II SA/Kr 801/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.S. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 26 marca 2014 r. Nr [....] znak: [....] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a wniosek skarżącego oddalić W dniu 18 czerwca 2014 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek T.S. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący podał, iż w roku 2013 był osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a w roku 2012 nie osiągnął żadnego dochodu. W październiku 2013 roku rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej. Za miesiące październik, listopad i grudzień działalność ta przyniosła stratę. Jego obecne dochody wynoszą ok. 600 zł brutto miesięcznie. T.S. podał, iż w skład jego majątku wchodzą: dwa domy w M. o łącznej powierzchni 300 m², dom w G. o powierzchni 70 m², budynek gospodarczy wielkości 70 m² oraz nieruchomość rolna o areale 1,14 ha. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności. Rubryki formularza dotyczące stanu rodzinnego, posiadanych przedmiotów wartościowych oraz dochodów wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym pozostały niewypełnione. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, T.S. został wezwany do złożenia w terminie 7 dni stosownych oświadczeń i dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. Odnosząc się do wezwania skarżący oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Budynek wolnostojący w G. jest wynajmowany (dochód brutto 600 zł). W budynku mieszkalnym w M. o nr 226 skarżący zamieszkuje i prowadzi działalność gospodarczą. Natomiast budynek w M. oznaczony nr [....] przeznaczony jest pod działalność agroturystyczną. Obecnie nie jest on użytkowany ze względu na prowadzone przez Inspektora Nadzoru Budowlanego postępowanie. Skarżący oświadczył, iż jest posiadaczem następujących pojazdów mechanicznych: samochodu osobowego [....] , rok produkcji 1998 oraz samochodu ciężarowego [....] rok produkcji 1993. Skarżący podał, iż od października 2013 roku prowadzi działalność gospodarczą, nie zatrudnia pracowników, a profil działalności to handel na terenie wiejskim artykułami spożywczo – przemysłowymi (sklep). Do pisma skarżący załączył kopie następujących dokumentów: wyciągu z rachunku bankowego w banku [....] w G. za okres od 1 do 30 czerwca 2014 roku (saldo 18,71 zł), zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku 2013 (PIT-36 i PIT-B), deklaracji VAT-7K za 2 kwartał 2014 roku, faktury za usługi telekomunikacyjne z dnia 9 lipca 2014 roku opiewającej na kwotę 79,45 zł oraz pokwitowania wpłaty kwoty 153 zł tytułem PPE za czerwiec 2014 roku. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez T.S. sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawcy. Jak wynika z akt sprawy sytuacja materialna skarżącego nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, jest właścicielem majątku nieruchomego w postaci trzech domów: dwóch w M. i jednego w G. , budynku gospodarczego oraz nieruchomości rolnej wielkości 1,14 ha. Podkreślić należy, iż posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Pogląd ten prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 24 marca 2004r., sygn. akt FZ 10/04; postanowienie z dnia 15 kwietnia 2004r., sygn. akt FZ 9/04; postanowienie z dnia 17 października 2005r. sygn. akt II FZ 681/05). Podziela go również orzekający w niniejszej sprawie. Źródłem utrzymania skarżącego jest prowadzona działalność gospodarcza w formie sklepu spożywczo – przemysłowego oraz dochód z najmu domu. Z przedłożonej deklaracji VAT-7K wynika, że podstawa opodatkowania za drugi kwartał 2014 roku wyniosła 37.234 zł, a skarżący nabył towary i usługi o wartości 33.249 zł. Dochód skarżącego z najmu wynosi 600 zł miesięcznie. Powyższe oznacza, że skarżący na bieżąco obraca środkami pieniężnymi, ma zatem możliwości poczynienia oszczędności na pokrycie kosztów sądowych w sprawie. Tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy, T.S. był w stanie wygospodarować środki finansowe i uiścić w dniu 16 czerwca 2014 roku wpis od skargi w wysokości 500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 23 lipca 2014 roku odrzucił skargę i zwrócił skarżącemu uiszczony wpis sądowy. Aktualnie jedynym elementem kosztów sądowych jest ewentualny wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł stosownie do § 3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) i w stosunku do miesięcznych obrotów skarżącego można uznać ją za symboliczną. Biorąc powyższe pod uwagę orzekający uznał, że T.S. dysponujący dochodem z najmu i prowadzenia działalności w formie sklepu, dwoma samochodami oraz majątkiem nieruchomym w postaci trzech domów, budynku gospodarczego i działki nie może być uznany za osobę ubogą potrzebującą wsparcia ze strony Państwa. Z tych względów jego wniosek o przyznanie prawa pomocy należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.