II SA/Kr 78/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz WSA Mariusz Kotulski (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2008r . sprawy ze skargi J. W. i S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia opłaty jednorazowej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana,. Pismem z dnia [...].2007r. J. W. wniosła o umorzenie opłaty jednorazowej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w [...]. Wniosek ten motywowany był ciężką sytuacją materialną rodziny W., która zdaniem wnioskodawczyni uniemożliwia uiszczenie należnej opłaty. Decyzją z dnia [...] 2007r. ([...]), wydaną na podstawie art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 6 ustawy z dnia 27 marca 2003r. - o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003r. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) w związku z art. 104 i art. 62 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku Burmistrz Gminy i Miasta [...] orzekł o umorzeniu 40% należnej jednorazowej opłaty, tj. umorzył kwotę [...] zł., a w pozostałej części odmówił umorzenia tejże opłaty. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzją [...] z dnia [...] 2007r. oraz decyzją [...] z dnia [...] .2007r. ustalono J. i S. W. zam. [...] łączną należną opłatę w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działki nr: [...],[...],[...],[...] oraz [...],[...] w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz w związku ze zbyciem w/w nieruchomości. W dniu [...] 2007r. wystąpiono do Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o wydanie opinii o sytuacji bytowej J. i S. W., który w odpowiedzi z dnia [...].2007r ([...]) poinformował, że rodzina składa się z pięciu osób. Na utrzymaniu wnioskodawców jest troje dzieci w wieku szkolnym od 10 do 19 lat. Rodzina utrzymuje się z następujących dochodów: 276,00 - świadczenia rodzinne na troje dzieci, 153,00 - zasiłek pielęgnacyjny M. W., 524,69 - renta S. W., [...] - wynagrodzenie J. W., [...]- dochód rodziny ze sprzedaży nieruchomości naliczony zgodnie z art.8 pkt 11 ustawy o pomocy społecznej. Państwo W. w listopadzie i [...] 2006r sprzedali nieruchomości z których uzyskali dochód w wysokości [...] zł. J. W. pracuje w firmie Piekarnia-Cukiernia "[...]" w [...], pozostaje w leczeniu z powodu nadciśnienia oraz urazu ręki. S. W. jest rencistą, przedstawia orzeczenie stopnia niepełnosprawności. Syn M. W. lat 19 posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności z powodu cukrzycy, jest uczniem [...] klasy Zespołu Szkół [...] - mechanik maszyn [...]. Syn R. W. lat 16 jest uczniem I klasy Szkoły Zawodowej w [...]. Córka S. W. lat 10 uczy się w Szkole Podstawowej w [...]. Wnioskodawcy w dniu [...].2007r. złożyli rachunki obrazujące ponoszone wydatki związane z remontem domu (wg przedstawionych faktur wyniosły [...]zł, zgodnie z oświadczeniem z dnia [...].2007r. koszty robocizny to około [...] zł.), wydatki związane z utrzymaniem domu (energia elektryczna - miesięcznie to około 160 zł, woda zgodnie z załączoną fakturą za okres [...].2007r. - [...].2007r. – 102,41 zł., gaz wg faktury za okres [...].2007r. - [...].2007r. – 134,72 zł.). W oświadczeniu z dnia [...] 2007r J. W. poinformowała, że za pozostałe pieniądze ze sprzedaży nieruchomości planuje kupić materiały budowlane na domy dla dzieci. Ponadto zgodnie z oświadczeniem złożonym w dniu [...] 2007r w UGiM [...] dochodem podatnika w roku 2006 był dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł, a kosztami utrzymania podatnika i jego rodziny są (stałe koszty związane z utrzymaniem domu i domowników - około 400 zł, spłata kredytu w [...] od [...].2007r. - [...].2009r. - 300 zł, wydatki w miesiącu wrześniu związane z nauką dzieci - 300 zł, stałe składki (np: ubezpieczeniowe), ubezpieczenie domu i samochodu bez podania kwoty ubezpieczenia, przy czym opłaty te ponoszone są raz w roku, koszty leczenia - w zależności od stanu zdrowia to około 200 zł + dieta syna M. 200 zł.) Razem stałe miesięczne wydatki zgodnie z oświadczeniem to około l400 zł. Majątek podatnika to budynek mieszkalny rok budowy [...] i samochód osobowy [...] o wartości [...] zł rok [...], który rodzina zakupiła ze względu na dojazdy na leczenie. Wskazano, że zgodnie z Uchwałą Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia [...] 2006r w sprawie szczegółowych zasad umarzania, odraczania płatności wierzytelności jednostek organizacyjnych Gminy, innych niż należności podatkowe § l pkt l c "wierzytelności jednostek organizacyjnych Gminy [...] z tytułu należności pieniężnych (w tym cywilno - prawnych), wobec osób fizycznych, osób prawnych, a także jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej mogą być umarzane w całości lub w części, rozkładane na raty, a także odroczone terminy ich płatności, jeżeli ściągnięcie wierzytelności pogarsza w znacznym stopniu warunki egzystencji dłużnika". W konsekwencji uznano, że uzyskiwany stały miesięczny dochód J. i S. W. (świadczenia rodzinne w wysokości 276 zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł, renta S. W. 524,69 zł, wynagrodzenie J. W. w wysokości [...]) oraz dochód ze sprzedaży nieruchomości w wysokości [...] zł stanowi przekonującą podstawę do przyjęcia że, zapłata wierzytelności leży w granicach realnych możliwości wnioskodawcy. Podnoszone przez wnioskodawczynie argumenty, że pieniądze ze sprzedaży nieruchomości przeznaczyła m.in. na remont domu nie stanowią wystarczających przesłanek do zastosowania ulgi w postaci umorzenia w całości naliczonej opłaty. Powyższe okoliczności, a przede wszystkim remont domu stanowi inwestycję, mającą na celu polepszenie sytuacji bytowej. Tym samym wyniki przeprowadzonego postępowania nie skłoniły organu I instancji do całkowitego umorzenia opłaty. Sytuacja majątkowa rodziny nie jest tak zła aby J. i S. W. nie mogli zapłacić naliczonej opłaty. Uzyskiwany stały miesięczny dochód oraz dochód ze sprzedaży nieruchomości stanowi przekonująca podstawę do przyjęcia że, zapłata wierzytelności leży w granicach realnych możliwości wnioskodawcy, bez obawy zagrożenia jego egzystencji. Po uwzględnieniu dochodu ze sprzedaży nieruchomości miesięczny dochód rodziny zgodnie z opinią nr [...] z dnia [...].2007r. wynosi [...] zł. Ponadto dokonując oceny przedstawionej dokumentacji należy domniemywać że J. i S. W. nadal posiadają część środków ze sprzedaży nieruchomości. Wskazano także, że notariusz zwrócił stronom uwagę na treść przepisu art. 36 ustawy z dnia 27 marca 2003r o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Adnotacja o fakcie poinformowania stron o treści w/w artykułu widnieje w będących w aktach sprawy aktach notarialnych Nr [...] i Nr [...]. W tym też momencie sprzedający powinni zabezpieczyć środki na uiszczenie opłaty. Dokonano oceny zebranego materiału dowodowego, jednak nie stwierdzono występowania w przedmiotowej sprawie przesłanek uzasadniających całkowite umorzenie wierzytelności. Organ I instancji biorąc pod uwagę, że wnioskodawczyni wychowuje troje dzieci w wieku szkolnym, organ postanowił umorzyć 40% należności w kwocie [...] zł, natomiast 60% opłaty tj. kwotę [...] zł. należy uregulować. Z zebranego materiału nie wynika, aby uregulowanie wierzytelności dla rodziny, posiadającej stałe miesięczne dochody oraz dochód ze sprzedaży nieruchomości zagroziło egzystencji rodziny. Jak wynika z treści przywołanej uchwały należności pieniężne mogą zostać w całości lub części umorzone jeżeli ściągnięcie wierzytelności pogarsza w znacznym stopniu egzystencję dłużnika. Zdaniem organu nie leży w interesie społecznym umarzanie wierzytelności osób, których sytuacja majątkowa pozwala na ich uregulowanie, a brak zapłaty następuje wskutek innych wydatków wnioskodawcy. W interesie publicznym nie leży uprzywilejowanie osób, które mimo istniejących w tym względzie możliwości nie wywiązują się z ciążących na nich zobowiązań. Poinformowano również, że jeżeli zapłacenie opłaty jednorazowo jest zbyt dużym obciążeniem finansowym, na wniosek dłużnika zgodnie z § [...] ust. [...] Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] 2006r. można jednorazowo odraczać termin zapłaty w całości lub części wierzytelności lub rozłożyć na raty na okres nie dłuższy niż [...] miesięcy, licząc od dnia złożenia wniosku. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosła pani J. W., która podniosła okoliczności związane z trudną sytuacją materialną rodziny oraz stanem zdrowotnym męża i syna. Uważa również decyzję organu I instancji za niesprawiedliwą. Pieniądze, które uzyskała ze sprzedaży nieruchomości zachowała na lokacie "z przeznaczeniem absolutnym na pomoc dzieciom, kiedy będą jej potrzebować". Decyzją z dnia [...] 2007r. ([...]) działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego podniesione w odwołaniu zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Kolegium wskazało w uzasadnieniu, że zaskarżona decyzja wydana została prawidłowo, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w którym, ustalono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności (w szczególności sytuację majątkową i bytową wnioskodawczyni). Odnosząc się do ustalonego stanu faktycznego organ I instancji rozważył zasadność umorzenia należnej opłaty w świetle przesłanek wynikających z powołanej uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] 2006r. i zasadnie doszedł do wniosku, iż zapłata ustalonej kwoty nie pogorszy w znacznym stopniu warunków egzystencji wnioskodawczyni i jej rodziny – co mogłoby stanowić przesłankę do umorzenia opłaty w całości. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli J. W. i S. W. wnosząc o "umorzenie naliczonej opłaty planistycznej w 100%". Skarżący zarzucili w skardze, iż utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji jest dla nich bardzo krzywdzące. Podnieśli, że zapewniano ich, iż opłata nie będzie wysoka i nie wiedzą w jaki sposób mogliby ją uiścić. Ponownie poruszono okoliczności związane z chorobą męża, sytuacją materialną rodziny oraz koniecznymi remontami. Podkreślono, że pozostałe ze sprzedaży nieruchomości pieniądze stanowią "żelazny zapas" na pomoc dzieciom (zwłaszcza synowi choremu na cukrzycę). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek w zasadzie z innych przyczyn niż te, które podniesione zostały przez skarżących. Na wstępie zaznaczyć należy, iż sąd w całości podziela argumentację organu I instancji oraz organu II instancji w zakresie umorzenia 40% opłaty jednorazowej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w [...] w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz w związku ze zbyciem w/w nieruchomości. Nie budzi również wątpliwości odmówienie umorzenia w pozostałej części tj. 60% opłaty jednorazowej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w [...] w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz w związku ze zbyciem w/w nieruchomości. Zdaniem sądu postanowienia zawarte w decyzji Burmistrza Gminy i miasta [...] z dnia [...] 2007r. ([...]) mieszczą się w ramach uznania administracyjnego, nie mają charakteru dowolnego i zostały prawidłowo i przekonywająco uzasadnione. Słusznie organ I instancji pisze, iż należy wyważyć interes społeczny i interes indywidualny strony. A nie leży w interesie społecznym umarzanie wierzytelności osób, których sytuacja majątkowa pozwala na ich uregulowanie. W interesie publicznym nie leży również uprzywilejowanie osób, które mimo istniejących w tym względzie możliwości nie wywiązują się z ciążących na nich zobowiązań. Ustalenia organów administracyjnych w tym względzie są prawidłowe. Niemniej jednak, sąd dopatrzył się uchybień formalnych w wyżej wymienionej decyzji organu I instancji, a w konsekwencji także zaskarżonej decyzji. Uchwała Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia [...] 2006r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania, odraczania płatności wierzytelności jednostek organizacyjnych Gminy, innych niż należności podatkowe w §[...] ust. [...] wyraźnie stanowi, że "jeżeli umorzenie dotyczy części wierzytelności, w decyzji umorzeniowej (porozumieniu) oznacza się termin zapłaty części wierzytelności. W razie niedotrzymania tego terminu decyzja umorzeniowa podlega uchyleniu". Organ I instancji nie zamieścił w swojej decyzji terminu zapłaty pozostałej części (60%) wierzytelności – zgodnie z przytoczoną treścią przepisu, co stanowiło podstawę do uchylenia decyzji umorzeniowej tego organu. Również organ II instancji nie uwzględnił omawianego faktu i oznaczenie terminu zapłaty nie umorzonej części wierzytelności nie zostało przez organ odwoławczy oznaczone. Biorąc pod uwagę uchybienie wynikające z wymogu §1 ust. 4 uchwały Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia [...] 2006r. Sąd nie będąc związany granicami skargi stwierdził wadę zaskarżonej decyzji i prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Podkreślić także należy, iż zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy nie powołały w swoich decyzjach prawidłowej podstawy prawnej. Powołane w obu decyzjach art.36 i art.37 ustawy z dnia 27 marca 2003r. - o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003r. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) nie zawierają w swojej treści upoważnienia dla organów administracji publicznej do wydawania decyzji w zakresie umarzania naliczonej jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Dlatego też nie mogą te przepisy stanowić podstawy prawnej dla umorzenia tej opłaty. Stanowi to naruszenie art.107 § 1 k.p.a. Taką podstawę prawną może stanowić art.43 ustawy z dnia 30.06.2005r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 249, poz.2104 z późn. zm.) wraz z Uchwałą Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia [...] 2006r w sprawie szczegółowych zasad umarzania, odraczania płatności wierzytelności jednostek organizacyjnych Gminy, innych niż należności podatkowe. Jednocześnie Sąd uznał za bezpodstawne zarzuty strony skarżącej dotyczące okoliczności związanych z sytuacja zdrowotną i sytuacją materialną rodziny oraz koniecznymi remontami. Okoliczności te zostały uwzględnione przez organy administracyjne w wydanych decyzjach administracyjnych poprzez umorzenie należnej opłaty w wysokości 40%. Podkreślić również należy, iż nie może być uwzględniony przez Sąd wniosek skarżącej "o umorzenie naliczonej opłaty planistycznej w 100%", gdyż sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania merytorycznego, a tylko do kontroli działań podejmowanych przez administrację. Dlatego wyłącznie organy administracji publicznej są uprawnione do orzekania w przedmiocie umorzenia należności publiczno-prawnych. W tym stanie rzeczy, Sąd stwierdzając powyższe naruszenia uwzględnił skargę i orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Na zasadzie art. 152 ppsa orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.