II SA/Kr 81/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. i J. P. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 października 2010r., znak. [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu . W dniu 4 stycznia 2010r. M. P. oraz J. P. złożyli wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 października 2010r. wydaną w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Skarżący domagają się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na fakt, iż ośmielają się podważać decyzje oraz opinie urzędnicze od najniższych szczebli, widząc ich błędy, obawiają się trudności w samodzielnym przygotowaniu pism procesowych i fachowej argumentacji podczas procesu. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie. Rodzina utrzymuje się z dochodów osiąganych przez wnioskodawców z tytułu emerytur – i tak kolejno – skarżąca w wysokości 2300 zł , skarżący – 1200 zł. Łącznie dochody rodziny wynoszą 3500 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiadają na zasadach współwłasności dom jednorodzinny o pow. 180 m2 w K.. Wnioskodawcy nie wykazują we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości ani oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący nie wykazali wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie są w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący posiadają stały dochód z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3500 zł. Nie wykazują żadnych dodatkowych obciążeń budżetu domowego jak np. spłata kredytu czy koszty specjalistycznego leczenia. Nie mają też innych osób, nie osiągających własnego dochodu na utrzymaniu. Posiadają również znaczny majątek – dom jednorodzinny o pow. 180 m2 w K. przy ul. [...], który zawsze może jego właścicielowi przynosić pożytki, może również stanowić zabezpieczenie kredytu czy pożyczki w sytuacji, gdy jego właścicielowi brakuje bieżących środkach finansowych. Każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można jednak pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego uznano, iż strona również nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru w sprawie. Orzekający, oceniając przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika bada jedynie sytuację materialną wnioskodawcy, a nie charakter, okoliczności sprawy, czy też potrzebę udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma znaczenia również, dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy, fakt, iż skarżący obawiają się własnej nieznajomości prawa i braku fachowości w występowaniu przed sądem. Sąd bowiem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość sporządzonej skargi. Z uwagi bowiem na regulacje zawarte w art. 134, a także 140 cyt. ustawy – nie mają uzasadnienia obawy strony skarżącej, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie bronić prawidłowo swego interesu w toczącym się przed sądem postępowaniu. Skarżący, posiadający stałe dochody, nie wykazujący żadnych, oprócz zwyczajowych, obciążeń budżetu domowego, będą w stanie pokryć również koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obowiązkowy. Zdaniem orzekającego, sytuacja materialno – finansowa skarżących nie uzasadnia zatem przyznania im prawa pomocy również w zakresie ustanowienia dla nich pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).