II SA/Kr 814/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Sędziowie : NSA Izabela Dobosz WSA Piotr Głowacki (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Gminnej Spółdzielni " [...]" w L. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala. Decyzją z dnia 8 grudnia 2006 roku, znak [....] , Starosta K. , działając na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, póz. 872 zm. Dz. U. Nr 6 póz. 70 z 2000 r.) oraz art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku (Dz. U. Nr 46 póz. 543 z późniejszymi zmianami) i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz Gminnej Spółdzielni "[....] ". W uzasadnieniu wskazano, że stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, póz. 872 zm. Dz. U. Nr 6 póz. 70 z 2000 r.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 roku, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 73 ust. 4 powołanej wyżej ustawy odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczenie nieruchomości, jedynie na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 roku do 31 grudnia 2005 roku. Ustawodawca w powołanym powyżej artykule ustalił ściśle termin, w jakim wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania należy wnieść do właściwego organu. Złożenie wniosku po wskazanym w ustawie terminie powoduje wygaśnięcie roszczenia o odszkodowanie. We wniesionym w terminie odwołaniu Gminna Spółdzielnia "[....] " wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że nie złożenie wniosku w terminie określonym w ustawie nie powoduje wygaśnięcia roszczenia, gdyż zdaniem odwołującej się Spółdzielni, roszczenie odszkodowawcze nie mogło być wystarczająco skonkretyzowane na etapie wnoszenia wniosku, gdyż brak było istotnych danych do jego ustalenia ( odwołujący wskazuje mapę przeglądową z zaznaczonym przebiegiem drogi, metrykę drogi). Wojewoda [....] decyzją z dnia 15 czerwca 2007 roku, znak [....] , utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, jako podstawę wskazując art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, póz. 872 zm. Dz. U. Nr 6 póz. 70 z 2000 r.). Uzasadniając rozstrzygnięcie organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i analizę prawną przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. W ocenie organu odwoławczego Starosta K. prawidłowo orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz odwołującej się Spółdzielni. Organ ten podzielił stawisko organu l instancji i wskazał, że wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania, złożony po 31 grudnia 2005 r. przez uprawnionego właściciela nieruchomości, nie może być merytorycznie rozpoznany, gdyż nie wywołuje żadnych skutków procesowych. Jak prawidłowo wskazał Starosta K. w swojej decyzji z dnia 8 grudnia 2006 roku, znak [....] , z przepisu art. 73 ust.4 ustawy wynika, że ustalenie i wypłata odszkodowania następuje przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek: dana nieruchomość musi być zajęta pod pas drogi publicznej, nieruchomość taka nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego oraz z wnioskiem o ustalenie odszkodowania występuje właściciel nieruchomości w terminie od 1 stycznia 2001 do 31 grudnia 2005 roku. W powyższej sytuacji brak spełnienia choćby jednej z przesłanek powoduje niemożność wydania pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie, tj. ustalenia i wypłaty odszkodowania. We wniesionej w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze Gminna Spółdzielnia "[....] " w L. zarzuciła powyższej decyzji błędną wykładnię art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, domagając się uchylenie decyzji Wojewody [....] z dnia 15 czerwca 2007 r. i przekazanie sprawy w całości Staroście [....] do ponownego rozpoznania, po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. W uzasadnieniu skarżąca podtrzymała argumenty wskazane w odwołaniu od decyzji organu l instancji. W szczególności podniosła, iż organy obu instancji nie rozważyły istotnej okoliczności, iż wniosek nie dotyczył roszczenia już wygasłego, lecz roszczenia, które dopiero w przyszłości może być skonkretyzowane, gdyż obowiązkiem organu jest ustalenie obszaru i granic zajętej części działki. W związku z powyższym, brak koniecznych ustaleń powoduje zdaniem skarżącej brak przedmiotu sprawy, a w związku z tym wniosek o ustalenie odszkodowania nie był spóźniony. Dodatkowo skarżąca podnosi, iż składając wniosek po 31.12.2005r. Spółdzielnia zastosowała się do treści pouczenia znajdującego się na urzędowym druku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd Administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm. - oznaczonej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Dokonując kontroli postępowania administracyjnego, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w zupełności podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, póz. 872 zm. Dz. U. Nr 6 póz. 70 z 2000 r.) odszkodowanie, przysługujące właścicielowi nieruchomości przejętych pod drogi publiczne, ustala i wypłaca się według zasad i trybu określonego w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 do 31 grudnia 2005 r. Z treści powyższego przepisu wynika, że odszkodowanie w związku z przejściem własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przysługuje właścicielowi takiej nieruchomości, jedynie w przypadku, gdy złoży on odpowiedni wniosek do właściwego organu w terminie zakreślonym w ustawie, tj. do dnia 31 grudnia 2005r (termin ustawowy). Terminy ustawowe są wyraźnie wskazane w ustawie, precyzyjnie wyznaczającej ich początek oraz długość. Bieg terminów ustawowych nie może ulec ani przedłużeniu ani skróceniu. Z tego względu charakteryzuje je znaczny rygoryzm prawny, przejawiający się głównie tym, że wskutek bezczynności uprawnionego w ciągu określonego ustawą terminu następuje wygaśnięcie przysługującego mu prawa. Zgodnie z art. 73 ust. 4 analizowanej ustawy dochowanie terminu do złożenia wniosku było niezbędną przesłanka, od której zależało pozytywne rozstrzygnięcie sprawy. Skoro stwierdzono uchybienie, co do terminu złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, to zbędne stało się badanie pozostałych przesłanek określonych w tym przepisie. Zarzut braku ustalenia przez organ obszaru i granic zajętej części działki stał się w tej sytuacji bezprzedmiotowy. W związku z powyższym nie złożenie przez Gminną Spółdzielnię "[....] " wniosku o odszkodowanie w ustawowo zakreślony terminie musiało skutkować wydaniem decyzji odmawiającej ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Co do zarzutu błędnego pouczenia znajdującego się na druku urzędowym, należy stwierdzić, iż nie wydanie przez wojewodę decyzji stwierdzającej przejście z mocy prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub innej jednostki samorządu terytorialnego, nie zwalnia uprawnionego właściciela nieruchomości przejętych na cele drogi publicznej z obowiązku złożenia wniosku w ustawowo określonym terminie. Ponadto w treści pouczenia znajduje się zapis informujący, iż po upływie ustawowego terminu roszczenie o przyznanie odszkodowania wygasa, a w związku z tym przekroczenie terminu na złożenie odpowiedniego wniosku będzie skutkować odmową jego przyznania, pomimo utraty prawa własności gruntu zajętego pod drogę publiczną. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.