II SA/Kr 790/18

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] kwietnia 2018r. nr. [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowanego p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W dniu 23 lipca 2018r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie swej skargi na postanowienie Wojewody z dnia 10 kwietnia 2018r. wydane w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia pełnomocnika. Skarżąca wskazuje, iż jest osobą schorowaną, nieznającą przepisów prawnych. Skarżąca przedstawia zaświadczenie o wysokości emerytury. Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samotnie. Skarżąca utrzymuje się z emerytury w kwocie [...]zł netto. Jest wdową. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada 1/3 domu po rodzicach, w którym obecnie mieszka o pow. 42 m2 o wartości ok. [...] zł, a także mieszkanie na zasadach – do tej pory - współwłasności ze zmarłym mężem w ˝ części o pow. 20 m2. Wnioskodawczyni nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Jako koszty utrzymania wymienia czynsz 367,50 zł, gaz 50-70 zł, prąd 50-100 zł, telefon plus internet [...] zł, leki [...] zł, środki czystości 50 - 100 zł. Łącznie zatem jest to kwota około 900 zł ( dane również na podstawie informacji zawartych w aktach II SA/Kr 284/17, II SA kr 297/18 ). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów ( [...] zł emerytury ), zwyczajowe i wykazane koszty utrzymania w łącznej kwocie ok. 900 zł plus koszty wyżywienia, a także samotność, brak jakichkolwiek innych dochodów czy pomocy osób bliskich - w kontekście wymaganych obecnie kosztów sądowych w kwocie [...]zł należnego od skargi wpisu sądowego oraz ew. przyszłych kosztów - nie jest ona w stanie ponieść kosztów w niniejszej sprawie. Ponadto w dokumentach dołączonych do innych spraw skarżącej ( np. II SA/Kr 1148/17 ), prowadzonych w tut. Sądzie poświadczony jest zły stan zdrowia strony stosownymi zaświadczeniami lekarskimi ( choroba przewlekła i nieuleczalna ) wymagający znacznych nakładów na leki. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia kosztów uznano za uzasadnione, umożliwiając tym samym skarżącej realizację jej konstytucyjnego prawa do sądu. Odnosząc się natomiast do wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika należy uznać, iż w obecnej sytuacji materialno – bytowej wnioskodawczyni nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości ,iż nie będzie ona w stanie ponieść także i tych kosztów. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają natomiast przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby czy sensowności udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia ew. argument strony o braku znajomości prawa. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie, a ta, zdaniem orzekającego aktualnie nie wskazuje na konieczność pomocy wnioskodawczyni w zakresie ustanowienia dla niej profesjonalnego pełnomocnika – szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obligatoryjny. Korelacja dochodów wnioskodawczyni : [...] zł do koniecznych wydatków miesięcznych ok.900 zł , w kontekście posiadania majątku, który nie służy jedynie zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych strony ( skarżąca ma dwa mieszkania ) pozwala bowiem – zdaniem orzekającego – skarżącej na ew. poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżąca, jest brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Sytuacja majątkowa skarżącej nie nosi bowiem znamion ubóstwa, czy biedy. D. M. jest współwłaścicielką dwóch nieruchomości. O ile jedna z nich służy zabezpieczeniu potrzeb mieszkaniowych strony, to druga z nieruchomości może być źródłem dodatkowego dochodu (np. z tytułu najmu), bądź też stanowić zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu, jeśli właścicielowi zabraknie bieżących środków finansowych na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym. Ponadto skarżącej nie grozi całkowite pozbawienie środków do życia, posiada ona bowiem stałe i pewne źródło utrzymania w postaci świadczenia emerytalnego. Ma ona zatem możliwości, aby z uzyskiwanych dochodów poczynić oszczędności na pokrycie ew. kosztów ustanowienia takiego pełnomocnika, kiedy ew. jego udział będzie konieczny. W tym miejscu orzekający pragnie natomiast podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi bowiem na regulację zawartą w art. 134 oraz art. 140 nie mają uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego prawnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 w zw. z art. 258, 39, 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).