II SA/Kr 792/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 19 października 2007r na posiedzeniu niejawnym wniosku B. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego w 1/2 części od wpisu sądowego, w pozostałej części oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] sierpnia 2007r. B. C. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody rodziny, duże koszty utrzymania, brak oszczędności. Wskazuje, iż obydwoje z żoną są osobami bardzo schorowanymi, cierpiącymi na wiele przewlekłych chorób, wymagającymi codziennej hospitalizacji i stałego leczenia drogimi medykamentami. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego zasługuje w części na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Obydwoje są osobami w podeszłym wieku. Jak wskazuje wnioskodawca, rodzina utrzymuje się z emerytury skarżącego oraz jego żony w łącznej wysokości 3 282,91 zł. Sąd stwierdza, iż z akt sprawy wynika, że wnioskodawca jest osobą ciężko chorą, wymagającą stałego leczenia. W aktach sprawy znajdują się bowiem liczne karty leczenia szpitalnego świadczące o przewlekłych chorobach, na jakie cierpi skarżący. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż nie posiada on na własność żadnych nieruchomości. Zamieszkuje wraz z żoną u córki w jednym pokoju. Skarżący nie wykazuje także faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. W ocenie Sądu, skarżący wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić pełnego należnego wpisu sądowego bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu swoim i najbliższych. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny wnioskodawcy w odniesieniu do wykazanych kosztów związanych z leczeniem, zakupem lekarstw i utrzymaniem, brak majątku, który ewentualnie mógłby posłużyć jako zabezpieczenie kredytu czy pożyczki dla osoby, która zobowiązana do poniesienia konkretnych wydatków, nie jest w stanie wygenerować na bieżąco żądanej kwoty - zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony w części od wpisu sądowego. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym jedynie częściowe zwolnienie od wpisu sądowego. Sąd zaś nie widzi podstaw do całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na fakt, iż skarżący dysponuje jednak stałym dochodem o znacznej wysokości. Każdy zaś obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).