II SA/Kr 812/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. P. i M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 11 marca 2014 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić wniosek skarżącej B. P. o zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z 28 sierpnia 2014 r. Referendarz sądowy ustanowił dla skarżącej B. P. pełnomocnika z urzędu oraz oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 11 marca 2015 r. skarżąca ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Na uzasadnienie wniosku wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, inwalidką [...] grupy, sama skarżąca ma orzeczoną [...] grupę inwalidzką. Rodzina utrzymuje się ze świadczeń socjalnych z ZUS, które przeznacza na podstawowe potrzeby, opłaty za media, raty pożyczki ( 310 zł ) , leki. Skarżąca wskazuje, iż jest dzierżawcą działki o pow. 11 arów wraz z siostrą po połowie. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 1688,52 zł oraz emerytury matki w kwocie 1479,70 zł. Łączne dochody rodziny skarżącej wynoszą zatem 3168,22 zł. Nie wykazała faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Nie posiada samochodu. W dniu 27 czerwca 2014 r. zaciągnęła pożyczkę w kwocie 3.300 zł z przeznaczeniem na lekarstwa dla matki i siebie oraz wyżywienie i środki czystości. Ponadto pod koniec roku zmuszona była wydać 4000 zł na nowy kocioł grzewczy. Z akt sprawy wynika, iż miesięczny koszt wyżywienia dla dwóch osób wynosi 1.200 zł. Pozostałe wydatki przedstawiają się następująco: lekarstwa 600 zł, odzież z pościelą 200 zł, wywóz ścieków 200 zł, zakup opału: węgiel 2.000 zł, drewno 300 zł. Postanowieniem z dnia 13 marca 2015 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, wskazując, że doszło do zmiany jej sytuacji majątkowej, albowiem sąd nie wziął pod uwagę, że nie jest już właścicielem domu. Skarżąca darowała bowiem swój udział w nieruchomości córce, zatem nie ma ani dodatkowego źródła dochodu ani możliwości uprawy pola. Podkreśliła również, że sprawuje stałą i wyłączną opiekę nad chorą matką, której koszty utrzymania są znacznie wyższe niż przeciętne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że ponowny wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych powinien być rozpoznany w świetle unormowań zawartych w art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Należy wskazać, że przyznanie pomocy prawnej zarezerwowane jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to instytucja, która została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Dokonując analizy kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie sąd uznał, że skarżąca nie należy do osób rzeczywiście ubogich, które obiektywnie nie są w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania sądowego (dla skarżącej ustanowiono już pełnomocnika z urzędu). Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że skarżąca posiada stały dochód w wysokości 3168,22 zł. Ponadto podnoszona w sprzeciwie okoliczność, że nie jest współwłaścicielem nieruchomości, albowiem darowała swój udział córce, nie może mieć znaczenia w niniejszej sprawie. Ze znajdującego się na k. 23 akt sądowych aktu notarialnego wynika, że umowa darowizny została zawarta w dniu 2 maja 2014r., a zatem dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącej w dniu 28 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy posiadał już wiedzę o dokonanej darowiźnie. Ponadto nie można stracić z pola widzenia, że przeniesienie własności nieruchomości miało miejsce pod tytułem darmym, między członkami najbliższej rodziny, zatem pogorszenie sytuacji materialnej było wynikiem celowego działania skarżącej. Nie ulega również wątpliwości, że matka, z którą skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, z racji zaawansowanego wieku i stanu zdrowia wymaga dodatkowej opieki i większych nakładów finansowych. Należy jednak zwrócić uwagę, że skarżąca nie uprawdopodobniła, aby stan zdrowia jej matki uległ w ostatnim czasie pogorszeniu, co bezpośrednio wpłynęło na jej sytuację majątkową. Na marginesie sąd zwraca uwagę, że niezależnie od wniesionej przez skarżącą skargi kasacyjnej od postanowienia z 7 października 2014 r. o odrzuceniu skargi, na skutek orzeczenia o przywróceniu terminu do uzupełnienia braków skargi, skarga B. P. zostanie poddana merytorycznej kontroli sądu. W świetle powyższych okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie widzi podstaw do zmiany postanowienia z 28 sierpnia 2014 r. i w związku z tym, podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.