II SA/Kr 798/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner NSA Piotr Lechowski sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2005 r sprawy ze skargi D. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 21.03. 2003 r Nr : [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Wojewoda decyzją z dnia 21 marca 2003 r znak. [...] , po rozpatrzeniu odwołania D. K., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2003 r, Nr [...] , którą odmówiono wymeldowania S. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w [...] . W podstawie prawnej decyzji Wojewody powołano przepisy art. 15 ust. 2, art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r Nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu decyzji Wojewody wskazano następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. We wrześniu 2002 r D. K. wystąpiła, o wymeldowanie z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] swej siostry S. K.. Przedkładając dokumenty własnościowe i orzeczenia sądów, składająca wniosek dowodziła, że wraz z mężem i synem są współwłaścicielami nieruchomości na, której stoi dom przy ul. [...]. Podnoszono, że S. K. ugodą sądową z dnia [...] października 2001 r zobowiązała się do wydania D. K. w terminie 7 dni nieruchomości wraz ze znajdującym się na niej lokalem, oraz twierdzono, że od około trzech lat S. K. zamieszkuje w [...] przy ul. [...] . S. K. podnosiła, że w budynku przy ul. [...] zameldowana jest od urodzenia i tam mieszka, a sprawy majątkowe są sporne i toczy się postępowanie przeciwegzekucyjne. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r odmówił wymeldowania S. K. z pobytu stałego w mieszkaniu przy ul. [...] w [...] . Organ wskazał, że twierdzenia wnoszącej o wymeldowanie D. K. i S. K. są sprzeczne, a przesłuchani w sprawie świadkowie A. Z., A. M., D. Ż., E. K., M. N., B. N. i S. B. nie potrafili w sposób jednoznaczny stwierdzić, że S. K. opuściła lokal. Decydujące znaczenie przydał Prezydent Miasta wynikom kontroli meldunkowej przeprowadzonej w dniu [...].12.2002 r, która potwierdziła, że w lokalu składającym się z pokoju i kuchni S. K. przebywa, i że tam znajdują się jej meble i rzeczy codziennego użytku. W oparciu o to ustalenie, przyjął organ I instancji, że nie została spełniona przewidziana art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanka opuszczenia bez wymeldowania miejsca pobytu stałego. W odwołaniu od tej decyzji D. K. podnosiła, że wyniki kontroli meldunkowej nie są przekonujące, albowiem S. K. wiedziała kiedy się odbędzie i odpowiednio przygotowała mieszkanie. Wskazywała także, że nie może objąć we władanie swojej nieruchomości, która jest dewastowana, a S. K. podważa korzystne dla odwołującej się wyroki sądowe. Rozpatrując odwołanie Wojewoda wskazał na przesłanki wymeldowania określone art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z uwzględnieniem stanu prawnego wynikającego z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r (Dz. U. Nr 78, poz. 716), które sprowadzają się opuszczenia bez wymeldowania miejsca pobytu stałego, albo do opuszczenia miejsca pobyty stałego i nie przebywania w nim co najmniej przez okres 6 m-cy, bez możliwości ustalenia nowego miejsca pobytu. Organ odwoławczy, wskazując na zeznania stron i świadków złożone na rozprawach [...] i [...] .10 2002 oraz [...].12.2002 r, podzielił stanowisko organu I instancji, że dla oceny zeznań pomocny jest wynik kontroli meldunkowej i za własne przyjął ustalenie, iż S. K. nie opuściła bez wymeldowania miejsca stałego pobytu i przebywa w lokalu, w którym koncentruje swoje życie osobiste. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie na powyższą decyzję wniosła D. K.. Nie wskazując naruszonego przepisu prawa, skargę oparto na zarzucie wadliwej oceny zebranych dowodów. Podkreślając swoje uprawnienia właścicielskie, skarżąca podtrzymała zarzut, że za podstawę ustaleń przyjęto wynik kontroli meldunkowej z dnia [...] .12.2002 r, o terminie, której S. K. była poinformowana. Wskazywano na uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] .09.2002 (sygn. akt [...] , w którym twierdzono, iż mąż S. K., K. zaznawał, że w 2001r wywoził samochodem wyposażenie i urządzenie mieszkania stanowiące własność żony. Skarżąca podnosiła, że policja ma wiadomości, że S. K. nie zamieszkuje pod adresem zameldowania, oraz że nadal nie może objąć nieruchomości we władanie. W uzupełniającym skargę piśmie z dnia [...].11.2004 r powoływała się na rozmowę z sąsiadami nieruchomości przy ul. [...], która miała miejsce w 2004r, a mającą potwierdzić fakt opuszczenia miejsca zamieszkania. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie przed tą datą nie zostało zakończone. Zgodnie zatem z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270); sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na tej płaszczyźnie kontroli skarga jest uzasadniona. Przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2001 Nr 87, poz. 460 z późn. zm.), utracił moc z dniem 19 czerwca 2002r. W tym dniu opublikowany został bowiem (Dz. U. Nr 87, poz. 716) wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r sygn. K20/01 (OTK-A 2002/3/34), stwierdzający niezgodność tego przepisu ze wskazanymi wyrokiem Trybunału przepisami Konstytucji RP. Mimo zatem, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji przez Wojewodę [...] z dnia [...] marca 2005 r i poprzedzającej ją decyzję Prezydenta miasta [...] z dnia 13 stycznia 2003 r, brzmienie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pozostało nie zmienione, to utrata mocy przez przepis art. 9 ust. 2 ustawy, spowodowała nowy stan prawny, według którego wystarczającą przesłankę wymeldowania z pobytu stałego na podstawie części pierwszej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności jest ustalenie opuszczenia bez wymeldowania miejsca stałego pobytu. Należy zatem podzielić, co do zasady stanowisko prawne organów administracji obu instancji, że doniosłość prawną przy wymeldowaniu na podstawie art. 15 ust. 2 ma przesłanka faktyczna opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania. Oznacza to, iż rozpoznając sprawę w przedmiocie wymeldowania S. K., organy obowiązane były do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niezbędnego do załatwienia sprawy (art. 7 kpa), przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa). Dopiero wyczerpująco zebrany, cały materiał dowodowy winien być poddany, przysługującej organowi ocenie dowodów, zastrzeżonej art. 80 kpa. Przypisana organowi kompetencja do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, nie może być jednak oparta na przesłance dowolności tej oceny. Przyjęte przez organ ustalenie nie może być sprzeczne z dowodami lecz musi przynajmniej znajdować oparcie w niektórych z nich, nie może też pozostawać w sprzeczności z zasadami poprawnego myślenia i doświadczeniem życiowym. Dokonane przez organ ustalenie, że S. K. nie opuściła miejsca stałego zamieszkania, zostało podjęte przy takim naruszeniu wskazanych wyżej zasad zbierania i oceny zebranego materiału, iż mogło to mieć wpływ na wynik sprawy. Organy nie poczyniły ustaleń, które miałby zweryfikować zgłaszane od początku twierdzenie skarżącej D. K., że S. K. faktycznie zamieszkuje z mężem i dziećmi przy ul. [...], mimo, że z zeznań słuchanych świadków wynikało, że mąż S. K.– K. w lokalu przy ul. [...] nie mieszka lecz jest tam widywany. Okoliczność, że zeznania świadków były mało stanowcze i mało jednoznaczne winna skłonić organ do czynienia z urzędu takich ustaleń, które pomocne byłyby w weryfikacji sprzecznych twierdzeń stron oraz zeznań świadków. W szczególności zaniechano np. zwrócenia się do organów policji, nie tylko o kontrolę meldunkową co do lokalu przy ul. [...], ale także o informacje co do mieszkańców lokalu przy ul. [...] . Jest oczywiste, że wymeldowanie jako instytucja rejestrująca stan faktyczny w zakresie obowiązku meldunkowego, nie może służyć jako instrument do osiągania celów, dla których przepisy przewidują inny tryb postępowania np. wykonania orzeczenia o wydanie lokalu czy eksmisję. Z drugiej strony, samo posiadanie kluczy do lokalu czy przebywanie w nim, nie dowodzi pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy, to jest zamieszkania z zamiarem stałego przebywania. Zamiar stałego przebywania manifestuje się uczynieniem z danego miejsca pobytu centrum koncentracji swoich spraw życiowych. W tym zakresie ustalenia nie są dostateczne, a protokoły przesłuchań świadków jak i S. K. dowodzą, iż nie były one dogłębne. Nie próbowano np. uzyskać od S. K. wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy jej twierdzeniem (k. 10), że mąż nie chce jej "przyjąć" na ul. [...] , a wynikającym z zeznań świadków faktem, że widują go w lokalu przy ul. [...]. Na tle powyższych okoliczności, zawiadomienie o rozprawie administracyjnej w dniu [...].12.2002 r stron, że w dniu [...].12.2002 r w godz. 12-13.00 odbędzie się kontrola meldunkowa w istocie odbiera tej czynności naturalny element zaskoczenia, a więc ten aspekt, który ma decydujące znaczenie, dla potwierdzenia innych mało stanowczych dowodów. A właśnie wynikom tej "kontroli" oba organy nadały decydujące znaczenie przy przyjęciu, że S. K. nie opuściła miejsca stałego zameldowania. Z akt nie wynika, by przed wydaniem decyzji organ I instancji, dał skarżącej możliwość ustosunkowania się do tak zebranego materiału dowodowego (art. 10 § 1 kpa). Z kolei organ odwoławczy w ogóle nie przytoczył nawet zarzutów odwołania, a w szczególności nie odniósł się do zarzutów kwestionujących moc dowodową "kontroli meldunkowej". Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w punkcie I-szym sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego oparto na przepisie art. 200 i 209 powołanej ustawy. Wobec treści uchylonej decyzji brak było podstaw do stosowania art. 152 ustawy.