II SA/Kr 795/17
WyrokWSA w Krakowie2017-08-31
Skład orzekający: Krystyn Daniel, Paweł Darmoń, Aldona Gąsecka - Duda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia pierwotnego wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, jeśli w tej sprawie zapadła już ostateczna decyzja administracyjna zatwierdzająca taki wykaz?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo odmówić wszczęcia postępowania, gdy w danej sprawie zapadło już ostateczne rozstrzygnięcie. W przypadku ustalania wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, jeśli istnieje ostateczna decyzja administracyjna w tej kwestii, która nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, nowe postępowanie w tej samej sprawie nie może zostać wszczęte. Wszelkie zarzuty dotyczące prawidłowości tej ostatecznej decyzji powinny być dochodzone w odrębnych trybach weryfikacji rozstrzygnięć administracyjnych.Stan faktyczny
H. G. złożyła wniosek o ustalenie pierwotnego wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi B., wskazując na wątpliwości dotyczące istniejących dokumentów. Starosta odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na ostateczną decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 1964 r. zatwierdzającą wykaz osób uprawnionych. Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Starosty, uznając odmowę za zasadną, mimo pewnych uwag co do uzasadnienia. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, wskazując na sprzeczne orzeczenia dotyczące braku akt sprawy z 1964 r.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Krystyn Daniel Sędziowie: SWSA Paweł Darmoń SWSA Aldona Gąsecka - Duda ( spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi H. G. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 24 kwietnia 2017 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia pierwotnego wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi B. skargę oddala.
Pismem z dnia 25 listopada 2016 r., nazwanym wnioskiem, H. G. wystąpiła do Starosty [...] o ustalenie pierwotnego wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi B.. Wnioskodawczyni wyjaśniała, że pierwsza wspólnota gruntowa tej wsi funkcjonowała jeszcze przed wojną, na podstawie ustawy z 1938 r., a została założona przez jej dziadka. Aktualny stan prawny wspólnoty gruntowej jest wątpliwy. W archiwach urzędów państwowych znaleźć można kilka różnych przeczących sobie dokumentów. Takie budzące wątpliwości dokumenty stanowi wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi B. z 18 lipca 1964 r., decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z 19 czerwca 1964 r., notatka sporządzona w B. 29 stycznia 1966 r., wezwanie Powiatowego Inspektoratu Melioracji Wodnych w K. z dnia 30 listopada 1966 r. do przedstawienia do zatwierdzenia trzech osób ze wsi B. celem powołania ich jako zarządu do sprawowania nadzoru nad wspólnotą gruntową wsi B., odpowiedź Gromadzkiej Rady Narodowej w L. z dnia 3 grudnia 1966 r. oraz decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 9 grudnia 1966 r. powołująca spółkę dla sprawowania zarządu nad wspólnota gruntowa wsi B.. Wnioskodawczyni opisała też wątpliwości, jakie jej zdaniem, może budzić treść powyższych dokumentów, oraz zachowanie się aktualnego zarządu spółki dla zagospodarowania wspólnoty gruntowej wsi B..
W dnia 29 grudnia 2016 r., Starosta [...] wydał postanowienie znak: [...] [...], którym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej k.p.a.) w związku z art. 12 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 703 - dalej także w skrócie z.w.g.), odmówił wszczęcia postępowania w administracyjnego w sprawie ustalenia pierwotnego wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi B..
W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji powołał treść art. 61a k.p.a. i zawarł wyjaśnienia dotyczące stosowania tego przepisu. Wśród przyczyn, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postepowania Starosta [...] wymienił między innymi sytuację, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie.
Starosta [...] ustalił, że decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia 19 czerwca1964 r., znak: [...]. [...]: postanowiono w pkt I. uznać nieruchomość położoną we wsi B., gromada L. , powiat K., obj. [...], oznaczoną jako pgr: [...], [...], [...], [...] o pow. 19,90 ha za wspólnotę gruntową podlegającą zagospodarowaniu w trybie ustawy z 29 czerwca 1963 r.; w pkt II. zatwierdzono wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów, obejmujący 1-29 pozycji, stanowiący integralną część decyzji. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 19 lipca 1964 r.
Starosta [...] wyjaśnił, że powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 1 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1 i 2, art. 9 ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U Nr 28, poz. 169) oraz art. 97 § 1 k.p.a. (będącego odpowiednikiem aktualnie obowiązującego art. 104 §1 k.p.a.) Przepisy merytoryczne zostały zmienione ustawą z 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1276), która weszła wżycie w dniu 1 stycznia 2016 r. Zgodnie z art. 12 wyżej powołanej ustawy przepisów art. 6 ust.1 i 2 oraz art. 9 ust. 2 i 3 nie stosuje się do przypadków, w których do dnia wejście w życie ustawy zostały już ustalone prawa współwłasności na podstawie przepisów dotychczasowych. Organ pierwszej instancji odwołał się dalej do regulacji zawartych w art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 9 ust. 2 i 3 z.w.g. Nawiązując następnie do treści wniosku oraz decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z dnia 19 czerwca1964 r., znak: Rol. [...], Starosta [...] za bezsporny fakt, iż do dnia 1 stycznia 2016 r., tj. wejścia w życie znowelizowanej ustawy, zostały już ustalone prawa współwłasności we wspólnocie gruntowej, co skutkowało wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w takiej sprawie.
W zażaleniu z dnia 9 stycznia 2017 r., nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, H. G. podkreślała, że nie kwestionuje decyzji [...] z dnia 19 czerwca 1964 r. w pkt I., lecz w pkt II. Skarżąca przedstawiła argumentację mającą wskazywać na nieprawidłowość tegoż wykazu oraz późniejszych dokumentów, na których bazuje zarząd oraz nierzetelność podejmowanych przez niego działań.
Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2017 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 8m ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 703) oraz art. 144 k.p.a. w związku z art. 127, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 61a § 1 - 2 k.p.a., Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżone zażaleniem postanowienie Starosty [...] z 29 grudnia 2016 r., znak: [...] [...]
Wojewoda stwierdził, zaskarżone rozstrzygniecie organu pierwszej instancji jest co do zasady prawidłowe, chociaż uzasadnienie należy uznać za wadliwe w zakresie zastosowania niektórych przepisów. Zdaniem Wojewody, przepis art. 12 z.w.g. wyłącza możliwość wydania decyzji ustalającej m.in. wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej jedynie w przypadku, gdy prawa do nieruchomości wchodzącej w skład takiej wspólnoty zostały już przyznane przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (co nastąpiło z dniem ogłoszenia - art. 35), a nie - jak to przyjął organ pierwszej instancji – w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2015 r., póz. 1276), tj. przed 1 stycznia 2016 r. Niemniej jednak nie ulega wątpliwości, że ostateczną decyzją z 19 czerwca 1964 r., znak: [...], Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. m.in. zatwierdziło wykaz osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi B.. Z dokumentów przedłożonych przez stronę wraz z wnioskiem o wszczęcie przedmiotowego postępowania wynika ponadto, że wspólnota taka funkcjonuje na terenie wsi B..
Z uwagi na powyższe odmowa wszczęcia postępowania w sprawie była zasadna. Artykuł 61 a § 1 k.p.a. stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak wskazuje się w orzecznictwie przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (tak m.in. w wyrokach WSA w Warszawie z 29 marca 2012 r., VIII SA/Wa 1127/11 - LEX nr 1146278 - oraz z 7 sierpnia 2012 r., VII SA/Wa 813/12 - LEX nr 1225814).
Z akt sprawy wnika, że H. G. zwróciła się do Starosty [...] z wnioskiem o ustalenie pierwotnego wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi B.. Również w zażaleniu na postanowienie Starosty [...] z 29 grudnia 2016 r. zakwestionowała pkt II. decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z 19 czerwca 1964 r. znak: [...], dotyczący osób uprawnionych do we wspólnocie gruntowej wsi B.. Tymczasem ostateczną decyzją z 19 czerwca 1964 r., znak: [...], Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. m.in. zatwierdziło wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi B.. Podstawy dla ustalenia wykazu osób uprawnionych do udziału w tej wspólnocie nie mogą stanowić dodane ustawą nowelizującą z 10 lipca 2015 r. przepisy art. 6a, 8a - 8d z.w.g., bowiem stanowią one podstawę do takiego orzeczenia jedynie w tych przypadkach, w których dotychczas nie wydano stosownej decyzji administracyjnej.
W związku z powyższym, na gruncie przedmiotowej sprawy odmowa wszczęcia postępowania była zasadna skoro w sprawie tej zapadło już ostateczne rozstrzygnięcie. Organ pierwszej instancji nie był uprawniony do badania prawidłowości ostatecznej decyzji administracyjnej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z 19 czerwca 1964 r. znak: [...], bowiem temu celowi służą co do zasady odrębne tryby postępowania administracyjnego (art. 145, art. 145a, art. 145b, art. 155 oraz art. 156 k.p.a.). Wszelkie zaś podnoszone przez stronę zarzuty względem tego orzeczenia mogłyby zostać wzięte pod rozwagę jedynie w odpowiednim trybie weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych.
Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Wojewody z dnia 24 kwietnia 2017 r., znak: [...], H. G. domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci, a to art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, jako podstawy do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia pierwotnego wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej wsi B., decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K.
z dnia 19 czerwca 1964 r. znak: [...], skarżąca wskazywała, że w prawomocnym postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 23 stycznia 2014 r. znak: [...] stwierdzono, że żaden organ nie posiada akt sprawy zakończonej wyżej wymienioną decyzją. Aktami tymi nie dysponowało Starostwo Powiatowe w K., brak było także tych akt w Archiwum Narodowym w K.. Również Kolegium podjęło wszechstronne działania zmierzające do uzyskania akt, ale aktami obejmującymi tę decyzję nie dysponuje jakikolwiek organ administracji publicznej. Zdaniem skarżącej, jeżeli w sposób jednoznaczny zostało stwierdzone w tejże sprawie przez organ państwowy, że decyzji takiej nie ma, to nie może ona być podstawą do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia pierwotnego wykazu osób uprawnionym do udziału we wspólnocie gruntowej wsi B.. Tym samym brak możliwości badania prawidłowości wyżej wymienionej decyzji administracyjnej np. poprzez wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.
Dwa sprzeczne ze sobą orzeczenia dotyczące tej samej decyzji powoduje utratę zaufania obywatela do państwa i zachwianie zasady pewności prawa. W państwie prawa, a takim jest Rzeczypospolita Polska (na podstawie art. 2 Konstytucji RP) nie może mieć miejsce w jednym przypadku orzekanie, że dany fakt prawny ma miejsce i na tej podstawie obywatel nie może wnieść skutecznie wniosku do odpowiedniego organu, a w drugim przypadku, w odniesieniu do tego samego stanu faktycznego, dany fakt prawny nie ma miejsca i ten sam obywatel nie może skutecznie danej decyzji podważyć.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 p.p.s.a. odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Z uwagi na treść art. 17 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2017 r., poz. 935), którą znowelizowano między innymi przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednol. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), stan faktyczny niniejszej sprawy należy oceniać na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. obowiązujących w dacie wniesienia skargi. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, stwierdzeniem ich nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu, stosownie do art. 151 p.p.s.a.
Nadto, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie należy do ostatniej kategorii wymienionej w tym przepisie, a sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Mając na uwadze treści powołanych orzeczeń oraz okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych, należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty skargi nie są zasadne. W sprawie nie doszło również do naruszenia innych przepisów postępowania, niż będące przedmiotem zarzutów, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Wojewody z dnia 24 kwietnia 2017 r., znak: [...], utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Starosty [...] z 29 grudnia 2016 r., znak: [...], o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. W orzeczeniach tych jako podstawę procesowa powołano art. 61a § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w przypadku, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Słusznie wskazano w obu orzeczeniach z powołaniem trafnych poglądów doktryny i orzecznictwa, że regulacja ta przewiduje dwie przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy do organu administracji publicznej zostanie wniesione tego rodzaju żądanie. Pierwsza z tych przesłanek występuje, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną postępowania, natomiast druga ma miejsce, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Do tych ostatnich przeszkód należy ujawnienie okoliczności, że w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło rozstrzygnięcie.
W rozpoznawanej sprawie, podstawą odmowy wszczęcia postępowania przez organ pierwszej instancji było ustalenie, że decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z 19 czerwca 1964 r. znak: [...] :
- w pkt I. postanowiono uznać nieruchomość położoną we wsi B., gromada L. , powiat K. obj. [...] oznaczoną jako: pgr [...], [...], [...], [...] o pow. 19,90 ha za wspólnotę gruntową podlegającą zagospodarowaniu w trybie ustawy z 29.06.1963 r.;
- w pkt II. zatwierdzono wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów obejmujący 1-29 pozycji, stanowiący integralną część decyzji.
Decyzja stała się ostateczna w dniu 19 lipca 1964 r.
Stosowny egzemplarz powyższej decyzji z klauzulą ostateczności, poświadczony za zgodność z oryginałem przez inspektora Starostwa Powiatowego w K. Wydział Gospodarki Nieruchomościami stanowi k.12-13 akt organu pierwszej instancji, a przedmiotowa decyzja jest określana, jako prawomocna również we wskazywanej przez skarżąca decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia 8 grudnia 1966 r. [...], o powołaniu przymusowej spółki dla sprawowania zarządu nad wspólnotą gruntową we wsi B. i nadaniu statutu z urzędu.
Prawidłowo przyjęły organu obu instancji, że problematyka wspólnot gruntowych została uregulowana w ustawie z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Wspólnota gruntowa jest szczególnego rodzaju współwłasnością, której wyżej wymieniona ustawa nadała określoną konstrukcję prawną, odrębną od przepisów o współwłasności zawartych w ustawie – Kodeks cywilny. Na podstawie wskazanej ustawy, która weszła w życie 5 lipca 1963 r., organ administracji publicznej zobowiązany był ustalić, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, jak również wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie (art. 8 z.w.g.) . Do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej były obowiązane utworzyć spółkę, której ustawodawca przyznał osobowość prawną (art. 13 i 14 z.w.g.).
Z dniem 1 stycznia 2016 r. weszła w życie nowelizacja powyższej ustawy, wprowadzona ustawą z 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U z 2015 r., poz. 1276) Asumptem do wprowadzenia zmian był fakt, że wiele wspólnot gruntowych w dalszym ciągu nie miało uporządkowanego, zgodnie z przepisami ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych stanu prawnego, istniała również konieczność zmodyfikowania zasad funkcjonowania wspólnot gruntowych poprzez ich dostosowanie do współczesnych realiów społeczno-gospodarczych i obowiązującego ustawodawstwa. Zmiana ta wprowadziła do ustawy m.in. uregulowania: nakazujące starostom ustalenie nieruchomości stanowiących mienie gromadzkie oraz nieruchomości stanowiące wspólnotę gruntową, przewidujące określenie nowych podmiotów uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, regulujące zasady i tryb ustalania uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz odnoszące się do spółek powołanych do zarządu wspólnotą gruntową. Należy jednak podkreślić, że jak wskazano w uzasadnieniu do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (druk nr [...]) celem ustawy było "uregulowanie stanu prawnego wszystkich nieruchomości stanowiących wspólnoty gruntowe, co do których nie została wydana decyzja ustalająca, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, oraz rozszerzenie możliwości dysponowania nieruchomościami przez członków działających w obrocie prawnym wspólnot przez umożliwienie przekształcenia wspólnoty gruntowej we współwłasność w rozumieniu ustawy – Kodeks cywilny." Projektowana nowelizacja ustawy nie zakładała zniesienia istniejących wspólnot gruntowych, powstałych zgodnie z przepisami ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, a więc w których znane są wielkości udziałów wszystkich uprawnionych, a zarządzanie wspólnotą odbywa się w ramach spółki utworzonej przez uprawnionych. Istniejące wspólnoty gruntowe mogły funkcjonować nadal w dotychczasowej formie organizacyjnej i gospodarować na dotychczasowych zasadach, jeżeli taka będzie wola samych uprawnionych. Dotyczy to w szczególności takich wspólnot gruntowych, co do których stan prawy został już stwierdzony uprzednio ostateczna decyzją.
Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy, który został ustalony przez organy administracji publicznej w dostatecznych zakresie, należy stwierdzić, że zachodzi negatywna przesłanka co do wszczęcia nowego postępowania w sprawie ustalenie uprawnień do udziału we wspólnocie gruntowej wsi B.. Powyższa kwestia została już bowiem rozstrzygnięta funkcjonującą w obrocie prawnym, ostateczną decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. z 19 czerwca 1964 r., znak: [...], którą m.in. zatwierdzono wykaz osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowej wsi B.. Z twierdzeń skarżącej wynika, że wspólnota gruntowa funkcjonuje na terenie wsi B., jednakże kwestionuje ona prawidłowość ustaleń dotyczących osób uprawnionych. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że zarzuty skarżącej względem tego orzeczenie ( pkt II. i załącznik stanowiący integralną część decyzji) mogłyby zostać wzięte pod rozwagę jedynie w odpowiednim trybie weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. W uzupełnieniu do Stanowiska Wojewody co do trybów nadzwyczajnej wewnętrznej kontroli ostatecznych rozstrzygnięć można wskazać, że w art. 8a z.w.g. z dniem 1 stycznia 2016 r. wprowadzony został zapis, w myśl którego do postępowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych wydanych na podstawie niniejszej ustawy nie stosuje się art. 145-145b oraz 154 - 156 k.p.a., jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym stała się ostateczna, decyzja o ustaleniu, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie.
Z uwagi na rozbieżności uzasadnień obu decyzji w zakresie powołanych, jako istotne podstaw prawnych słusznie jest stanowisko Wojewody, który podaje iż przepisy wyłączały możliwość wydania decyzji ustalającej m.in. wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej w przypadku, gdy prawa do nieruchomości wchodzącej w skład takiej wspólnoty zostały już przyznane przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (a więc przed dniem 5 lipca1963 r.), a nie - jak to przyjął organ pierwszej instancji - ustawy z 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, tj. przed 1 stycznia 2016 r. W sprawie zachodzi jednakże inny przypadek, polegający na istnieniu w obrocie prawny ostatecznej decyzji, wydanej pod rządami ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, która nie została wyeliminowana z obrotu prawnego.
Bez znaczenia dla takich ustaleń są rozważania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o braku archiwalnych akt administracyjnych, czy wysuwane przez ten organ wnioski w innym postepowaniu, zaś ich ocena wykracza poza granice niniejszej sprawy.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł o oddaleniu skargi – jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W uzupełnieniu należy dodać, że stosowanie do art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Również inne przepisy nie przewidują możności zasądzenia w pierwszej instancji zwrotu kosztów postępowania w przypadku oddalenia skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło