II SA/Kr 779/17
WyrokWSA w Krakowie2017-09-13
Skład orzekający: Agnieszka Nawara-Dubiel, Mirosław Bator, Paweł Darmoń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, złożony w treści odwołania od decyzji wywłaszczeniowej, jest skutecznym wnioskiem w rozumieniu przepisów prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, złożony w treści odwołania od decyzji wywłaszczeniowej, należy uznać za skutecznie złożony, nawet w sytuacji braku bezpośredniego dowodu w postaci pisma zawierającego taki wniosek. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego, w tym decyzji organów administracyjnych i pism urzędowych, może dostarczyć podstaw do takiego wniosku, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa w 1957 r. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i sądowym, w tym wyrokach WSA i NSA, organ I instancji (Starosta) wydał decyzję o ustaleniu i wypłacie odszkodowania. Organ II instancji (Wojewoda) utrzymał tę decyzję w mocy. Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. zaskarżył decyzję Wojewody do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i dowolne rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności w zakresie ustalenia, czy poprzednia właścicielka złożyła wniosek o odszkodowanie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie : WSA Mirosław Bator WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2017 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 28 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala
Decyzją z dnia 30 listopada 2012 r. nr [...] Starosta [...] orzekł :
- w pkt 1 - o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł za nieruchomość oznaczoną poprzednio jako parcela l. kat. [...] o pow. 0,0379 ha, b. gm. kat. N. W., objęta Lwh [...], obecnie stanowiącą części działek: nr [...] o pow. 0,0293 ha i nr [...] o pow. 0,6956 ha, poł. w obr[...]. ewid. K. m. K., będącą uprzednio własnością J. K., wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z 15 października 1957 r. nr [...] utrzymanym w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z 31 stycznia 1964 r. nr [...];
- w pkt 2 - o wypłacie kwoty [...]zł, odpowiadającej kwocie odszkodowania ustalonego w punkcie 1 na rzecz następujących osób, w sposób przedstawiony poniżej:
a) M. B. (c. J. i M.) za udział wynoszący 1/2 części, czyli kwotę [...]zł,
b) J. K. (s. J. i M.) za udział wynoszący 1/2 części, czyli kwotę [...]zł,
- w pkt 3 - o zobowiązaniu Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Prezydenta Miasta K., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do zapłaty wskazanej w punktach 2a i 2b kwoty odszkodowania, w terminie 14 dni od dnia, w którym mniejsza decyzja stanie się ostateczna;
- w pkt 4 - 6 - o sposobie i terminie zapłaty odszkodowania.
W uzasadnieniu decyzji Starosta [...] wskazał między innymi, że ponieważ nieruchomość, za wywłaszczenie której obecnie M. B. i J. K. domagają się odszkodowania, stanowi własność Gminy Miejskiej K., Prezydent Miasta K. podlegał wyłączeniu od jej rozpoznania, a Wojewoda postanowieniem z dnia 12 stycznia 2010 r., nr [...] wyznaczył Starostę K. do załatwienia tej sprawy.
Po rozpoznaniu odwołań wniesionych od powyższej decyzji przez Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. - miasta na prawach powiatu Wojewoda decyzją z dnia 27 maja 2013 r., znak [...] na podstawie art. 9a1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 2 k.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa, która obecnie stanowi własność Gminy K., jest Skarb Państwa, a nie Gmina Miejska K.. Wobec tego, skoro podmiotem zobowiązanym do wypłaty odszkodowania nie jest obecnie Gmina K. (co było przyczyną wyłączenia Prezydenta Miasta K.), to ponownie właściwym do załatwienia przedmiotowej sprawy m.in. na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. byłby Prezydent Miasta K., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Tym samym wyznaczony uprzednio Starosta [...] uznając się za organ niewłaściwy winien był przekazać sprawę organowi obecnie właściwemu na podstawie tego przepisu.
Niezależnie od powyższego wskazano, że powodem uchylenia w całości decyzji Starosty [...] z 30 listopada 2012 r. nr [...] i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji jest ponadto stwierdzona przez organ odwoławczy wadliwość wyceny przedmiotowej nieruchomości sporządzonej w formie operatu szacunkowego z 27 czerwca 2012 r. przez rzeczoznawcę majątkowego M. S., który stanowił podstawę ustalenia wysokości odszkodowania w przedmiotowej sprawie, zgodnie z regulacją art. 130 ust. 2 u.g.n.
Po rozpatrzeniu skarg wniesionych od powyższej decyzji przez Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta K., J. K. i M. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 października 2013 r., [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Sąd ustalił, że podmiotem zobowiązanym obecnie do zapłaty odszkodowania jest Gmina Miejska K., a nie Skarb Państwa, zatem rozważania Wojewody w zakresie trwałości postanowienia o wyznaczeniu organu do rozpoznania sprawy są bezprzedmiotowe.
Ponadto stwierdzono, że prawidłowo Wojewoda dostrzegł fakt niewłaściwego sporządzenia operatu szacunkowego. Zgodnie bowiem z art. 130 ust. 1 zdanie drugie u.g.n.: "W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw". W operacie szacunkowym stanowiącym podstawę ustalenia wysokości odszkodowania biegły przyjął stan nieruchomości z dnia wydania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. tj. z dnia 15 października 1957 r. Tymczasem wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w trybie dekretu z 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 (Dz. U. R.P. Nr 20, poz. 138 i z r. 1949 Nr 65, poz. 527), w brzmieniu zmienionym ustawą z 29 grudnia 1951 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25). Zgodnie zaś z art. 1 ust. 3 powołanego dekretu wywłaszczenie w trybie tej regulacji polegało na odjęciu prawa własności z dniem 9 maja 1945 r. Tym samym istnieje konieczność ustalenia wysokości odszkodowania według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia prawa własności tj. według stanu na dzień 9 maja 1945r.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku przez Gminę Miejską K. - Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 października 2015 r., sygn. I OSK 220/14 oddalił skargę kasacyjną stwierdzając, że wyrok WSA mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Sąd odwoławczy przyjął, że błędnie wskazano w zaskarżonym wyroku podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania. Podmiotem obowiązanym do odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną orzeczeniem z 15 października 1957 r., utrzymanym w mocy decyzją z 31 stycznia 1964 r., za które wówczas nie przyznano wywłaszczonym ani ich następcom prawnym odszkodowania, jest Skarb Państwa, reprezentowany przez starostę (in casu – Prezydenta Miasta K.). NSA wskazał również, że błędny jest pogląd Wojewody, że "wyznaczony uprzednio Starosta [...] uznając się za organ niewłaściwy winien był przekazać sprawę organowi obecnie właściwemu".
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia 21 października 2016 r. znak [...] orzekł o ustaleniu i wypłacie na rzecz M. B. i J. K. odszkodowania w wysokości [...] zł (po [...] zł dla każdego uprawnionego) za nieruchomość oznaczoną poprzednio jako parcela l. kat. [...] o pow. 0,0379 ha, b. gm. kat. N. W., objęta [...], obecnie stanowiąca część działek: nr [...] i nr [...], pół. w obr. [...] m. K., będącą uprzednio własnością J. K., wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. z dnia 15.10.1957 r. znak [...], utrzymaną w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia 31 stycznia 1964 r. nr [...] Orzeczono o zobowiązaniu Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Prezydenta Miasta K., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do zapłaty kwoty odszkodowania, a także o sposobie i terminie jego wypłaty.
Wysokość odszkodowania została ustalona w oparciu o operat szacunkowy z 29 lipca 2016 r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. W., wedle którego wartość przedmiotowej nieruchomości wyniosła [...] zł.
Odwołanie od decyzji Starosty [...] wniósł Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. wskazując, iż organ l instancji nie zbadał, czy J. K. złożyła wymagany przepisami prawa wniosek o odszkodowanie za wywłaszczoną parcelę l. kat. [...] b. gm. kat. N. W.. Z adnotacji na wyciągu z ww. orzeczenia z dnia 15 października 1957 r. wynika, iż poprzednia właścicielka ww. nieruchomości takiego wniosku nie złożyła. Nie można zgodzić się z ustaleniami organu I instancji, iż postępowanie w sprawie wywłaszczenia parceli l. kat. [...] zostało wszczęte po dniu 1 lipca 1956 r. Zakwestionowano również prawidłowość sporządzanego na potrzeby niniejszego postępowania operatu szacunkowego.
Wojewoda decyzją z dnia 28 kwietnia 2017 r., znak [...] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - utrzymał w mocy decyzję Starosty [...].
W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na mocy art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest związany wydanymi w sprawie wyrokami WSA w Krakowie i NSA.
Dalej stwierdził, że kluczową z punktu widzenia rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy było ustalenie przez organ I instancji prawidłowej wysokości odszkodowania za wywłaszczoną w latach ubiegłych nieruchomość.
Operatem szacunkowym z dnia 29 lipca 2016 r. (korekta) rzeczoznawca majątkowy J. W. określił wartość rynkową prawa własności działki l. kat. [...] o pow. 0,0379 ha, położonej w b. gm. kat. N. W., według stanu i przeznaczenia na datę odjęcia prawa własności tj. 9 maja 1945 r. oraz wartości na dzień sporządzenia operatu szacunkowego (bez budynku - budynek wzniesiony przez okupanta z mocy prawa przeszedł na własność Skarbu Państwa, przedmiotem wywłaszczenia był grunt). Wojewoda szczegółowo omówił wykonany w sprawie operat i uznał, że został sporządzony w sposób nie naruszający przepisów prawa, a w szczególności ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Autor operatu wskazał w uzasadnieniu swojej opinii w sposób wyczerpujący i przekonujący przesłanki, na jakich oparł swoje ustalenia i określił wartość przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda stwierdził, że uzasadnienie zawarte we wskazanym wyżej operacie szacunkowym jest wystarczające, aby wykazać prawidłowość - z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego - rozumowania przeprowadzonego w opinii, które doprowadziło do wykonania przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego o takiej, a nie innej treści. Natomiast dalsze wkraczanie w założenia przyjęte przez rzeczoznawcę, stanowiłoby naruszenie zasadności powoływania biegłego w postępowaniu, albowiem równałoby się ingerowaniu w zakres wiedzy specjalistycznej, do czego organ administracji publicznej nie jest władny.
Wojewoda przyjął też, że postępowanie poprzedzające wydanie weryfikowanego rozstrzygnięcia, przeprowadzone przez organ pierwszej instancji było prawidłowe, obejmowało bowiem: zlecenie wykonania operatu szacunkowego uprawnionemu rzeczoznawcy, umożliwienie stronom zapoznania się z treścią operatu oraz wypowiedzenia się co do jego ustaleń.
W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ II instancji odniósł się do zarzutu, że w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym organ I instancji nie zbadał, czy J. K. złożyła wymagany przepisami prawa wniosek o odszkodowanie za wywłaszczoną parcelę l. kat. [...] b. gm. kat. N. W. (zdaniem odwołującego z adnotacji na wyciągu z ww. orzeczenia z dnia 15 października 1957 r. wynika, iż poprzednia właścicielka ww. nieruchomości takiego wniosku nie złożyła) oraz do wskazania strony odwołującej, iż nie można zgodzić się z ustaleniami organu I instancji, że postępowanie w sprawie wywłaszczenia parceli l. kat. [...] zostało wszczęte po dniu 1 lipca 1956 r. Organ II instancji wyjaśnił , że :
W decyzji Komisji odwoławczej do spraw Wywłaszczenia Przy Ministrze Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia 31 stycznia 1964 r., wydanej po rozpatrzeniu odwołania m. in. J. K. od decyzji Wydziału Społeczno-Administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 15 października 1957 r. znak [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w K., orzeczono o nieuwzględnieniu odwołań. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż wszystkie wnioski odwołujących się w zakresie odszkodowań za grunt, składniki, zasiewy, uprawy i plony oraz za pozbawienie użytkowania rozpatrzone zostaną przez Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. K., który na wniosek stron przeprowadzi odrębne postępowanie odszkodowawcze.
W orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. z dnia 15 października 1957 r. znak [...] wskazano, iż odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości zostanie ustalone osobnymi orzeczeniami tut. Prezydium - zgodnie z postanowieniem art. 7 ustawy z dnia 29.XII.1951 r. zmieniającej dekret z dnia 26.IV.1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 4 poz. 25 z 1952 r.) - na podstawie tegoż dekretu z 26.IV. 1949 r. (Dz.U. Nr. 4, poz. 31 z r. 1952). Także w zawiadomieniu z dnia 30 czerwca 1958 r. L.: [...] wskazano, iż orzeczenia o odszkodowaniu zostaną wydane zgodnie z postanowieniem art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. oraz art. 7 ustawy z dnia 29 marca 1951 r. na podstawie art. 28-36 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Na uwagę zasługuje następnie pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. z dnia 30 lipca 1960 r. skierowane do komisji Odwoławczej do spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych w W., którym przekazano wraz z aktami sprawy 25 odwołań do rozpatrzenia. W stosunku do odwołania J. K. (poz. 22) wyjaśniono, iż "Z przyczyn jak w pkt. poprzednim odwołanie J. K. również nie zasługuje na uwzględnienie". Z kolei w pkt. poprzednim, o jakim mowa, tj. 21, wskazano, iż "Odwołanie W. G. nie może być uwzględnione z przyczyn przedstawionych w pkt I i XVII". W pkt I wskazano z kolei, iż "Odwołanie pełnomocnika M. M. opiera się na przekonaniu iż wywłaszczenie nieruchomości na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 (Dz.U. Nr 20 poz. 138 iż roku 1949 nr 65 poz. 527) wyklucza przyznanie odszkodowania byłym właścicielom. Zarzut ten jest oczywiście bezpodstawny z uwagi na przepis cyt. dekretu, który przewiduje odszkodowanie (...) Również zarzut, iż zaskarżone orzeczenie o wywłaszczeniu pozbawia odwołującą się prawa do wniesienia wniosku o odszkodowanie jest bezpodstawny i wypływa z zupełnego niezrozumienia treści art. 33 dekretu z 26.IV. 1949 r. Wniosek odwołującej się o ustalenie odszkodowania złożony nawet w treści odwołania przyjmuje się, jako złożony w terminie zgodnie z postanowieniem art. 39 dekretu z 26.IV. 1949 r. Z treści tego przepisu wynika, że roszczenie odszkodowawcze przedawniają się dopiero po upływie 3-ch lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji".
Powyższe potwierdza zdaniem Wojewody, iż w treści swojego odwołania J. K. podniosła kwestię przyznania jej odszkodowania, co zgodnie z przyjętą wówczas praktyką uznawano za skutecznie złożony przez stronę wniosek o odszkodowanie. Wobec powyższych wyjaśnień nie można zgodzić się z ustaleniami organu I instancji, iż w niniejszej sprawie wniosek o odszkodowanie nie był wymagany, bowiem postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte po dniu 1 lipca 1956 r. Tym bardziej, iż postępowanie wywłaszczeniowe toczyło się w oparciu o wniosek o wywłaszczenie złożony przez Oddział Prokuratorii Generalnej w K., zatwierdzony przez Ministra Finansów a zatem o dacie wszczęcia postępowania nie może świadczyć sygnatura akt sprawy. Niemniej jednak, wobec przedstawionych powyżej okoliczności, a także wobec adnotacji zawartej, na wyciągu z ww. orzeczenia z dnia 15 października 1957 r., cyt.: "brak wniosku", zwrócono uwagę na brak informacji o dacie dokonania takiej adnotacji.
W świetle wszystkich powyższych okoliczności zdaniem Wojewody nie sposób obecnie przyjąć, iż w treści odwołania J. K. nie złożyła wniosku o odszkodowanie.
Opisaną wyżej decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta K., zarzucając jej
1. naruszenie zasad postępowania tj. art. 7, art.. 8 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż spowodowało utrzymanie w mocy nieprawidłowej decyzji organu I instancji;
2. naruszenie art. 77 § 1, art. 78 § l oraz art. 80 k.p.a. poprzez rozpatrzenie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie w sposób dowolny a to poprzez przyjęcie, iż J. K. złożyła wniosek o odszkodowanie za wywłaszczoną parcelę L kat. [...] gm. K.. N. W., pomimo, że okoliczność ta nie została dostatecznie potwierdzona i w związku z tym nieuzasadnione przyjęcie, iż nie jest koniecznym przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w tym zakresie.
Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie merytorycznego rozpatrzenia przez organ II instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że nie można zgodzie się ze stanowiskiem wyrażonym przez Wojewodę w decyzji z dnia 28 kwietnia 2017 r., zgodnie z którym "w treści swojego odwołania J. K. podniosła kwestie przyznania jej odszkodowania, co zgodnie z przyjętą wówczas praktyką uznawano za skutecznie złożony przez stronę wniosek o odszkodowanie".
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) - dalej "p.p.s.a." ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W pierwszej kolejności należało, więc ustalić zakres związania organów administracji publicznej oraz Sądu wydanymi w sprawie prawomocnymi wyrokami NSA i WSA w Krakowie.
W niniejszej sprawie zostały wydane dwa wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2013 r., sygn. II SA/Kr 992/13 (uchylający decyzje organu I i II instancji) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego 14 października 2015 r., sygn. I OSK 220/14. Sąd II instancji oddalając skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie stwierdził, że wyrok Sądu I instancji mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. W takiej sytuacji zarówno dla organów administracji orzekających w sprawie, jak i dla sądów administracyjnych kontrolujących w przyszłości decyzji wydane po prawomocnych wyrokach wiążący jest pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, a pogląd WSA pozostaje w mocy tylko w takim zakresie, w jakim Sąd odwoławczy nie wyraził odmiennego stanowiska.
Naczelny Sąd Administracyjny przesądził dwie kwestie: wskazał podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania (Skarb Państwa reprezentowany przez starostę, in casu Prezydenta Miasta K.) oraz organ administracji publicznej właściwy do rozstrzygnięcia sprawy w I instancji tj. Starostę K..
NSA nie zakwestionował natomiast poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, iż operat szacunkowy poprzedzający wydanie uchylonej wówczas decyzji został sporządzony nieprawidłowo, bowiem biegły przyjął stan nieruchomości z dnia wydania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. K. tj. z dnia 15 października 1957 r., a powinien przyjąć stan nieruchomości w dniu pozbawienia prawa własności tj. na dzień 9 maja 1945 r. W tym zakresie wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wiązały organy administracji orzekające w niniejszej sprawie.
Wszystkie to wskazania zostały w pełni zrealizowane w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym, zakończonym wydaniem obecnie zaskarżonej decyzji. W szczególności biegły w operacie szacunkowym z 29 lipca 2016 r. (korekta) określił wartość rynkową prawa własności działki l. kat. [...] według stanu i przeznaczenia na datę odjęcia prawa własności tj. 9 maja 1945 r. oraz wartości na dzień sporządzenia operatu szacunkowego. Wojewoda w zaskarżonej decyzji szeroko i szczegółowo omówił wartość dowodową operatu, a Sąd całkowicie podziela stanowisko o prawidłowości sporządzonej wyceny.
Podstawowym zarzutem odwołania od decyzji I instancji i obecnie skargi do WSA w Krakowie jest zakwestionowanie ustalenia, iż J. K. (była właścicielka nieruchomości) złożyła wniosek o odszkodowanie za wywłaszczoną parcelę l. kat. [...]. Okoliczność ta jest istotna dla rozstrzygnięcia, bowiem zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 6 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 (Dz. U. R.P. Nr 20, poz. 138 i z r. 1949 Nr 65, poz. 527) - na podstawie którego doszło do wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości - "ustalenie odszkodowania dokonywane jest na wniosek właściciela".
Oceniając tę kwestię należy wskazać, że Wojewoda w zaskarżonej decyzji omówił ją szczegółowo, a wnioski, do których rozważania te go doprowadziły nie budzą wątpliwości Sądu.
W zgromadzonym materiale dowodowym brak jest pisma J. K. zawierającego wniosek o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Na wyciągu z orzeczenia z dnia 15 października 1957 r. przy nazwisku J. K. znajduje się odręczna adnotacja "brak wniosku" (k. 17 akt administracyjnych organu I instancji), jednak nie wiadomo kto, kiedy i w jakim celu ją poczynił, a także jakiego wniosku dotyczy. W świetle jednak pozostałych materiałów dotyczących postępowania wywłaszczeniowego należy przyjąć, iż J. K. złożyła wniosek o przyznanie jej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w treści odwołania od decyzji wywłaszczeniowej I instancji. Wprawdzie również i tego odwołania nie ma w aktach sprawy, niemniej jednak wniosek taki można wywieść po szczegółowej analizie decyzji Komisji odwoławczej do spraw Wywłaszczenia Przy Ministrze Spraw Wewnętrznych nr [...] z dnia 31 stycznia 1964 r. (k. 30 akt administracyjnych I instancji oraz pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. z dnia 30 lipca 1960 r., którym przekazano wraz z aktami sprawy 25 odwołań do rozpatrzenia (k. 41 - 44 akt administracyjnych I instancji).
Ponadto w orzeczeniu o wywłaszczeniu (orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. z dnia 15 października 1957 r. znak [...] - k. 16 akt administracyjnych I instancji) oraz w zawiadomieniu z dnia 30 czerwca 1958 r. L.: [...] (k. 40 akt administracyjnych I instancji) wskazano, iż orzeczenia o odszkodowaniu zostaną wydane zgodnie z postanowieniem art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. oraz art. 7 ustawy z dnia 29 marca 1951 r. na podstawie art. 28-36 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.
Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (swobodna ocena dowodów). Pomimo braku bezpośredniego dowodu na okoliczność złożenia przez J. K. wniosku o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, analiza wymienionych wyżej dokumentów daje podstawy do przyjęcia, że w odwołaniu od orzeczenia o wywłaszczeniu podniosła ona kwestię odszkodowania - co zgodnie z przyjętą wówczas praktyką uznawano za skutecznie złożony wniosek o odszkodowanie.
Zarzuty skargi nie znajdują uzasadnienia. Postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji prowadzone była prawidłowo i nie budzi zastrzeżeń. Stan faktyczny sprawy ustalono zgodnie z zasadami postępowania dowodowego, a wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności ustalono w sposób niebudzący wątpliwości.
Wobec powyższego skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło