II SA/Kr 778/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2018 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielnia Pracy w P. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za usługi wodne I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej [...] Spółdzielnia Pracy w P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Zarządu Zlewni w N decyzją z dnia 13 kwietnia 2018 r. (znak: [...]) na podstawie: - art. 273 ust. 6, art. 271 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566 z późn. zm. – dalej jako: u.p.w.), - § 15 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502 – dalej jako: rozporządzenie z dnia 22 grudnia 2017 r.) oraz - art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm. – dalej jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu reklamacji Spółdzielnia Pracy A. od ustalenia opłaty stałej w informacji rocznej nr [...] ZZ, N. S., [...], określił podmiotowi Spółdzielnia Pracy A., na podstawie decyzji nr [...], za okres 1 stycznia 2018 r. – 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości [...] PLN za pobór wody podziemnej z otworu P-10 w P. Z. . Ponadto organ wskazał, że opłata stała została obliczona zgodnie z art. 271 ust. 2 u.p.w. oraz § 15 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r., jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 500,00 złotych na dobą za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 2,0 m3/h i wynoszącym po przeliczeniu 0.00055556 m3/s. Stwierdzono również, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach: za l kwartał – w terminie do 30 kwietnia 2018 r. w wysokości 25,25 PLN, za II kwartał – w terminie do 31 lipca 2018 r. w wysokości 25,25 PLN, za III kwartał – w terminie do 31 października 2018 r. w wysokości 25,25 PLN, za IV kwartał – w terminie do 31 stycznia 2019 r. w wysokości 25,25 PLN. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Informacją roczną nr [...] ZZ, N. S., [...], z dnia 16 marca 2018 r. (znak: [...]), Dyrektor Zarządu Zlewni w N ustalił podmiotowi Spółdzielnia Pracy A., na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia 23 listopada 2005 r. (znak: [...]) za okres 1 stycznia 2018 r. – 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości [...] PLN, w tym [...] PLN za pobór wody podziemnej z otworu P-10 w P. Z. dla potrzeb butelkowania wody przez "[...]" w [...]. Wyjaśniono, że opłata ta została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 500,00 zł na dobę za 1 m3/s czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 2,0 m3/h i wynoszącym po przeliczeniu 0.00055556 m3/s. Jednocześnie w informacji tej wskazano, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa [...] w czterech równych kwartalnych ratach płatnych, każda po 25,25 PLN, w określonych w treści informacji terminach. Reklamację na tak ustaloną w informacji rocznej nr [...] ZZ, N. S., [...] wysokość opłaty stałej za usługi wodne wniosła strona – Spółdzielnia Pracy A., zarzucając jej błędne obliczenie. Strona powołując się na treść art. 271 ust. 2 u.p.w. wskazała, że pozwolenie wodnoprawne [...] nakłada na nią również limit Qśrd = 32 m3/dobę, co wynosi po przeliczeniu: 0,00037037 m3/s, a to z kolei rzutuje bezpośrednio na wysokość opłaty stałej. Tym samym wyjaśniono, że z uwagi na narzucony limit Qśrd strona nie może pobierać więcej wody niż 32 m3/dobę, czyli 0,00037037 m3/s, a w związku z tym – w ocenie Spółdzielnia Pracy A. – wartość ta stanowi w tym przypadku maksymalną ilość wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, nie zaś wyliczona Qmaxh wartość: 0.00055556 m3/s. Podniesiono bowiem, że przy poborze wody z wydajnością 0.00055556 m3/s doszłoby do przekroczenia Qśrd, co prowadziłoby zarazem do naruszenia pozwolenia wodnoprawnego. Dyrektor Zarządu Zlewni w N, po rozpatrzeniu ww. reklamacji, przywołał na wstępie treść art. 271 ust. 2 in principio u.p.w. oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r., a następnie wskazał, że w oparciu o ww. przepisy ustalono opłatę roczną w wysokości 101,00 zł. Organ podał, że opłata ta została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 500,00 zł na dobę za 1 m3/s czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 2,0 m3/h i wynoszącym po przeliczeniu 0,00037037 m3/s. Ponadto odnosząc się do zarzutów reklamacji organ wyjaśnił, że usługi wodne polegają na zapewnieniu podmiotom publicznym, podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą i gospodarstwom domowym, możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Podkreślono przy tym, że wskazanym podmiotom zapewnia się dostęp do usług wodnych na zasadach określonych w przepisach u.p.w., gdzie w rozliczeniach z odbiorcą usługi wodnej stosuje się jednakowy system naliczania opłat, zgodnie z zasadami ujętymi w art. 270 ust. 4, art. 271 ust. 1 pkt 4 i art. 271 ust. 5, art. 273 ust. 6, art. 271 ust. 3 i 4 u.p.w. oraz § 1 pkt 8 i § 15 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r. Dodano przy tym, że za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. pozwolenie wodnoprawne – decyzja Starosty [...] z dnia 23 listopada 2005 r. (znak: [...]) obowiązywała, a w związku z tym – w ocenie organu – opłata stała na rok 2018 została naliczona prawidłowo. Skargę na ww. decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, strona skarżąca – Spółdzielnia Pracy A., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zobowiązania organu do wydania decyzji ustalającej opłatę stałą za usługi wodne zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym posiadanym przez skarżącą, a także zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 271 ust. 2 u.p.w., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na naliczeniu opłaty stałej na podstawie limitu godzinowego, gdy tymczasem wyliczenie na podstawie limitu godzinowego poboru, w tym przypadku nie stanowi maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie posiadanego przez stronę skarżącą pozwolenia wodnoprawnego [...], które to pozwolenie wskazuje na inne limity, dla których wyliczana jest oplata. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca szczegółowo rozwinęła podniesione zarzuty, przedstawiając na ich poparcie stosowne wyliczenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w N wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Ponadto odnosząc się do podniesionych w treści skargi zarzutów wskazał, że w jego ocenie są one bezpodstawne. Podniesiono bowiem, że w okolicznościach sprawy przyjęcie 32 m3/dobę przez stronę skarżącą było błędne, gdyż w ocenie organu, powinno wynosić 2,0 m3/h, jako że to ta wartość – zgodnie z art. 271 ust. 2 u.p.w. – jest największa po przeliczeniu na m3/s. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 z późn. zm.) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego wyżej przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W tym miejscu wymaga jednak podkreślenia, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (zob. w tym zakresie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, LEX nr 173127). Stosownie zaś do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją, w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd administracyjny stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w N z dnia 13 kwietnia 2018 r. (znak: [...]), którą określono podmiotowi Spółdzielnia Pracy A., na podstawie decyzji nr [...], za okres 1 stycznia 2018 r. – 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 101,00 PLN za pobór wody podziemnej z otworu P-10 w P. Z. . Podstawę materialnoprawną wydania kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy u.p.w., w szczególności art. 271 ust. 2 tej ustawy oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r. Zgodnie z treścią pierwszego z wymienionych przepisów, wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych. Z kolei w myśl § 15 pkt 1 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r., do dnia 31 grudnia 2019 r. jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej, z wyłączeniem jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za pobór wód do celów wytwarzania energii elektrycznej lub cieplnej dla instalacji posiadających w dniu wejścia w życie ustawy ważne pozwolenia wodnoprawne albo pozwolenia zintegrowane w formie opłaty stałej, wynoszą za pobór wód podziemnych – 500 zł na dobę za 1 m3/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód. Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że organ w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołał co prawda błędnie art. 271 ust. 3 u.p.w. (dotyczący opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych) oraz odpowiadający mu § 15 pkt 2 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r. (określający jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód powierzchniowych w formie opłaty stałej), jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazał już art. 271 ust. 2 u.p.w. oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r. Zarówno bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i z treści pozwolenia wodnoprawnego, tj. decyzji Starosty [...] z dnia 23 listopada 2005 r. (znak: [...]) wynika, że ustalona opłata dotyczy poboru wód podziemnych (z otworu P-10 w P. Z. ), a nie powierzchniowych, wobec czego należało uznać, że błędnie powołana podstawa prawna w sentencji rozstrzygnięcia organu, była wynikiem oczywistej omyłki, która jednak nie rzutowała na ważność podjętej przez ten organ decyzji. Ponadto w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przywołany został również przepis o charakterze proceduralnym, tj. art. 273 ust. 6 u.p.w., zgodnie z którym w razie nieuznania reklamacji właściwy organ [...] albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Mając na uwadze wymienione powyżej regulacje prawne, wskazać należy, że dla ustalenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych, konieczne jest określenie trzech współczynników, których iloczyn stanowić będzie wysokość tej opłaty. Pierwszy ze współczynników – jednostkowa stawka opłaty za pobór wód podziemnych – został określony wprost w przepisach rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r. i w oparciu o § 15 pkt 1 tego rozporządzenia wynosi on obecnie 500 zł na dobę za 1 m3/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód. Wątpliwości nie budzi również drugi ze wskazanych w treści art. 271 ust. 2 u.p.w. współczynników dotyczący czasu wyrażonego w dniach, gdyż jak wynika z treści art. 271 ust. 1 pkt 1 u.p.w., ww. opłata stała za pobór wód podziemnych ustalana jest w skali rocznej, a w związku z tym podstawą do jej wyliczenia będzie rok kalendarzowy, a więc 365 dni. Kwestią sporną w kontrolowanej sprawie pozostaje natomiast sposób określenia trzeciego z ww. współczynników, tj. maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. W tym zakresie wymaga podkreślenia, że zgodnie z decyzją z dnia 23 listopada 2005 r. (znak: [...]), Starosta [...] udzielił stronie skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody podziemnej zwykłej z otworu P-10 w P. Z. , w ilości maksymalnej 2,0 m3/godz. i średniodobowo 32,0 m3/dobę (pkt I.1 decyzji). Jednocześnie jednak w pkt [...] pozwolenia wodnoprawnego zobowiązano Spółdzielnia Pracy A. do nieprzekraczania, określonej w pkt I.1 ww. decyzji, ilości pobieranej wody. Tym samym w ww. decyzji wydanej jeszcze w oparciu o przepisy uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 145 z późn. zm.), określono z jednej strony średni limit dobowy oraz jednocześnie maksymalny limit godzinowy poboru wód podziemnych, przy czym zastrzeżono, że żaden z tych limitów nie może zostać przez stronę przekroczony. Pozwolenie to zostało udzielone na czas określony, tj. do dnia 30 listopada 2025 r., a w związku z tym obowiązywało ono nadal w dacie wydawania kwestionowanej decyzji (pkt II). W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy organ do ustalenia opłaty stałej przyjął wskaźnik maksymalnego poboru godzinowego, tj. 2,0 m3/h, wynoszącego po przeliczeniu 0,00055556 m3/s (w uzasadnieniu decyzji na stronie 2 błędnie obliczony/wskazany jako 0,00037037 m3/s). W ocenie Sądu, taki sposób wyliczenia przez [...] wysokości rocznej opłaty stałej, należało w przedmiotowej sprawie uznać za nieprawidłowy. Wymaga bowiem podkreślenia, że określony w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalny pobór godzinowy określa ilość wody, którą strona skarżąca może pobierać w ciągu godziny. Nie oznacza to jednak, że strona skarżąca może stale, tj. przez cały czas dokonywać poboru wody podziemnej w maksymalnej godzinowej ilości, gdyż – zgodnie z treścią ww. pozwolenia wodnoprawnego (pkt [...] w zw. z pkt I.1) – ograniczać ją będzie zarazem dopuszczalna średniodobowa wielkość poboru wody. Jeżeli bowiem z treści pozwolenia wodnoprawnego wynika, że średni dobowy pobór wody nie może przekraczać 32 m3/d, to tak określona wartość równoznaczna jest maksymalnemu poborowi dobowemu. Gdyby zatem przyjąć – jak uczyniły to [...] – że dla obliczenia opłaty stałej prawnie relewantny jest maksymalny godzinowy pobór wody, wynoszący 2,0 m3/h, to po pomnożeniu tej liczby przez liczbę godzin w ciągu doby (24), okazałoby się, że maksymalny pobór dobowy wyniósłby 48 m3/d, a zatem więcej niż określona w pozwoleniu wodnoprawnym wartość graniczna (32 m3/d). Z wyliczeń tych wynika zatem, że pobór godzinowy w maksymalnej ilości możne zdarzyć się jedynie incydentalnie i z pewnością nie będzie on odzwierciedlał maksymalnej ilości poboru rocznego. Dlatego też, zdaniem Sądu, należało uznać, że przyjęcie do ustalenia wysokości opłaty stałej za rok 2018 godzinowego wskaźnika poboru wód podziemnych było nieprawidłowe. W takim bowiem przypadku ilość pobranej wody w ciągu doby, obliczona na podstawie maksymalnego godzinowego poboru wody (48 m3/d), jako przekraczająca dobowy limit określony w pozwoleniu wodnoprawnym (tj. 32 m3/d) nie może być uznana – stosownie do treści art. 271 ust. 2 u.p.w. – za maksymalną ilość wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, gdyż zastosowanie tego wskaźnika doprowadziłoby do uzyskania wysokości opłaty, która nie odzwierciedlałaby kosztów rzeczywistego, dopuszczalnego dla strony skarżącej legalnego poboru wód w skali roku. Tym samym – jak zasadnie zwróciła na to uwagę strona skarżąca – podstawą do wyliczenia maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego (trzeci z wymienionych w art. 271 ust. 2 u.p.w. współczynników), powinien być wskaźnik średniego dobowego poboru wody, tj. 32,0 m3/d, wynoszący po przeliczeniu 0,00037037 m3/s. Dopiero bowiem wartość 32,0 m3/d wyrażona w m3/s, a następnie pomnożona przez 365 dni i jednostkową stawkę opłaty stanowić będzie podstawę dla wyliczenia rocznej opłaty stałej w oparciu o art. 271 ust. 2 u.p.w. w zw. z § 15 pkt 1 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r. Dlatego też, organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy, powinien – zgodnie z art. 141 § 4 in fine p.p.s.a. – uwzględnić poczynione przez Sąd uwagi i kierować się oceną prawną wyrażoną w przedmiotowym orzeczeniu. Mając zatem na względzie wskazane powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji, jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł, jak w punkcie II sentencji wyroku, na podstawie przepisu art. 200 p.p.s.a., w ten sposób, że zasądzono na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł, odpowiadającą wysokością kwocie uiszczonego wpisu od skargi.