji orzekające w sprawach meldunkowych nie badają tytułu prawnego do zajmowania lokalu, a jedynie fakt zamieszkiwania w nim.
Mając powyższe na uwadze, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem należało na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę jako nieuzasadnioną oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło