II SA/Kr 803/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Gminy [...] o zwolnienie od kosztów sądowych po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 czerwca 2011 r. w dniu 29 sierpnia 2011 r. w sprawie ze skargi Gminy [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 22 lutego 2011 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania części budynku postanawia odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. W skardze Gminy [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 22 lutego 2011r. znak: [...] wydanego w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania części budynku zawarty został wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Gmina podała, że wartość majątku i środków finansowych Gminy [...] wynosi 39.726.181,58 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok - 44.963.373,35 zł, zaś rok obrotowy 2010 Gmina zamknęła stratą w wysokości 2.323.696,10 zł. Stan dwóch rachunków bankowych Gminy w Banku [...] na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił łącznie 1.822.158,56 zł (odpowiednio: 1.595.349,84 zł i 226.808,72 zł). Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniesiono, iż budżet Gminy uchwalony przez Radę Gminy [...] w dniu 25 lutego 2011 roku jest budżetem deficytowym. Na dzień 1 czerwca 2011 roku deficyt wynosi 3.310.884,38 zł i zostanie pokryty kredytami długoterminowymi. Ponadto zadłużenie Gminy w związku z planowanymi inwestycjami wieloletnimi wzrasta z roku na rok. Planowane wydatki bieżące, wskutek m.in. wzrostu podatku od towarów i usług, inflację, a także obsługę długu są wysokie i wynoszą 23.892.768,17 zł. Ponadto plany finansowe Gminy [...] opracowywane były w okresie październik – grudzień 2010 roku i nie uwzględniały kosztów sądowych, o których zwolnienie Gmina się zwraca. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 14 czerwca 2011r. oddalił wniosek Gminy [...] o zwolnienie od kosztów sądowych. Gmina wniosła sprzeciw od orzeczenia referendarza, podnosząc, że koszty sądowe nie mogą być pokryte ze środków pieniężnych zgromadzonych na kontach Gminy, zaś majątek trwały Gminy w żaden sposób nie może służyć do uzyskania środków na opłacenie kosztów sądowych. Gmina podkreśliła, że wydatek na koszty sądowe w niniejszej sprawie nie mógł być przewidziany w planowanych wydatkach Gminy, a o złej sytuacji finansowej Gminy świadczy ujemne saldo dochodów nad przychodami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oznaczanej w skrócie "ppsa", może nastąpić tylko, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Z treści tego przepisu wynika, że prawo pomocy ma charakter szczególny i dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi ponadto wyjątek od generalnego obowiązku ich ponoszenia, a zatem jednostka samorządu terytorialnego w swoim budżecie winna zabezpieczyć odpowiednie środki na pokrycie tych kosztów. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, wskazać trzeba, że sytuacja finansowa i majątkowa Gminy [...] nie posiada znamion wyjątkowości. Gmina dysponuje bowiem środkami finansowymi zgromadzonymi na dwóch rachunkach bankowych w łącznej kwocie 1.822.158,56 zł. Z akt sprawy nie wynika, aby konta te były zablokowane, czy też zabezpieczone, zatem nie ma przeszkód w dysponowaniu zgromadzonymi na nich środkami. Biorąc pod uwagę, że wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 1.200 zł, wysokość dostępnych środków finansowych wielokrotnie przekracza sumę koniecznych do poniesienia kosztów sądowych. Pamiętać należy również, że wyłożenie środków na opłacenie wpisu od skargi ma charakter tymczasowy, gdyż w przypadku uwzględnienia skargi możliwy jest zwrot poniesionych kosztów na rzecz strony skarżącej. Ponadto wykazana w roku 2010 strata nie oznacza, że nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Podkreślić trzeba też, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że przedmiotowy wniosek Gminy [...] nie zasługiwał na uwzględnienie i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 260, 243 § 1, 244 § 1, 245, 246 § 2 ppsa.