II SA/Kr 794/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie : WSA Renata Czeluśniak WSA Piotr Głowacki Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi M. P., A. P. i W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących M. P. i W. M. kwoty po 100 zł (sto złotych ), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (DZ. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) i art. 75 § 1, art. 123 i art. 124 § 1 kpa zobowiązał B. Z., M. P., A. P., W. M., L. O. i J. O. do przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego budynku nr [...] przy ul. [...] w A., zlokalizowanego na działce nr pb. [...] w terminie do dnia 5 maja 2006 r. W uzasadnieniu podniesiono, że w dniu [...] stycznia 2006 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził kontrolę zewnętrzną elewacji opisanego wyżej budynku, na skutek czego w piśmie z dnia [...] lutego 2006 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] stwierdził konieczność podjęcia przez ten organ działań określonych w art. 62 ustawy Prawo budowlane. Na powyższe postanowienie M. P., stosownie do zawartego w nim pouczenia, złożyła zażalenie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., podnosząc w nim, że działa w imieniu swoim oraz z upoważnienia A. P. i W. M. Wniosła o uchylenie postanowienia. Wskazała, że zostało ono wydane wyłącznie na podstawie oględzin zewnętrznych oraz nie podjęto próby dokładniejszego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego. Organ nie wziął pod uwagę, że nieruchomość pozostaje we współwłasności wskazanych w postanowieniu osób, które pozostają w wieloletnim konflikcie a nie ma zarządcy w związku z czym nie wiadomo, które z nich ma wykonać ekspertyzę. Nadto podniosła, że niemożność zastosowania się do postanowienia wynika również z trudniej sytuacji materialnej w jakiej się odwołujące znajdują. Postanowieniem z dnia [...] r. (znak: [...]) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., na podstawie art. 134 i 123 kpa "w związku z zażaleniem M. P.", stwierdził jego niedopuszczalność. W uzasadnieniu podał, że zażalenie jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, z uwagi na wyłączenie przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia postanowienia w toku instancji. Zgodnie z art. 141 § 1 kpa na postanowienia wydane w toku postępowania zażalenia przysługują tylko gdy kodeks tak stanowi. Z uwagi na fakt, że art. 62 ust. 3 prawa budowlanego nie przewiduje możliwości zaskarżania wydanego na jego podstawie postanowienia należy przyjąć, iż postanowienie to może być zaskarżone jedynie w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie administracyjne. Dla poparcia przedstawionego stanowiska organ odwoławczy powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 r., sygn. II SA 2672/03. Na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosły M. P., A. P. i W. M. Zarzuciły naruszenie przepisów art. 77 § 1, art. 84 § 1 oraz art. 264 § 2 i art. 262 § 1 kpa w zw. z art. 62 ust. 3 prawa budowlanego. Domagały się uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu odniosły się do postanowienia organu I instancji wskazując, że wykonanie nałożonego w nim obowiązku wiąże z koniecznością poniesienia wysokich kosztów. Tymczasem ciężar dowodu z mocy art. 77 § 1 kpa spoczywa na organie administracyjnym i nie może on być przerzucany na strony, bez wyraźnego upoważnienia wynikającego z przepisu. Podkreśliły, że art. 62 ust. 3 nie wskazuje podmiotu obowiązanego do poniesienia kosztów ekspertyzy, a z uwagi na fakt, że jest ona potrzebna organowi w celu zgromadzenia pełnego materiału dowodowego winien on w oparciu o art. 84 § 1 kpa w zw. z art. 62 ust. 3 prawa budowlanego zwrócić się do biegłego rzeczoznawcy o sporządzenie ekspertyzy, wykładając tymczasowo potrzebne na ten cel środki. Na strony nałożenie obowiązku ich pokrycia może nastąpić w drodze zaliczki o której mowa w art. 262 § 2 kpa, bądź też na podstawie postanowienia o kosztach postępowania wydanego na podstawie art. 264 § 1 kpa. Nałożenie na skarżące wykonania obowiązku przedłożenia stosownej ekspertyzy, w sytuacji gdy wiąże się to ze znacznym nakładem środków finansowych stanowi, w ocenie skarżących, obejście przepisów art. 84 § 1 w zw. art. 262 § 2 i 264 § 1 kpa i na postanowienie takie - jako na postanowienie w sprawie kosztów postępowania z mocy stosowanego per analogiam art. 264 § 2 kpa winno przysługiwać zażalenie. Brak bowiem zaskarżenia postanowienia skutkuje niemożnością ubiegania się o zwolnienie z kosztów na podstawie art. 267 kpa. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Nadto wskazał, że art. 62 ust. 3 prawa budowlanego wprost upoważnia organ nadzoru budowlanego do żądania od zarządcy lub właściciela obiektu budowlanego przedstawienia ekspertyzy technicznej obiektu lub jego części. Powołując się na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 1998 r. sygn. IV SA 623/96 stwierdził, że cyt. przepis umożliwia przerzucenie przez organ obowiązku przedstawiania materiału dowodowego na stronę. Powyższe czyni zarzut skarżących odnośnie działania "wbrew przepisom prawa" bezpodstawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do przepisu art.62 ust.3 prawa budowlanego, zamieszczonego w rozdziale 6 ustawy - Utrzymanie obiektów budowlanych, organ - w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska - nakazuje przeprowadzenie kontroli, o której mowa w ust. 1, a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. W przepisach art.61 - 65 tego rozdziału określone są obowiązki właścicieli i zarządców budynków oraz uprawnienia organów nadzoru budowlanego, które zapewniać mają prawidłowe utrzymanie obiektów budowlanych. Z zestawienia przepisu art.61 ust.3 i art.66 prawa budowlanego wynika, że organy nadzoru budowlanego powołane są do prowadzenia postępowań administracyjnych w sprawach nieodpowiedniego stanu technicznego obiektów budowlanych. Załatwienie takiej sprawy co do istoty polega, w myśl art. 66 prawa budowlanego, na wydaniu decyzji nakazującej, po stwierdzeniu nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu, usunięcie nieprawidłowości. Dlatego też celem nakazania przez organ przeprowadzenia kontroli stanu technicznego obiektu, względnie żądania przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu, o czym mowa w art.62 ust.3 prawa budowlanego, jest uzyskanie materiału dowodowego, pozwalającego na rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Dlatego też nałożenie przez organ obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej ma charakter wyłącznie dowodowy. Przepis art.62 ust.3 prawa budowlanego nie określa w jakiej formie organ może zażądać przedstawienia ekspertyzy. Jednakże w związku z tym, co powiedziano powyżej, winien wydać w tym przedmiocie postanowienie, gdyż zażądanie ekspertyzy nie jest rozstrzygnięciem sprawy co do istoty. W myśl art. 123 kpa taka czynność organu winna mieć postać postanowienia. Stosownie do treści art. 141 kpa na wydane w toku postępowania postanowienie zażalenie przysługuje wtedy, gdy kodeks tak stanowi. Z brzmienia art.62 ust.3 nie wynika możliwość złożenia zażalenia. Przepis ten należy jednak odczytywać łącznie z przepisem art. 81 c prawa budowlanego, zamieszczonym w rozdziale 8 ustawy - Organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego. Przepis ten stanowi, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami prawa budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów: Organy te w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. W myśl ustępu trzeciego art.81c na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Wobec powyższego stwierdzić należy , że zaskarżone postanowienie narusza przepis art.81c prawa budowlanego. Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. O kosztach nie orzeczono wobec braku wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów, mimo stosownego pouczenia doręczonego wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy.