II SA/Kr 774/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi Związku [...] " na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 maja 2010r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę od kosztów sądowych, II. ustanowić dla wnioskodawczyni adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 8 marca 2011r. M.W. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi kasacyjnej dotyczącej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 listopada 2010 r. uchylającego decyzję organu I i II instancji zaskarżone przez Związek [...]", wydane przedmiocie umorzenia postępowania. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata. Skarżąca wskazuje także, iż jej rodzina utrzymuje się jedynie z emerytury, którą pobiera w wysokości [...] zł. Mąż jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. Utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł, na dowód czego przedkłada stosowne dokumenty. Mąż nie osiąga żadnych dochodów stałych ani dorywczych. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca zamieszkuje w lokatorskim mieszkaniu spółdzielczym . Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Oświadcza, iż nie posiada pojazdów mechanicznych, oszczędności. Miesięczne koszty utrzymania to 342 zł czynsz za mieszkanie, woda około 100 zł, gaz – przeciętnie 56 zł miesięcznie, telefon – 290 zł. Nie korzysta z pomocy społecznej. Przedstawia szereg dokumentów potwierdzających wydatki za media, utrzymanie, zakup leków. Przedstawia wyciągi bankowe, z których wynika, iż stan konta wg. stanu na dzień 2 marca 2011r. wynosił 500,42 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, wnioskodawczyni wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów rodziny skarżącej z tytułu emerytury w kwocie [...] zł w przeliczeniu na dwie osoby, bezrobocie męża potwierdzone stosownym zaświadczeniem Grodzkiego Urzędu Pracy w K. , zwyczajowe i udokumentowane koszty utrzymania plus koszty leczenia, brak oszczędności, brak własnego majątku zarówno nieruchomego jak też i cennych ruchomości, samochodów - nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych uznano za uzasadnione. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata uznano, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie, w aktualnej sytuacji materialno – rodzinnej ponieść również kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego. Wnioskodawczyni posiada bowiem bardzo niski dochód, i w kontekście wydatków na leki i utrzymanie, bezrobocie męża, brak majątku własnościowego - zdaniem orzekającego, nie jest aktualnie w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty koniecznej dla opłacenia pełnomocnika z wyboru. Dochody osiągane przez wnioskodawczynię są na tyle niskie, iż przy równoczesnym uiszczeniu kosztów utrzymania i leczenia, nie jest w stanie poczynić oszczędności. W obecnej sytuacji nie jest ona zatem w stanie, zdaniem orzekającego, pokryć także kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata czy radcę prawnego z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną i bytową wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy również w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania jest obligatoryjny. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Wnioskodawczyni do takich osób należy. Dlatego przyznanie jej prawa pomocy w zakresie pełnym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie dla niej adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).