II SA/Kr 79/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. T. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, skarżąca S. T. złożyła wniosek, na urzędowym formularzu "PPF", o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżąca oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód wynosi 435 zł i stanowi go renta rodzinna po mężu. W skład majątku S. T. wchodzi mieszkanie spółdzielcze, nieruchomość rolna o powierzchni 0,56 ha, objęta KW [...], położona w K. O. oraz udział 5/96 we własności nieruchomości objętej KW [...], położonej w K. D. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej gospodarstwo rolne jest nieprodukcyjne z powodu trwającego postępowania spadkowego po mężu, który był współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, a pozostawiony przez niego testament jest niezgodny z prawem. Nieruchomość położona w K. O. nie przynosi dochodu z powodu złego zarządu. Obecnie toczy się postępowanie o uzgodnienie treści KW [...] oraz o ustanowienie zarządcy. Skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania sądowego z powodu niskiego dochodu. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, została ona wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez oświadczenie, czy uzyskuje dochody z innego źródła niż renta rodzinna, wyjaśnienie, poparte stosownymi dokumentami, jaka jest wysokość miesięcznych wydatków skarżącej, oświadczenie, czy skarżąca korzysta z jakiejkolwiek formy pomocy społecznej, a także nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, wykazów i wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz udokumentowanie wysokości pobieranej renty rodzinnej. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w piśmie z dnia [...] marca 2008 roku oświadczyła, że poza częścią renty rodzinnej po mężu nie otrzymuje innych dochodów. Część świadczenia rentowego zajęta jest przez komornika sadowego na spłatę długów spadkowych męża. Koszty utrzymania mieszkania skarżącej pokrywa jej córka, w związku z tym całą otrzymywaną kwotę z ZUS skarżąca może przeznaczyć na własne potrzeby. Skarżąca nie korzysta z żadnej formy pomocy społecznej z powodu braku kwalifikacji do takiej pomocy. S. T. podniosła, iż jej sytuacja finansowa związana jest z trwającym od 1995 roku postępowaniem spadkowym po mężu, bowiem mąż sporządził testament na rzecz innej osoby bez uprzedniego przeprowadzenia podziału majątku dorobkowego małżeńskiego. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada własnych kont, ani lokat bankowych. Do pisma dołączyła kserokopie następujących dokumentów: decyzji ZUS z dnia [...] marca 2007 roku o ustaleniu wysokości renty, zaświadczenia ZUS z dnia [...] sierpnia 2006 roku o stanie zadłużenia oraz wysokości potrąceń, rocznych obliczeń podatku przez organ rentowy PIT-40A za lata 2006 i 2007, pisma zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia [...] grudnia 2007 roku o wysokości czynszu oraz odcinków renty za miesiące grudzień 2007 roku, styczeń 2008 roku i luty 2008 roku. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej i jej zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku we własnym utrzymaniu. Jedynym źródłem dochodu skarżącej jest renta rodzinna po mężu. Wysokość tego świadczenia, po dokonaniu potrąceń komorniczych, wynosi 435,89 zł. Dochody w takiej wysokości wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i nie stwarzają możliwości poczynienia z nich jakichkolwiek oszczędności. W pokryciu kosztów utrzymania mieszkania pomaga skarżącej jej córka. Wykazane przez stronę składniki majątkowe w postaci nieruchomości rolnej o areale 0,56 ha oraz udziału 5/96 we własności nieruchomości objętej KW [...] nie przynoszą dochodów. Poza nimi skarżąca nie dysponuje żadnymi przedmiotami wartościowymi, które mogłyby zostać spieniężone, nie dysponuje także oszczędnościami. W sytuacji majątkowej skarżącej poniesienie przez nią kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu własnym, a więc grozić zachwianiem jej sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby zatem pozbawić skarżącą prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).