II SA/Kr 799/07
WyrokWSA w Krakowie2008-01-30
Skład orzekający: Andrzej Niecikowski, Renata Czeluśniak, Krystyna Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy na wywłaszczonej nieruchomości zrealizowano inny cel publiczny niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, który mógł stanowić podstawę wywłaszczenia w dacie wydania tej decyzji, przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości?Ratio decidendi
Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości zrealizowano inny cel publiczny niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, pod warunkiem, że ten inny cel mógł stanowić podstawę wywłaszczenia w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej. W tym przypadku realizacja pracowniczego ogrodu działkowego, uznawanego za urządzenie użyteczności publicznej, wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości, mimo że pierwotny cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Organy administracji odmówiły zwrotu, argumentując, że działka nie powstała z wywłaszczonej parceli lub że na nieruchomości zrealizowano inny cel publiczny (pracowniczy ogród działkowy), który mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje w części dotyczącej odmowy zwrotu jednej z działek z powodu niewystarczających ustaleń faktycznych co do jej pochodzenia, a w pozostałej części oddalił skargę, uznając, że realizacja pracowniczego ogrodu działkowego wyklucza roszczenie o zwrot nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty w części dotyczącej odmowy zwrotu działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,1919 ha. W pozostałym zakresie skargę oddalono. Zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie: WSA: Renata Czeluśniak WSA: Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2008r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy zwrotu dz. ewid. [...] o powierzchni 0,1919 ha, położonej w obr. [...], jednostka ewidencyjna N.; II. dalej idącą skargę oddala; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych, tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania.
Starosta [...] decyzją z [...] r. znak: [...]na podstawie art. 229a, art. 142 ustawy z 21.08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), art. 104 kpa odmówił zwrotu działki: nr [...] o pow.0,0340 ha, położonej w obr. [...] jednostka ewidencyjna [...] oraz części działki nr [...] o pow. 0,1919 ha, położonej w obr. [...] jednostka ewidencyjna [...]- na rzecz C. O., J. O. i A. O.
Starosta [...] w uzasadnieniu decyzji podał, że w dniu [...] 2001 r. C. O. , J. O. i A. O. wystąpili z wnioskiem o zwrot nieruchomości oznaczonych jako parcele [...] kat. [...] i [...] objęte [...]. gm. kat. [...], które zostały wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Społeczno-Administracyjny w [...] z [...].1951 r. Nr [...] na rzecz Skarbu Państwa, stanowiące własność K. z C. Z. , z przeznaczeniem na cele budowy Miasta [...] i [...]. Wywłaszczenia dokonano na podstawie dekretu z 26. 04. 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 27, poz. 197 ze zm.).
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie z [...] 1993 r. sygn. akt [...] ustalono, iż spadek po K. Z. , na podstawie ustawy nabyła córka E. O. w całości, natomiast spadek po zmarłej E. O. na podstawie ustawy nabyli mąż C. O. oraz synowie J. O. i A. O. po 1/3 części.
Należy przy tym wskazać, że w sprawie zwrotu w/w nieruchomości została wydana przez Prezydenta M. [...] decyzja w dniu [...]. 2002 r. , znak: [...], w której orzeczono o zwrocie działki ewid. [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], stanowiącej poprzednio parcelę gruntową [...] kat [...] oraz odmówiono zwrotu części działek ewid. [...],[...],[...],[...] i [...] położonych w obr [...] jedn. ewid. [...] oraz dz. ewid. [...] obr. [...] jedn. ewid. [...], stanowiących poprzednio – stosownie do ustaleń poczynionych przez Prezydenta M. [...] - parcelę gruntową [...] kat [...] b. gm. [...]. W wyniku kontroli instancyjnej powyższa decyzja została uchylona decyzją Wojewody [...] z [...]. 2003 r. znak: [...] i sprawę przekazano do ponownego rozpoznania, natomiast Wojewoda [...] mając na uwadze, iż aktualnie właścicielem działek ewid. [...] obr. [...] oraz [...] obr. [...], zgodnie z wpisem w księdze wieczystej nr [...] i nr [...] jest Gmina Miejska w [...], działając na podstawie art. 26 § 2 w zw. z art. 3 kpa postanowieniem z [...]. 2004 r. znak: [...] wyznaczył Starostę [...] do załatwienia sprawy zwrotu działek ewid. nr [...] i nr [...].
Organ I instancji tj. Starosta [...] rozpoznając ponownie sprawę w zakresie wyznaczonym w/w postanowieniem Wojewody [...] z [...]. 2004 r. ustalił, że planem podziału nr ewid. [...] z [...] 1973 r. parcela [...].kat. [...]o pow. 0,0347 ha b.gm.kat. [...] zniosła się do parceli katastralnej .kat. [...] o pow. 4,1282 ha, a następnie parcela [...].kat. [...] podzieliła się na parcele [...] .kat. [...] o pow. 1,0630 ha, [...].kat. [...] o pow. 0,7792 ha i [...].kat. [...]o pow. 2,2860 ha. Natomiast planem podziału nr ewid. [...] parcela katastralna [...] kat. [...] o pow. 1,0630 ha podzieliła się na parcele [...] .kat. [...]o pow. 0,7465 ha i [...].kat. [...]o pow. 0,3165 ha. Zgodnie z wykazem zmian gruntowych - równoważników z operatu nr [...] z [...] 1982 r. dla obrębu [...] parcela [...].kat. [...] o pow. 0,7465 ha weszła w skład działki ewidencyjnej nr [...], położonej w obrębie [...] jedn. ewid. [...]. Z kolei operatem podziału wykonanym przez uprawnionego geodetę L. D. z [...]. 2002 r. nr ks.rob. [...], przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] 2002 r. nr [...], działka nr [...] o pow. 1,0523 ha została podzielona na działki nr [...]o pow. 0,2983 ha, nr [...] o pow. 0,0651 ha, nr [...] o pow. 0,0548 ha, nr [...] o pow.0,0872 ha, nr [...] o pow. 0,0055 ha, nr [...] o pow. 0,0340 ha, nr [...] o pow. 0,4815 ha i nr [...] o pow. 0,0259 ha obręb [...] jedn. ewid. [...]. Podział ten został zatwierdzony ostateczną decyzją Prezydent Miasta [...] z [...] 2002 r. nr [...]. W oparciu o w/w projekt podziału nieruchomości organ I instancji ustalił, iż działce nr [...] o pow. 0,0340 ha odpowiada parcela katastralna [...].kat. [...], która stanowiła pierwotnie parcelę [...].kat. [...] Natomiast na podstawie wykazu zmian gruntowych - równoważników zawartym w operacie z [...] 1990 r. nr [...] ustalono, iż planem podziału nr ewid. [...] z [...].1953 r. parcela [...]. kat. [...] o pow. 1,0977 ha b.gm.kat. [...] podzieliła się na parcele: l.kat. [...] o pow. 0,8858 ha, [...].kat. [...] o pow. 0,0018 ha i [...].kat. [...] o pow. 0,2101 ha. Parcela [...]. kat. [...] b.gm.kat. [...] zgodnie z wykazem zmian gruntowych - równoważników z operatu [...] nr ks. rob. [...] z [...].1993 r. weszła w skład działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obr. [...] jedn. ewid. [...], która tym samym operatem podzieliła się na działki nr [...], nr [...] i nr [...]. Natomiast parcela [...]. kat. [...]b. gm. kat. [...] zgodnie z wykazem zmian gruntowych znajdującym się w operacie [...] z [...] 1990 r. wraz z innymi weszła w skład działki nr [...] pół. w obr. [...] jedn. ewid. [...]
Zgodnie z wykazem zmian gruntowych-równoważników z operatu [...] z [...].1998 r. działki ewidencyjne nr [...], nr [...]i nr [...]obr. [...] jedn. ewid. [...] powstały z parcel: [...].kat. [...],[...] kat. [...],[...] kat. [...],[...]kat. [...] i [...] kat. [...]
Organ I instancji zaznaczył, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości mogą złożyć wyłącznie jej poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. W rozumieniu natomiast art. 4 pkt. 4 w/w ustawy za poprzedniego właściciela uważa się osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów. Brzmienie powołanego przepisu przesądza o tym, ze poprzednim właścicielem, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest osoba, której odjęto prawo własności do nieruchomości na podstawie orzeczenia o wywłaszczeniu. Na podstawie analizy zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji geodezyjnej organ I instancji ustalił, że wnioskowana do zwrotu część działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] nie powstała z wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...]1951 r. nr [...] parceli [...] .kat. [...] b. gm.kat. [...], a wobec tego C. O. , J. O. i A. O. nie przysługuje prawo do występowania z wnioskiem o zwrot części działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid [...].
Odnosząc się natomiast do kwestii zwrotu działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] powstałej z parceli [...]kat. [...] b.gm.kat. [...] organ I instancji wskazał, że parcela [...].kat. [...] została wywłaszczona na budowę [...], co potwierdza m. in. protokół z [...] 1950 r. sporządzony w celu dokonania ustaleń niezbędnych dla określenia odszkodowania za nieruchomości położone w gm.kat. [...]. W dokumencie tym wskazano, iż nieruchomości położone w gm.kat. [...] wyszczególnione w obwieszczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] 1950 r. [...], co do których zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe są przeznaczone na cele budowy [...].
W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] 2001 r. ustalono, że wnioskowana do zwrotu parcela [...].kat. [...] wchodzi w skład działki nr [...] obręb [...] jedn. ewid. [...] i obejmuje teren zagospodarowany jako ogródki działkowe Pracowniczego Ogrodu Działkowego "[...]". Teren ogródków działkowych ogrodzony jest metalową siatką z nasadzeniami warzywnymi i owocowymi.
Organ I instancji ustalił na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej m. [...] nr [...] z [...] 1973 r., że ogród działkowy "[...]" został założony przez Zjednoczenie Budownictwa Przemysłowego "[...]" w [...] zgodnie z decyzją Prezydium Dzielnicowej RN [...] w [...] z [...]1972 r. znak: [...] zatwierdzającą plan realizacyjny pracowniczego ogrodu działkowego przy ul. [...]. Zgodnie z w/w decyzją oraz protokołem zdawczo-odbiorczym z [...]. 1973 r. parcela [...] .kat. [...] została przekazana [...] Budownictwa Przemysłowego "[...]" w użytkowanie, nieodpłatne, na czas nieokreślony. W treści decyzji stwierdzono również, iż przedmiotowy teren w dniu przekazania stanowił grunt orny, nieogrodzony i niezabudowany. W związku z tym stwierdzono, że w okresie od daty wywłaszczenia w/w parceli czyli od 1951 r. do daty urządzenia pracowniczego ogrodu działkowego "[...]" w 1973 r., cel wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany. Jednakże zwrot wyżej wymienionej nieruchomości nie jest możliwy w związku z treścią art. 229a ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem "art. 229 stosuje się, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia". Art. 229 cyt. ustawy stanowi, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 tej ustawy nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (tj. przed dniem 1. 01. 1998 r.), nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Przy tym koniecznym warunkiem jest, aby zrealizowany na nieruchomości inny cel również mógł stanowić podstawę wywłaszczenia w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej.
Dopuszczalność wywłaszczenia nieruchomości na potrzeby pracowniczych ogrodów działkowych, wynikała bezpośrednio z treści art. 1 ust. 4 i art. 7 ust. 3 ustawy z 9. 03.1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 18 poz. 117). Zgodnie z treścią w/w art. 7 ust. 3 gminie służy prawo nabycia odpowiednich terenów w drodze wywłaszczenia. Natomiast przepis art. 1 ust. 4 uznaje ogrody działkowe za urządzenia użyteczności publicznej. Biorąc zatem pod uwagę sposób zagospodarowania działki nr [...] obr. [...] jako teren pracowniczego ogrodu działkowego (obecnie rodzinnego) oraz dopuszczalność wywłaszczania nieruchomości na ten cel zgodnie z przepisami ustawy z 9. 03. 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych należy uznać, iż wszelkie warunki niedopuszczalności roszczenia o zwrot przedmiotowej działki określone w art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami zostały spełnione i roszczenie o zwrot nie przysługuje.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli J. O. , A. O. i C. O. , zarzucając zaskarżonej decyzji błędne określenie celu wywłaszczenia i wskazując, że ich zdaniem wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości nastąpiło na budowę miasta [...] i kombinatu [...]. Ponadto wskazali, iż ze względu na brak rozpoczęcia realizacji celu w terminach określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaistniały przesłanki zbędności wywłaszczonych nieruchomości, a to pozwala na ich zwrot. Równocześnie podali, że w przedmiotowej decyzji brak informacji co do dalszego podziału działki nr [...], która jako część byłej parceli [...]. kat. [...] jest nadal przedmiotem wniosku o jej zwrot, a która według ustaleń strony odwołującej się stała się częścią działki ewid. [...].
Wojewoda [...] decyzją z [...]. 2007 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa oraz art. 9a ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wojewoda [...] w uzasadnieniu swojej decyzji podał, że na podstawie wykazu zmian gruntowych-równoważników z operatu [...][...] z [...] 1998 r. działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] powstały z parcel: [...] .kat. [...],[...] kat. [...],[...]. kat. [...],[...].kat. [...] i [...].kat. [...]. Z tego względu wnioskowana do zwrotu część działki nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] nie powstała z wywłaszczonej parceli [...].kat. [...] b.gm.kat. [...], z zatem C. O. , J. O. i A. O. - jako spadkobiercy ustawowi po E. O., która nabyła spadek na podstawie ustawy po K. Z. – właścicielce wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa parceli gruntowej [...] kat. [...], a także parceli gruntowej [...]kat. [...]- nie są uprawnieni do występowania z wnioskiem o zwrot części przedmiotowej działki, oznaczonej obecnie jako dz. ewid. Nr [...]obr. [...] j. ewid. [...].
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego celu wywłaszczenia parcel [...] kat. [...] oraz [...] kat [...] organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż wywłaszczenie nastąpiło na cele budowy [...] co wynika z obwieszczenia Prezydium WRN w [...] z [...] 1950 r. [...] oraz protokołu z [...] 1950 r., sporządzonego w celu dokonania ustaleń dotyczących odszkodowania za nieruchomości położone w b. gm. [...].
Organ odwoławczy zaznaczył również, że w świetle obowiązującego w powojennej Polsce ustawodawstwa należy stwierdzić, iż realizacja pracowniczych ogrodów działkowych pełniących funkcję obiektów użyteczności publicznej, jakkolwiek nie stanowiła celu wywłaszczenia w dniu wydania przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Społeczno-Administracyjny w [...] (tj. [...]1951 r.) orzeczenia wywłaszczeniowego Nr [...], dokonanego na podstawie przepisów dekretu z 26.04. 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. nr 27 poz. 197 i Nr 55 , poz. 458), to jednak w dniu, w którym wydano w/w decyzję wywłaszczeniową obowiązywała ustawa z 7. 03. 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. nr 18 poz. 118 ), która w art. 1 ust. 4 stanowiła, że pracowniczy ogród działkowy był urządzeniem użyteczności publicznej, a zgodnie z art. 7 ust. 1 i 3, że gminie służyło prawo nabywania odpowiednich terenów w drodze wywłaszczenia. Tym samym należy uznać, iż powstanie pracowniczego ogrodu działkowego "[...]", na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, oznaczonej obecnie jako dz. ewid. Nr [...] obr [...]j. ewid. [...] wypełnia przesłanki zastosowania w przedmiotowej sprawie regulacji z art. 229 a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji rozpoznając sprawę nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego ani przepisów prawa materialnego.
Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu [...] 2007 r. złożył J. O. , kwestionując dokonane przez organy orzekające ustalenia, że część działki nr [...] nie stanowi części składowej zawnioskowanej do zwrotu parceli [...] .kat. [...]. Nadto skarżący zarzucił, że odmowa zwrotu działki nr [...] jest niezgodna z prawem, gdyż przepisy art. 229 i art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiące podstawę prawną wydania zaskarżonych decyzji, nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie.
Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z [...] 2007 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 30.08. 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.
Skarga jest w części uzasadniona ponieważ jak stwierdził Sąd zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, w części rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy zwrotu części działki ewid. [...] o pow. 0,1919 ha obr. [...] jedn. ewid. [...] na rzecz C. O. , J. O. i A. O. , naruszają prawo.
W związku z powyższym należy wskazać, że w ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w części dotyczącej odmowy zwrotu części w/w działki zostały wydane bez dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności ważnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Podkreślić należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązki określone w art. 7 kpa precyzuje przepis art. 77 § 1 kpa stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, którym innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
W rozpoznawanej sprawie w części dotyczącej odmowy zwrotu na rzecz C. O. , J. O. i A. O. części dz. ewid [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] organy wskazały, iż w/w działka nie stanowiła części wywłaszczonej - na podstawie dekretu z [...] 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. nr 27 poz. 197 i Nr 55 , poz. 458) - orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wydział Społeczno-Administracyjny w [...] z [...]. 1951 r. nr [...] na rzecz Skarbu Państwa parceli gruntowej [...] kat.. [...] gm. kat [...], stanowiącej własność K. Z. , po której jak ustalono spadek nabyła córka E. O. w całości, a po zmarłej E. O. na podstawie ustawy nabyli Mąż C. O. oraz synowie J. O. i A. O. po 1/3 części.
Ustalenie że działka ewid [...] obr. [...] nie powstała z wywłaszczonej w dniu [...]1951 r. r. parceli gruntowej [...] kat b. Gm. [...], stanowiącej w chwili wywłaszczenia własność K. Z. , organy I i II instancji uzasadniły wskazując, że: parcela [...] kat [...] b. gm. kat [...] o pow. 1,0977 ha na podstawie wykazu zmian gruntowych - równoważników zawartym w operacie z [...] 1990 nr [...] i zgodnie z planem podziału nr ewid. [...] z [...] 1953 r. podzieliła się na parcele: [...] kat. [...] o pow. 0,8858 ha, [...] l.kat. [...] o pow. 0,0018 ha i [...] .kat. [...] o pow. 0,2101 ha. Parcela [...]. kat. [...] zgodnie z wykazem zmian gruntowych - równoważników z operatu [...] nr ks. rob. [...] z [...] 1993 r. weszła w skład działki ewidencyjnej nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...], która tym samym operatem podzieliła się na działki nr [...], nr [...] i nr [...]. Natomiast parcela [...]. kat. [...] zgodnie z wykazem zmian gruntowych znajdującym się w operacie [...] z [...] 1990 r. wraz z innymi weszła w skład działki nr [...] pół. w obr. [...] jedn. ewid. [...]
Nadto organy I i II instancji wskazały, że zgodnie z wykazem zmian gruntowych-równoważników z operatu [...][...] z [...] 1998 r., przedmiotowa działka ewid. [...]oraz działki ewid [...] i [...] obr. [...] jedn ewid. [...] powstały z parcel: [...] .kat. [...],[...] kat. [...],[...] kat. [...],[...] kat. [...] i [...] kat. [...]. Ustalenia te, odnoszące się do przedmiotowej dz. ewid. [...] zakwestionował skarżący podnosząc, że przedmiotowa działka. ewid. [...] powstała z części wywłaszczonej parceli gruntowej [...] kat [...].
Oceniając powyższe ustalenia należy stwierdzić, że w toku postępowania administracyjnego organy I i II instancji nie dokonały wyczerpujących ustaleń w zakresie przedstawienia wszystkich zmian gruntowych obejmujących wywłaszczoną nieruchomość, która w dniu jej wywłaszczenia oznaczona była jako parcela gruntowa [...] kat [...] b. gm. [...], celem nie budzącego wątpliwości ustalenia czy jakakolwiek część nieruchomości oznaczona obecnie jako dz. ewid. [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] powstała z parceli gruntowej [...] kat [...] b. gm. [...]
Przede wszystkim należy wskazać, że żaden z organów nie ustalił jakie oznaczenia aktualnie posiada parcela gruntowa [...] kat. [...], która powstała z podziału parceli gruntowej kat. [...] kat [...]. Jak wynika z danych z wykazu zmian gruntowych – równoważników, zawartych w operacie z [...] 1990 nr [...] oraz zgodnie z planem podziału ewid. [...] z [...].1953 r. parcela gruntowa [...] kat [...] podzieliła się na parcele gruntowe [...] kat: [...],[...] i [...]. Uwzględniając powyższe dane, organy I i II instancji ustaliły następnie dalsze przekształcenia parceli gruntowych [...] kat [...] i [...], jednakże pominęły dalsze przekształcenia jakim podlegała następnie parcela gruntowa [...] kat [...].
Odnosząc się natomiast do ustaleń poczynionych przez organy I i II instancji w odniesieniu do dz. ewid, [...], która - jak przyjęły organy I i II instancji - powstała podobnie jak dz. ewid. [...] i [...] z parceli gruntowej [...].kat. [...],[...] kat. [...],[...]. kat. [...],[...] .kat. [...] i [...] .kat. [...], należy zwrócić uwagę, że z załączonego do przedłożonych akt administracyjnych wykazu zmian gruntowych-równoważników z operatu [...] z [...].1998 r. nie można w sposób jednoznaczny ustalić jakie były poprzednie oznaczenia nieruchomości oznaczonej aktualnie jako dz. ewid. [...] Załączony do akt administracyjnych wykaz zmian gruntowych jest mało czytelny w szczególności w odniesieniu do przedmiotowej dz. ewid. [...]. Uwzględniając fakt, iż dz. ewid. [...] graniczy z dz. nr ewid [...] ( co wynika z kopii mapy ewidencyjnej ob. [...][...] sporządzonej [...] 2006 r.), która jak ustaliły organy, w części powstała z parceli gruntowej [...] kat [...] stanowiącej pierwotnie część wywłaszczonej dz. ewid. [...] kat. [...] należy przy ponownym rozpoznaniu sprawy jednoznacznie wyjaśnić czy działka ewid. [...] w jakiejś części nie powstała z wywłaszczonej parceli gruntowej [...] kat. [...], a w szczególności z jej części tj. z parceli gruntowej [...] kat [...].
Odnosząc się do zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji w pozostałym zakresie, dotyczącym odmowy zwrotu na rzecz C. O., J. O. i A. O. działki ewid. [...] o pow. 0.0340, położonej w obr. [...] jedn. ewid. [...] należy stwierdzić, że przeprowadzona kontrola sądowa nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania przy ich wydawaniu. Organy w sposób szczegółowy i nie budzący wątpliwości ustaliły stan faktyczny oraz prawidłowo zastosowały art. 229 a ustawy o gospodarce nieruchomościami z 21.08. 1997 r. (Dz. U z 2004 r. nr 261 poz. 2603 ze zm.)
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ab initio poprzedni właściciel lub jego następca prawny mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Zgodnie z art. 137 ust. 1 cyt. ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli:
1)pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo
2)pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Zgodnie z art. 229 cyt. ustawy roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Zgodnie z art. 229 a cyt. ustawy przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stosuje się, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.
Zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami w brzmieniu obowiązującym w czasie wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, a w szczególności art. 229 a w zw. z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wprowadzonym w wyniku nowelizacji z 28.11. 2003 r. ustawodawca uznał, że roszczenie z art. 136 ust. 3 ustawy nie przysługuje gdy przed 1 stycznia 1998 - tj. dniem wejścia w życie cyt. ustawy- wydana została decyzja wywłaszczeniowa, w której określono cel wywłaszczenia. Oznacza to, że wywłaszczona nieruchomość nie podlega zwrotowi także wtedy gdy wprawdzie cel ten nie został zrealizowany, ale zrealizowany został inny cel publiczny, który w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej mógł stanowić podstawę wywłaszczenia nieruchomości.
W niniejszej sprawie wnioskowana do zwrotu nieruchomość oznaczona jako parcela gruntowa [...] kat. [...] objęta [...] b. gm. [...] została wywłaszczona razem z parcelą gruntową [...] kat [...] w/w orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wydział Społeczno-Administracyjny w [...] z [...]1951 r. nr [...], wydanym na podstawie dekretu z [...] 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. nr 27 poz. 197 i Nr 55 , poz. 458), na cele budowy miasta [...] i [...]. Właścicielką wywłaszczonej parceli gruntowej [...] kat [...] była K. Z. Na podstawie zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji prawidłowo ustalono, że przedmiotowa parcela gruntowa [...] Kat [...] odpowiada aktualnie działce ewid. [...] obr. [...][...]. Powyższe ustalenie jest niesporne w niniejszej sprawie. Nadto ustalono iż wnioskowana do zwrotu nieruchomość oznaczona aktualnie jako dz. ewid. [...] jest zagospodarowana jako ogródki działkowe Pracowniczego Ogrodu działkowego "[...]" Z oględzin w/w nieruchomości, przeprowadzonych w dniu [...] 2001 r. wynika, że cały teren działki jest podzielony na ogródki działkowe, na których znajdują się altany. Przez teren ogrodu przebiega rurociąg wodny, a ogród ma charakter stałego ogrodu pracowniczego. Z ustaleń poczynionych w oparciu o decyzję Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] 1973 r. nr [...] ogród działkowy [...] został założony przez [...] Budownictwa Przemysłowego "[...]" w [...] zgodnie z decyzją Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] w [...] z [...]. 1972 r. znak: [...] zatwierdzającą plan realizacyjny przedmiotowego ogrodu działkowego, położonego przy ul. [...]. W niniejszej sprawie niesporne jest, że przedmiotowy ogród powstał w 1973 r. a w okresie od 19[...] r. do 1973 r. a w związku z tym, cel wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej aktualnie jako dz. ewid [...] nie został zrealizowany.
Trzeba wskazać, że organy I i II instancji słusznie uznały, że w niniejszej sprawie nie zaszły warunki do zwrotu przedmiotowej nieruchomości oznaczonej aktualnie jako dz. ewid. [...] mimo stwierdzenia, iż w niniejszej sprawie miały miejsce przesłanki do ustalenia zbędności przedmiotowej nieruchomości zgodnie z treścią art. 137 ust. 1 ustawy. Organy obu instancji słusznie bowiem wskazały, że jakkolwiek w decyzji wywłaszczeniowej z [...]1951 r. wydanej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Społeczno-Administracyjny w [...] ustalony został inny cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości niż realizacja pracowniczych ogrodów działkowych, pełniących funkcje obiektów użyteczności publicznej, to jednak w dniu wydania w/w decyzji wywłaszczeniowej obowiązywała ustawa z 7.03. 1949 o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. nr 18, poz. 117). Zgodnie z treścią art. 1 ust. 4 w/w ustawy pracowniczy ogród działkowy był urządzeniem użyteczności publicznej, a zgodnie z art. 7 ust. 3 tej ustawy, gminie służyło prawo nabycia odpowiednich terenów w drodze wywłaszczenia. Stwierdzenie powyższych okoliczności o wyklucza – stosownie do art. 229a w zw. z 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami - możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Należy bowiem uznać, że powstanie pracowniczego ogrodu działkowego "[...] na terenie nieruchomości aktualnej oznaczonej jako dz. ewid. [...] stanowiło realizację innego celu publicznego niż został określony w decyzji wywłaszczeniowej, przy czym ten inny cel publiczny mógł być zrealizowany w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej, a to uzasadnia odmowę zwrotu przedmiotowej działki ewid. [...]
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. orzekł jak punkcie I sentencji, natomiast na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w punkcie II sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło