II SA/Kr 782/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie NSA Andrzej Irla /spr./ WSA Grażyna Firek Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi B.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego - skargę oddala - WSA/wyr. l - sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] lutego 2005r. znak:[...] wydaną na podstawie art. 104, art. 107 i art. 108 kpa oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8 ust l, art. 14, art. 17 ust. l pkt 5, art. 39, art. 102 ust. l i 2, art. 104, art. 106 ust. l, 3 i 4, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64 poz. 593 ze zm.) oraz Upoważnienia Nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia 30 kwietnia 2004 r. do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy oraz właściwości powiatu, Kierownik Filii nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił B.F. przyznania pomocy finansowej na zwrot wydatków związanych z opłatą nienaruszalności grobu. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że w dniu 28 stycznia 2005 r. B.F. wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej na zwrot należności na opłatę nienaruszalności grobu. Na podstawie zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej strony organ I instancji ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest zasiłek stały i dodatek mieszkaniowy. Kwota dochodu strony nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, ustalonego w oparciu o art. 8 ust. l pkt l ustawy o pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 461 zł miesięcznie. Jednak uzyskiwany przez stronę dochód nie jest wystarczającą przesłanką, do przyznania wnioskodawczyni dalszej pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zwrot należności związanej z poniesioną opłatą za nienaruszalność grobu ojca. Organ I instancji podkreślił ze celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a rodzaj, rozmiar i forma świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności tego świadczenia. Ponadto potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej Ze zgromadzonej dokumentacji wynika - podkreślał organ I instancji -że w roku 2004r. ze względu na sytuację finansową i zdrowotną B.F. otrzymała pomoc celową w kwocie 1.827 zł. Przyznano jej również zasiłek okresowy specjalny w kwocie 100 zł. Łączna kwota świadczeń wypłaconych w 2004 r., oprócz świadczeń obligatoryjnych, wyniosła 1.927zł, co dało kwotę 160,58 zł miesięcznie. Udzielana pomoc świadczy o tym, że organ pomocy społecznej nie jest obojętny na sytuację życiową B.F. i w miarę możliwości pomaga jej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji. W uzasadnieniu decyzji podano ponadto, że podjęcie przez B.F. starań dotyczących zabezpieczenia nienaruszalność grobu ojca jest dla niej sprawą bardzo ważną. Z przedłożonej dokumentacji wynika jednak, że Zarząd Cmentarzy Komunalnych, na prośbę strony, umożliwił spłatę należności w sześciu ratach, chociaż istniała możliwość spłaty przez okres 12 miesięcy. Przed podpisaniem umowy strona była świadoma wysokości miesięcznych rat, mimo to podjęła takie zobowiązanie finansowe. Spłata należności w wydłużonych ratach umożliwiłaby stronie realizację opłat bez znacznego obciążenia budżetu. Wobec powyższego w oparciu o art. 3 ustawy o pomocy społecznej odmówiono przyznania żądanej pomocy. W dniu 16 lutego 2005 r. odwołanie od powyższej decyzji wniosła B.F. W odwołaniu opisała swoją złą sytuację zdrowotną i materialną oraz swoje negatywne doświadczenia z kontaktów z pracownikami opieki społecznej. Wyjaśniła ponadto, że ważną dla niej sprawą jest utrzymanie grobu jej ojca oraz że odmowa pomocy stawia ją w trudnym położeniu. Decyzją z dnia [...] maja 2005r. znak:[...] wydaną na podstawie art. 3 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w związku z art. 138 § l pkt l kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swojej decyzji podało, że kwestię świadczeń udzielanych z pomocy społecznej reguluje szczegółowo ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ustawa ta w art. 3 stanowi, iż pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z art. 39 w/w ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, który może być przeznaczony w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Decyzja o przyznaniu zasiłku celowego wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Organ zatem nie jest obowiązany, lecz może przyznać wnioskowane świadczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż nie oznacza to jednak, że organ administracji podejmuje decyzję w sposób całkowicie dowolny. Jest on bowiem związany przepisami decyzję w sposób całkowicie dowolny. Jest on bowiem związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1 kpa, jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy w sposób pozytywny dla strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, lecz nie nakazuje mu też spełnienia każdego żądania obywatela. Możliwość zaspokojenia potrzeb uzależniona jest bowiem od posiadanych przez organ pomocy społecznej środków pieniężnych. W sytuacji, kiedy środki są ograniczone, a liczba potrzebujących znaczna, jest rzeczą zrozumiałą, iż w pierwszej kolejności należy zaspokajać niezbędne potrzeby bytowe osób najbardziej potrzebujących. Przepis art. 77 § 1 kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Kolegium podkreśliło, iż jeśli organ I instancji, oceniając potrzeby bytowe skarżącej, uznał, iż przyznanie jej kolejnego świadczenia pieniężnego, pomimo niekwestionowanej wagi celu, na jaki miało ono być przeznaczone, przekroczy jego możliwości finansowe, to decyzji takiej nie można w żaden sposób zarzucić naruszenia prawa. Z powyższych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mając na uwadze wszystkie przytoczone okoliczności, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła B.F. Skarżąca podała, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Stwierdziła, że decyzja ta jest "niesprawiedliwa, bezczelna, bezsensowna i głupia". Skarżąca postawiła szereg zarzutów pod adresem zarówno pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zarzuciła, że pomoc społeczna jest przyznawana w szczególności osobom, którym pomoc ta nie jest konieczna, podczas gdy skarżąca znajduje się w prawdziwej potrzebie i takiej pomocy nie otrzymała. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Uprawnione są do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie w myśl art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Należy na wstępie wskazać, że celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.; dalej powoływana jako u.p.s;). Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Wobec powyższego należy podkreślić, że celem pomocy społecznej nie jest zaspokajanie każdej potrzeby człowieka, ale tylko takiej, która jest kwalifikowana jako "niezbędna potrzeba życiowa". Efektem natomiast udzielonej pomocy ma być umożliwienie wnioskującemu o pomoc - bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. W niniejszej sprawie skarżąca domagała się przyznania pomocy przeznaczonej na zwrot wydatków, które zobowiązana jest ponieść na rzecz Zarządu Cmentarzy Komunalnych w K. w oparciu o umowę z dnia 19.01.2005r. dotyczącą nienaruszalności grobu ziemnego. Podstawową więc kwestią w niniejszej sprawie jest ocena, czy organ pomocy społecznej był zobowiązany do udzielenia skarżącej pomocy finansowej na wskazany powyżej cel. Na wstępie należy wskazać, że wnioskowana przez skarżącą pomoc słusznie została zakwalifikowana przez organ pomocy społecznej jako wniosek o przyznanie zasiłku celowego. Problematyka zasiłku celowego jest uregulowana w art. 39-40 u.p.s. Zgodnie z art. 39 ust. 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Należy więc podkreślić, że katalog potrzeb bytowych wymieniony w cytowanym przepisie nie jest zamknięty, wobec czego żądanie skarżącej może nie być z góry wyłączone spod zakresu przedmiotowego przepisów o zasiłku celowym. Z zestawienia jednak przepisów określających zadania opieki społecznej, tj. art. 3 ust. 2 u.p.s, oraz przepisów dotyczących zasiłku celowego, tj. cytowanego wyżej art. 39 ust. 2 u.p.s., wynika, że organy decydujące o przyznaniu zasiłku celowego, przy jego udzieleniu winny wziąć pod uwagę zarówno sytuacje materialna wnioskodawcy jak i cel, na który zasiłek ma być przeznaczony. Odnosząc się do pierwszej przesłanki - nie ulega wątpliwości, że sytuacja materialna skarżącej jest zła, o czym świadczy fakt, iż od kilku lat korzysta ona regularnie z różnych form pomocy społecznej. Jednak, w ocenie Sądu druga z wskazanych wyżej przesłanek, tj. cel przeznaczenia wnioskowanej pomocy, w świetle przytoczonych regulacji prawnych wykracza poza zakres "zaspokajania niezbędnych potrzeb bytowych". Zaciągnięte przez skarżącą zobowiązanie, które pragnie wypełnić środkami pomocy społecznej, nie może być uznane za taki cel, bez realizacji którego nie jest skarżąca w stanie egzystować, a tylko tego typu cele powinny być uwzględnione przy przyznawaniu świadczeń z pomocy społecznej. Kwestia zagwarantowania nienaruszalności grobu bliskiej osoby nie może w niniejszej sprawie zasługiwać na wsparcie ze środków pomocy społecznej. Podkreślenia wymaga, że pomoc z opieki społecznej w formie zasiłku celowego ma charakter pomocy doraźnej, wynikającej z przemijającej sytuacji, w której znalazła się osoba potrzebująca pomocy Za taką natomiast nie można uznać finansowania kosztów nienaruszalności grobu do 2024r. Nie można bowiem przyjąć, że organy pomocy społecznej powinny finansować wszystkie koszty ponoszone przez osoby ubiegające się o przyznanie pomocy, które są istotne z ich punktu widzenia, a nie są niezbędne do zaspokajania potrzeb bytowych. Mając na uwadze przedstawione okoliczności, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji wyroku.