II SA/Kr 808/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2017 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej delegowanego do Prokuratury Okręgowej w N. – P. D. sprawy ze skargi Gminnej Spółdzielni [...] R. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę postanawia: oddalić wniosek J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowenie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z 28 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Gminnej Spółdzielni [...] w R. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 maja 2015 r., znak: [...], w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Zażalenie na ww. postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 września 2016 r. Postanowieniem z 13 lutego 2017 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił kolejny wniosek J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, złożony prze skarżąca osobiście w dniu 13 grudnia 2017 r. tj. jeden dzień przed wyznaczona rozprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 13 marca 2017 r. oddalił wniosek J. B. o zmianę prawomocnego postanowienia z 28 lipca 2016 r. oddalającego wniosek uczestniczki o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W dniu 29 czerwca 2017 r. tj. jeden dzień przed wyznaczonym, kolejnym terminem rozprawy, J. B. złożyła kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. W uzasadnieniu swego wniosku podała, że jej sytuacja materialna w stosunku do poprzednio ocenianej przez sąd pogorszyła się, gdyż wykonała roboty budowlane w ramach innej inwestycji w R. (dużej sieci handlowej). Z uwagi na brak udzielenia gwarancji bankowych przez inwestora oraz jego zaległości płatniczych – zmuszona była do odstąpienia od umowy. Aktualnie wnioskodawczyni prowadzi spór przed sądem powszechnym w celu wyegzekwowania należnego jej wynagrodzenia. Podniosła także, iż sprawa jest merytorycznie skomplikowana, stąd konieczny jest udział profesjonalnego pełnomocnika posiadającego wiedze w zakresie prawa budowlanego. We wniosku złożonym na wymaganym formularzu nie zawarła oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zobowiązaniach i stałych wydatkach. Nie dołączyła także żadnych innych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art.258 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. Poz. 270 z późn.zm, dalej w skrócie p.p.s.a.) § 1 czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sadowy. § 2. Do czynności , o których mowa w § 1 należą w szczególności: 1) przyjmowanie wniosków o przyznanie prawa pomocy; 2) przesyłanie wniosków o przyznanie prawa pomocy do właściwego sądu; 3) badanie złożonych wniosków o przyznanie prawa pomocy co do wymogów formalnych, a także co do ich treści; 4) przekazywanie wniosków do rozpoznania sądowi w przypadku, o którym mowa w art. 247; 5) wzywanie stron do uzupełnienia braków formalnych wniosków, a także do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów; 6) wydawanie zarządzeń o pozostawieniu wniosków bez rozpoznania; 7) wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; 8) wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. § 3. (uchylony). § 4. Czynności, o których mowa w § 2, może w szczególnie uzasadnionych przypadkach wykonywać sąd. Na postanowienia albo zarządzenie sądu, o których mowa w § 2 pkt 6-8, przysługuje zażalenie. W rozpoznawanej sprawie znajduje zastosowanie przepis § 4 art. 258 p.p.s.a. gdyż czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, wymienione w § 2, których wykonywanie jest zadaniem referendarza sądowego, może także wykonywać sąd. W tym miejscy należy wskazać, że w ocenie Sadu w składzie rozstrzygającym w niniejszej sprawie w pełni zasadne jest orzeczenie o prawie pomocy na rozprawie ze względu na okoliczności związane z przedmiotowym wnioskiem uczestniczki, która po raz trzeci składa wniosek o przyznanie prawa pomocy jeden dzień przed wyznaczoną rozprawą. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Należy przypomnieć, że przyznanie pomocy prawnej zarezerwowane jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Jest to instytucja, która została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nieposiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W związku jednak z tym, że w niniejszej sprawie rozpoznawane były już dwa wnioski skarżącej o przyznanie prawa pomocy, wniosek z 29 czerwca 2017 r. należy traktować jako wniosek o zmianę rozstrzygnięcia z 13 marca 2017 r. , a zatem winien być rozpoznany w świetle unormowań zawartych w art. 165 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Dokonując analizy kolejnego, trzeciego wniosku o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie należy uznać, że uczestniczka nie wykazała, aby należała do osób, które obiektywnie nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. W przedłożonym formularzu PPF wnioskodawczyni nie wypełniła rubryk dotyczących stanu rodzinnego, posiadanego majątku, dochodów, czy wydatków. Przypomnieć należy, że w postępowaniach zainicjowanym poprzednimi wnioskami o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawczyni również nie udzieliła żądanych informacji wskazując, że żądane dane są wrażliwe i poufne. Mimo, że powyższa argumentacja nie odniosła skutku i wnioski z skarżącej zostały prawomocnie oddalone wnioskodawczyni prezentuje to samo stanowisko. Co więcej, nawet wskazując we wniosku z 29 czerwca 2017 r. na nowe okoliczności powołuje takie same okoliczności jak we wniosku z złożonym w dniu 13 grudnia 2016 r. i jak poprzednio nie popiera ich żadnymi dokumentami, które mogłyby w jakikolwiek sposób uprawdopodobnić wskazane okoliczności. W tej sytuacji oczywistym jest, że ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony. Nadto należy wskazać, że w ocenie Sądu składanie kolejnych wniosków przez J. B. , w tym przedmiotowego wniosku, służy jedynie przewlekaniu postępowania, prowadzą do nadużycia prawa pomocy, a w związku z tym stanowi uzasadniony przypadek o jakim mowa w art. 258 § 4 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 4 1 w zw. z art. 165 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.