II SA/Kr 799/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. O. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] nr: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla J. O. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu [...] marca 2008 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. O. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. O. oraz dwojgiem dzieci 17-letnim B. oraz 18-letnią K. Ich miesięczny dochód wynosi 2.713,47 zł i stanowi go świadczenie rentowe skarżącego w wysokości 813,47 zł oraz wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości 1.900 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi 1/3 część domu o powierzchni 162 m² oraz oszczędności w wysokości 600 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż jest inwalidą I grupy, dlatego jego dochody są niskie. Niewiele zarabia także żona skarżącego, która pracuje w służbie zdrowia jako położna. Na utrzymaniu małżonków pozostaje dwoje dzieci uczących się w liceum ogólnokształcącym. Duża część dochodów przeznaczana jest na leczenie dzieci, gdyż od wielu lat pozostają one w stałym leczeniu specjalistycznym w poradni alergologicznej i endokrynologicznej. Córka pozostaje pod stałą opieką lekarską w poradni neurologicznej w leczeniu przeciwpadaczkowym. Rodzina zamieszkuje w zagrzybionym mieszkaniu, dlatego raz na kilka lat rodzina zmuszona jest ponosić wydatki na odgrzybianie. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący załączył zaświadczenie o wynagrodzeniu żony za miesiąc marzec 2008 roku, odcinek pobieranej przez siebie renty za miesiąc luty 2008 roku, kartę informacyjną dotyczącą leczenia córki z dnia [...] grudnia 2005 roku oraz protokół odgrzybiania nr [...] z dnia [...]. Zdaniem orzekającego wniosek skarżącego zasługuje w części na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Przyznanie prawa pomocy - co do zasady - powinno obejmować przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie (do takich osób można zaliczyć m. in. bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia), które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stałe dochody. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Zarówno skarżący, jak i jego żona pobierają bowiem stałe miesięczne dochody, którymi mogą swobodnie dysponować. Ponadto skarżący posiada oszczędności w kwocie 600 zł. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie bez uszczerbku w utrzymaniu własnym oraz rodziny. Tym bardziej, że koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej od orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2008 roku w kwocie 100 zł stosownie do § 3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Mając powyższe na względzie orzekający oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie, zdaniem orzekającego, uiszczenie kosztów sadowych i pokrycie wynagrodzenia kwalifikowanego pełnomocnika z wyboru mogłoby stanowić dla skarżącego zbyt duże obciążenie finansowe. Skarżący ma bowiem na utrzymaniu dwoje uczących się dzieci, a ze względu na stan ich zdrowia, ponosi znaczne wydatki na specjalistyczne leczenie. Dochód netto rodziny rzędu 2.000 zł przypadający na czterech jej członków nie jest wystarczający, aby bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny skarżący mógł pokryć koszty sądowe oraz koszty wynagrodzenia pełnomocnika we własnym zakresie. Dlatego przychylono się do wniosku skarżącego w tym zakresie i ustanowiono dla niego adwokata w ramach prawa pomocy na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).