II SA/Kr 787/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Halina Jakubiec Sędziowie NSA Piotr Lechowski (spr.) NSA Grażyna Danielec Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej A. G. sprawy ze skargi M. Z. reprezentowanej przez opiekuna prawnego H. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umieszczenia w Domu Pomocy Społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. II SA/Kr 787/07 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] 2007r. Nr. [...], po rozpatrzeniu odwołania M. Z. działającej przez opiekuna prawnego H. A., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] 2007r. [...] , który odmówił zmiany decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] 2006r. znak [...] orzekającej o skierowaniu M. Z. do Domu Pomocy Społecznej w [...] i odmówił przeniesienia M. Z. do Domu Pomocy Społecznej w [...]. W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego powołano przepisy art. 138 § 1 pkt.1 i art. 155 k.p.a. oraz art. 17 ust.1 pkt. 16 i art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr. 64, póz. 593 z póz. zm.) a także § 12 Rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005r. w sprawie domów pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 217, póz. 1837) Uzasadniając decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzjami z dnia [...] 2006r. orzekł o skierowaniu M. Z. zamieszkałej w [...] do Domu Pomocy Społecznej w [...], oraz o umieszczeniu M. Z. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w [...]. Podstawę tych decyzji stanowiło prawomocne i wykonalne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] 2005r. sygn. [...] orzekające o umieszczeniu całkowicie ubezwłasnowolnionej M. Z. zamieszkałej w [...] w Domu Pomocy Społecznej mimo braku zgody jej przedstawiciela ustawowego - opiekuna prawnego H. A. Dnia [...] 2007r. do Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęło datowane na [...].07 pismo opiekuna prawnego M. Z. - jej siostry H. A. zamieszkałej w [...] stanowiące II SA/Kr 787/07 wniosek o umieszczeniu podopiecznej w Domu Pomocy Społecznej w [...]. Wniosek motywowany był tym, iż DPS w [...] położony jest kilka kilometrów od miejsca zamieszkania opiekuna, a do [...] jest około 600 km, co ułatwia kontakt. Nadto wskazywano że M. Z. zameldowana jest na pobyt stały w [...] Rozpatrując ten wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] 2007r. odmówił zmiany decyzji z [...] 2006r. w przedmiocie skierowania M. Z. do DPS w [...] i odmówił przeniesienia jej do Domu Pomocy Społecznej w [...]. Decyzję odmowną organ l instancji oparł na ustaleniu, że M. Z. jest zameldowana na pobyt stały w [...], a w Domu Pomocy Społecznej na pobyt tymczasowy. Nadto zdaniem Organu stan zdrowia podopiecznej i brak wsparcia ze strony rodziny wymaga dalszego pobytu w domu pomocy społecznej. Wskazał także organ, że z jego wniosku przed Sądem Rejonowym w [...] toczy się postępowanie o zmianę opiekuna prawnego. Od decyzji tej odwołanie nazwane zażaleniem złożyła H. A. W odwołaniu podniesiono, że nie było podstaw do umieszczenia M. Z. w domu pomocy społecznej i kwestionowano kompetencje i stanowisko Dyrektora MOPS w [...], co do pozostawienia podopiecznej w placówce w [...] oraz zarzucono brak opieki ze strony pracowników domu pomocy społecznej. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że o umieszczeniu M. Z. w Domu Pomocy Społecznej zadecydował Sąd, a krytyczne uwagi co do sposobu sprawowania opieki nie mają oparcia w dowodach. W przekonaniu organu przeniesienie podopiecznej do DPS w [...] nie jest celowe i nie zmieni warunków bytowania. Podniesiono też, że toczy się postępowanie o zmianę opiekuna i rozstrzygnięcie w przedmiocie przeniesienia M. Z. blisko miejsca zamieszkania opiekuna, może stać się bezprzedmiotowe, co uzasadniało utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła H. A. jako opiekun prawny M. Z. Opiekun podnosiła, że M. Z. na pobyt stały zameldowana jest w miejscu zamieszkania opiekuna i wniosek o "przeniesienie" siostry do DPS w [...] był uzasadniony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko i ustalenia. II SA/Kr 787/07 W uzupełniającym skargę piśmie z dnia [...].2007r. skarżąca podniosła, że Postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] 2007r. sygn. [...], zwolniono całkowicie ubezwłasnowolnioną z domu pomocy społecznej oraz stwierdzono brak podstaw do zmiany opiekuna prawnego. Skarżąca podniosła, że mieszka z opiekunką prawną u której jest zameldowana. Na rozprawie w dniu [...] 2008r. udział w sprawie zgłosił Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w osobie prok. A. G. Prokurator wnosił o uchylenie decyzji jako wydanych bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył; Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z przepisami art.1§ 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr. 153, póz. 1269) w związku z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr. 153. póz 1270 z póz. zm. ) - dalej ustawa p.p.s.a. -przedmiotem kognicji Sądu jest kontrola zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę - zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji dokonywana jest według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji i stanu faktycznego istniejącego w czasie podejmowania zaskarżonej decyzji. Z tych względów podniesione w uzupełniającym skargę piśmie opiekuna prawnego skarżącej z dnia [...].07. okoliczności, które miały miejsce po wydaniu zaskarżonej decyzji, a w szczególności wskazania, że postanowieniem z dnia [...] 2007r. sygn. [...] Sądu Rejonowego w [...] odmówiono zmiany opiekuna prawnego całkowicie ubezwłasnowolnionej M. Z. oraz, że zmieniono orzeczenie tego Sądu przez zwolnienie z obowiązku pobytu tej podopiecznej w domu pomocy społecznej, nie mają doniosłości prawnej dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Mogą mieć natomiast znaczenie w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji. II SA/Kr 787/07 Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji dowodzi, iż skarga jest uzasadniona z powodu naruszenia przepisów postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy wskazać, iż dnia [...] 2006r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wydał dwie decyzje dotyczące M. Z. działającej przez opiekuna prawnego H. A. Pierwszą z nich oznaczoną Nr. [...] opartą m.in. na przepisie art. 59 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr. 64, póz. 593 z późn. zm.) - dalej ustawa - orzeczono o skierowaniu M. Z. do Domu Pomocy Społecznej z dookreśleniem; w [...] ul. [...]. Decyzją z decyzji z [...] 2006r. oznaczoną Nr. [...] , opartą m.in. na przepisie art. 59 ust. 2 ustawy o Pomocy Społecznej, orzeczono o umieszczeniu M. Z. zamieszkałej na stałe w [...] w Domu Pomocy Społecznej w [...] przy ul. [...]. Każda z tych decyzji miała oparcie w przepisach powołanej ustawy o Pomocy Społecznej, która czyni rozróżnienie pomiędzy decyzją o skierowaniu do domu pomocy społecznej (art. 59 ust.1) a decyzją o umieszczeniu w domu pomocy społecznej (art.59 ust. 2). Rozróżnienie to jest istotne, gdyż wpływa na kryterium właściwości organów i przedmiot decyzji. Zgodnie z przepisem art. 59 ust.1 decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. O właściwości organu do wydania decyzji w tej sprawie decyduje zatem w miejsce zamieszkania osoby kierowanej do domu pomocy społecznej, gdyż zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przedmiotem decyzji o skierowaniu winno być przede wszystkim rozstrzygniecie o określonym typie domu pomocy społecznej (art. 54 ust.2 w zw. z art. 56 ustawy). Natomiast zgodnie z art. 59 ust. 2 decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom społeczny lub starosta powiatu prowadzący dom pomocy społecznej, nawet marszałek województwa (art. 59 ust. 2 z d. II w zw. z ust.5). Relacja tych przepisów wskazuje, że o ile zawsze właściwym do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest organ gminy, miejscowo II SA/Kr 787/07 właściwy według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, o tyle organy wydające decyzję w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej mogą być różne w zależności od tego jaki organ prowadzi dany typ domu pomocy społecznej. W świetle przepisów art.54 ust.2, 2a i 4 nie tylko skierowanie, ale i pobyt osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej wymagają zgody tej osoby. Jest oczywiste, iż za osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną oświadczenie zgody wyraża jej opiekun, a orzeczenie Sądu może brak takiej zgody opiekuna zastąpić. Na tle tych regulacji organy mylnie odczytały wniosek M. Z. , z daty wpływu w dniu [...]. jako wniosek o zmianę decyzji z dnia [...] 2006r. Nr [...]orzekającej w sprawie jej skierowania do Domu Pomocy Społecznej. Przedmiotem tego wniosku było wyraźnie wyartykułowane żądanie przeniesienia M. Z. do Domu Pomocy Społecznej w [...] oparte m.in. na tym, iż uprawniona jest na pobyt stały zameldowana w [...] t.j. w miejscu zamieszkania opiekuna, oraz na zarzutach co do jakości opieki i warunków pobytu. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2005.08.10. l OW 103/05 (lex. Nr 191803), sprawa dotycząca przeniesienia do innego domu pomocy społecznej jest sprawą o umieszczenie w domu pomocy społecznej w innej miejscowości, a nie sprawą o skierowanie do domu pomocy społecznej. Na tej płaszczyźnie wniosek skarżącej nie został prawidłowo rozpoznany, gdyż organy przyjęły, że jego przedmiotem jest decyzja z [...] 2006r. orzekająca o skierowaniu, ale orzekły o odmowie przeniesienia, bez wzruszenia decyzji z [...] 2006r. orzekającej o umieszczeniu w zindywidualizowanym tą decyzją domu opieki społecznej. Zarówno we wniosku o przeniesienie do innego domu pomocy społecznej, jak i w odwołaniu od decyzji organu l instancji akcentowano, że stałym miejscem zamieszkania podopiecznej jest już [...], co potwierdza znajdujące się na k. [...] akt poświadczenie zameldowania na pobyt stały. Ustalenie Organu l instancji, że w dniu wydania decyzji z dnia [...] 2007r. M. Z. nadal jest zameldowana na pobyt stały w [...] pozostaje w sprzeczności z tym dokumentem, a organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji w ogóle pominął zarzut oparty na tej okoliczności zawarty w odwołaniu. II SA/Kr 787/07 Zgodnie z przepisem art. 54 ust.4 cofnięcie zgody na pobyt w określonym domu pomocy społecznej, po umieszczeniu w nim osoby, która ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna, nakłada na ośrodek pomocy społecznej lub dom pomocy społecznej obowiązek zawiadomienia właściwego Sądu, a gdy osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratura. Taka regulacja wskazuje, że o skuteczności cofnięcia zgody przez przedstawiciela osoby lub jej opiekuna na pobyt w domu pomocy społecznej w ogóle, czy w konkretnym domu rozstrzyga właściwy sąd opiekuńczy. Z treści wniosku wynikało, że powodem jego złożenia były zarzuty, co do warunków pobytu i opieki, a zatem że cofnięto zgodę na pobyt w określonym domu i złożono wniosek o przyjęcie do domu pomocy w innej miejscowości. Przy prawidłowym zakwalifikowaniu wniosku opiekuna skarżącej przewidziana art. 54 ust. 4 ustawy regulacja winna mieć zastosowanie. W świetle art.59 ust.2 ustawy organem właściwym do wydania decyzji w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej jest organ prowadzący dom pomocy społecznej. Materialnoprawną podstawę do zmiany decyzji w zakresie przeniesienia do innego domu pomocy społecznej, a w istocie do umieszczenia w domu pomocy społecznej w innej miejscowości stanowi przepis art. 106 ust.5 w zw. z art. 59 ust.2 ustawy. Przedmiot ustaleń faktycznych nie może się więc wyłącznie sprowadzać do oceny zasadności zarzutów co do warunków pobytu i opieki w domu umieszczenia, lecz obejmować musi wszechstronna ocenę czy zachodzą przesłanki uzasadniające umieszczenie w innym domu pomocy społecznej. Niewyjaśnienie tych okoliczności stanowiło uchybienie przepisom art.7,77,80 k.p.a. w zakresie obowiązku wnikliwego zebrania materiału niezbędnego do załatwienia sprawy i jego oceny po prawidłowo zakwalifikowanym wniosku, wszczynającego postępowanie. Uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Ponownie rozpatrując sprawę ustalą organy, czy orzeczenie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] 2007r. sygn. [...] jest prawomocne, a jeśli tak uwzględnią tę okoliczność w dalszym toku postępowania. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 Lit c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniem przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr.153, póz.1270 z późn. zm.). Wobec treści uchylonych decyzji przepis art. 152 ustawy nie miał zastosowania.