II SA/Kr 795/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: NSA Izabela Dobosz (spr.) WSA Małgorzata Brachel- Ziaja Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J.Z. i A.Z. na decyzję Wojewody z dnia 20 maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia linii brzegowej potoku skargę oddala. Decyzją z dnia 16.01.2007 r. znak [...], wydaną po rozpoznaniu wniosku Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K., Starosta [...] orzekł, że linia lewego brzegu potoku P. będzie przebiegać wzdłuż linii oznaczonej kolorem czerwonym po wspólnej granicy działek ewidencyjnych nr 1 i nr 2 w sposób określony w projekcie rozgraniczenia gruntu pokrytego wodami od gruntu przyległego, dla nieruchomości powstałej w wyniku podziału działki ewidencyjnej nr 3 w miejscowości P. Starosta stwierdził także, że działka ewidencyjna o nr 2 o pow. 0,0012 ha, położona w miejscowości P. i stanowiąca dotychczasową własność J. i A. Z., z mocy prawa stała się własnością Skarbu Państwa, a także stwierdził przejście działki ewid. o nr 2 jako gruntu pokrytego wodą w trwały zarząd Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 15 ust. 2 pkt 3, ust. 3, art. 17 ust. 1 i art. 217 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2001 r. Nr 115 poz. 1229 z późn. zm.) oraz art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji Starosta [...] wskazał, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie została ustalona linia brzegowa potoku P. na podstawie przedłożonych projektów podziału nieruchomości wykonanego przez geodetę uprawnionego - mgr inż. J. P. Projekty te zostały zaklauzulowane w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjno - Kartograficznej w dniu 16.12.2005 r. pod numerem ewidencyjnym [...]. Jednocześnie organ I instancji poinformował, że w sprawie przyznania odszkodowania za grunt trwale zajęty przez wody płynące, stosuje się przepisy kodeksu cywilnego zgodnie z art. 188 ustawy Prawo wodne, na podstawie posiadania klauzuli ostateczności niniejszej decyzji. Od powyższej decyzji odwołali się A. i J. Z., wnosząc o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 7, 8, 9, 10, 11 i 61 k.p.a. Podnieśli, że decyzja I instancji została im doręczona po 14 miesiącach, a ponadto w rzeczywistości zabrano im więcej niż 12 m2 gruntu. Skarżący wskazali też, że jeden z sąsiadów od swojej strony rzeki nawrzucał do niej kamieni i drewna i w ten sposób przesunął koryto rzeki na niekorzyść skarżących. Organ I instancji pominął ten fakt w swoich ustaleniach, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Wojewoda decyzją z dnia 20.05.2008 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia linii brzegu potoku P. na działce o nr ewid. 3, tj. punkt I decyzji i w tym zakresie orzekł na nowo, ustalając linię lewego brzegu potoku P. na działce o nr ewid. 3, obręb [...], która rozgranicza grunty pokryte wodami potoku P. od gruntów przyległych i przebiega w ten sposób, że biegnie wzdłuż górnej krawędzi skarpy, dzieląc działkę nr ewid. 3 na działki nr 1 i nr 2, przy czym działka nr 2 o powierzchni 12 m2 stanowi grunt pokryty wodą. Powołał się przy tym na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 14 ust. 1a i art. 15 ust. 1 i 3 prawa wodnego. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że organ I instancji nie dopełnił obowiązku wyczerpującego informowania stron o okolicznościach prawnych, w szczególności w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z dnia 29.08.2006 r. nie pouczył stron o obowiązku informowania organu o zmianie adresu, zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a. Doręczenie na dotychczasowy adres, bez uprzedniego pouczenia strony, nie może zostać uznane z skuteczne, jak stanowi art. 41 § 2 k.p.a. Decyzja starosty z 16.01.2007 r. została skutecznie doręczona dopiero za pismem z dnia 18.03.2008 r., zatem zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. jest uzasadniony. Wojewoda nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów odwołania. W szczególności za bezpodstawny uznał zarzut skarżących, że zabrano im więcej niż 12 m2 gruntu, bowiem to zapisy decyzji o ustaleniu linii brzegowej stwierdzają jaka część działki jest gruntem pokrytym wodą, który z mocy prawa staje się własnością Skarbu Państwa i przechodzi w trwały zarząd RZGW w K. Z opisu projektu ustalenia linii brzegu wynika, że na odcinku działki nr ewid. 3, będącej własnością skarżących, linia brzegowa potoku P. biegnie górną krawędzią skarpy, a część działki nr 2, która znajduje się w granicach ustalonej linii brzegu, jest gruntem pokrytym wodą w rozumieniu art. 14 ust. 1 prawa wodnego. Powierzchnia tego gruntu wynosi 12 m2, zgodnie "Mapą z projektem podziału działki 3". Poruszony w odwołaniu problem zwężenia koryta potoku nie jest objęty niniejszym postępowaniem. Jednocześnie organ II instancji stwierdził, że zapis I punktu zaskarżonej decyzji jest niejasny, gramatyka nieprawidłowa (użycie czasu przyszłego), a odsyłanie do projektu rozgraniczenia niewłaściwe. Powyższe uchybienia świadczą o nieprawidłowym ustaleniu znaczenia przepisów prawa wodnego. Zadaniem organu administracji wydającego decyzję w sprawie linii brzegu jest precyzyjne ustalenie jej przebiegu w oparciu o projekt, a nie odsyłanie do załączników wniosku. Dlatego konieczne było zreformowanie orzeczenia organ I instancji. Powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. i A. Z., zarzucając jej naruszenie art. 7, 8, 9, 10 i 11 k.p.a. Zakwestionowali ujawniony w protokołach granicznych przebieg rozprawy stwierdzając dodatkowo, że w trakcie spotkań na gruncie nie zgadzali się na wytyczone przez geodetę granice, dlatego nie podpisali protokołu. W aktach sprawy nie ma pomiaru gruntu zajętego przez wodę, a jest to więcej niż 12 m2. W trakcie wizji w terenie nie przesłuchano skarżących i nie zapisano tego, co oni powiedzieli, przez co naruszono przepisy k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoją argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sądowa kontrola nie wykazała naruszenia prawa, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2001 r. Nr 115 poz. 1229 z późn. zm.) dla wód niebędących wodami morskimi ani śródlądowymi drogami wodnymi linię brzegu ustala w drodze decyzji starosta na wniosek podmiotu mającego interes prawny lub faktyczny. Podstawę ustalenia linii brzegu stanowi dostarczony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, sporządzony według wytycznych zawartych w art. 15 ust. 3 prawa wodnego. Wniosek, który zainicjował postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie złożył przedstawiciel Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K., który zgodnie z art. 217 ust. 1 prawa wodnego ma w trwałym zarządzie teren potoku P. w obrębie [...] oraz w obrębie [...]. Konieczność złożenia wniosku o ustalenie linii brzegowej wynikła z faktu, że w sposób naturalny i trwale nastąpiła zmiana gruntów zajętych przez wody powierzchniowe potoku P. Wniosek spełnia wymagania art. 15 ust. 3 prawa wodnego, w szczególności zawiera opis uwzględniający oznaczenie wnioskodawcy, ze wskazaniem jego siedziby i adresu, przyjęty sposób ustalenia projektowanej linii brzegu, ustalenie stanu prawnego nieruchomości objętych projektem z oznaczeniem właścicieli wraz ze wskazaniem ich siedziby i adresu oraz stan stosunków wodnych na gruntach przylegających do projektowanej linii brzegu. W aktach I instancji znajduje się również mapa wraz z częścią opisową do projektu ustalenia linii brzegowej. Jak wynika z protokołów granicznych przyjęcia granic i ustalenia linii brzegowej, sporządzonych przez geodetę uprawnionego, na gruncie odbyły się dwa spotkania: dnia 22.09.2005 r. oraz dnia 30.09.2005 r. Skarżący byli zawiadomieni o tych spotkaniach i obecni na nich (w dniu 30.09.2005 r. była obecna tylko A. Z.), lecz odmówili podpisania protokołów, kwestionując tym samym proponowany przebieg linii brzegowej. Mimo to Starosta był uprawniony do ustalenia linii brzegowej, stwierdzenia przejścia z mocy prawa na własność Skarbu Państwa gruntu pokrytego wodą, a także do orzeczenia o przejściu tej nieruchomości w trwały zarząd RZGW w K. W trakcie postępowania przed organem I instancji pisma adresowane do A. i J. Z. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania, decyzja) wysyłane były na adres[...], który widnieje w wypisie z rejestru gruntów. Również zawiadomienie o wymienionych wyżej spotkaniach na gruncie z geodetą zostało doręczone skarżącym na powyższy adres. Jak słusznie zauważył Wojewoda zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie zawierało pouczenia o wynikającym z art. 41 § 1 k.p.a. obowiązku poinformowania organu administracji o zmianie adresu, dlatego też nie można było uznać decyzji za doręczonej pod dotychczasowym adresem na podstawie art. 41 § 2 k.p.a. Wskutek tego decyzja została skarżącym doręczona ponad czternaście miesięcy po jej wydaniu. Okoliczność ta stanowi naruszenie art. 9 k.p.a., nakazującego informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także art. 35 k.p.a., określającego terminy rozpoznania spraw administracyjnych. Naruszenie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, a zatem w myśl art. 145 § 1 pkt 1 "c" nie może stanowić podstawy do uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji. Prawidłowa jest decyzja Wojewody, który zreformował orzeczenie I instancji. Sąd podziela ocenę, że orzeczenie Starosty [...] w pkt I było nieprecyzyjne i niejasne, a stwierdzenie w decyzji, że linia brzegowa przebiega w sposób określony w projekcie rozgraniczenia, wymagałoby uczynienia z tego projektu załącznika do decyzji i dołączanie go do każdego wysyłanego stronom egzemplarza orzeczenia. Organ odwoławczy usunął to uchybienie ustalając w wyrzeczeniu decyzji przebieg linii brzegowej potoku P., do czego był uprawniony i zobowiązany. Materiały dowodowe zebrane w aktach sprawy nie potwierdzają zarzutów skarżących. Zarzuty te sprowadzają się do naruszenia przez organy administracji ogólnych zasad postępowania administracyjnego, opisanych w art. 7 - 11 k.p.a. Naruszenie to ma polegać na fakcie, że w trakcie ustalania granic na gruncie nie sporządzono protokołu, w szczególności zaś nie zapisano twierdzeń skarżących, którzy odmówili podpisania czystego blankietu protokołu. Tymczasem w aktach sprawy znajdują się dwa protokoły, w obu jest adnotacja o odmowie podpisu pod słowami: "strony oświadczają, że wskazane granice potoku P. akceptują i nie zgłaszają zastrzeżeń do położenia punktów granicznych". Poprzez brak podpisu skarżący jednoznacznie wyrazili swoje negatywne stanowisko wobec proponowanych granic i stanowisko to zostało uwidocznione w protokole. Dodatkowo w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania skarżący zostali pouczeni o możliwości zapoznania się z zebraną dokumentacją, uzyskania wyjaśnień oraz składania wniosków i zastrzeżeń. Jednocześnie poinformowano J. i A. Z., że w razie niezłożenia wniosków i zastrzeżeń rozstrzygnięcie zostanie wydane w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny. Skarżący nie skorzystali z opisanych uprawnień, a swoje stanowisko przedstawili dopiero w odwołaniu. Wojewoda w decyzji z dnia 20.05.2008 r. odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Zarzut niewystarczającego wyjaśnienia sprawy oraz naruszenia praw skarżących do czynnego udziału w postępowaniu (art. 7 i 10 k.p.a.) jest zatem bezzasadny. Wojewoda również prawidłowo stwierdził, że problem zawężenia koryta potoku nie jest objęty niniejszym postępowaniem. Jego granice wyznacza wniosek RZGW w K. Zgodnie z wnioskiem przedmiotem orzekania przez Starostę [...] mogło być w niniejszej sprawie ustalenie linii brzegowej, a także stwierdzenie przejścia gruntu zajętego przez wodę na własność Skarbu Państwa oraz w trwały zarząd RZGW w K. Ewentualne próby przesunięcia koryta potoku przez sąsiada skarżących wymagają wyjaśnienia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, jednakże nie mieszczą się w granicach niniejszej sprawy. Również zarzut, że faktycznie woda zalała więcej niż 12 m2 z nieruchomości skarżących nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. W skardze oraz w piśmie z dnia 12 listopada 2008 r. zarzuca się brak pomiarów terenu zajętego przez wodę, a jednocześnie skarżący stwierdzają: "te 12 m2 to powierzchnia zmierzona nad wodą /czyli na gruncie/, a nam woda zabrała jeszcze kilkanaście metrów gruntu" (k. 4, 58), z czego wynika, że pomiary jednak zostały zrobione. Gdyby okazało się, że koryto rzeki po raz kolejny zmieniło bieg, skarżący mogą wnosić o zmianę decyzji ustalającej linię brzegową potoku P. Możliwość taką przewiduje art. 15 ust. 11 prawa wodnego, który stanowi: "W przypadku zmiany linii brzegu decyzja, o której mowa w ust. 2, może być zmieniona w trybie i na zasadach właściwych dla jej wydania". Skoro przeprowadzona w sprawie kontrola nie wykazała naruszenia prawa, a zarzuty skarżących okazały się bezpodstawne, skarga J. i A. Z. podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.