II SA/Kr 817/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 11 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wycięcie drzew p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu [...] września 2007r. skarżący W. S. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wydaną w przedmiocie kary pieniężnej za wycięcie drzew. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu swego wniosku o przyznanie prawa pomocy podnosi, iż zarabia najniższą pensję krajową, a wraz z żoną ma na utrzymaniu dwoje uczących się dzieci. Zdaniem Sądu, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz dwójką dzieci w wieku szkolnym. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wnioskodawcy i jego żony w łącznej wysokości [....] zł. Żona wnioskodawcy osiąga również dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego ( w tym lasu ), który zgodnie z zaświadczeniami Wójta Gminy L. wyniósł w 2006 roku – odpowiednio [....] zł i [....] zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom o pow. 80 m2, nieruchomości rolne o pow. 3,60 ha, stanowiące wyłączną własność żony oraz samochód osobowy [....] z 1997 roku. Wnioskodawca nie wykazuje innych cennych ruchomości ani oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał w sposób skuteczny i wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu swoim i najbliższych. Skarżący nie uzasadnił wystarczająco wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie wykazał obciążeń budżetu domowego, kosztów utrzymania, czy innych okoliczności nadzwyczajnych, które uwiarygodniałyby trudną sytuację majątkową rodziny, uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Sądu, w obecnej sytuacji majątkowej skarżącego, biorąc pod uwagę fakt, iż rodzina posiada stały dochód z pewnego źródła i majątek, wnioskodawca jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Skarżący wnosząc skargę do Sądu musi się bowiem liczyć z tym, iż będzie zobligowany do uiszczania stosownych należnych kosztów sądowych, a zatem winien w planowaniu swojego budżetu domowego przewidzieć również środki finansowe na ten cel. Ponadto samo posiadanie majątku ( w szczególności domu jednorodzinnego, mieszkania, gospodarstwa rolnego ) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, szczególnie w całości, zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych. Ponadto, jak wynika z akt sprawy i dołączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumentów – skarżący w dniu złożenia skargi posiadał znaczne środki finansowe na rachunku bankowych tj. ponad [....] zł. Winien zatem wygenerować stosowne środki finansowe w celu uiszczenia należnych opłat sądowych, skoro przewidywał prowadzenie procesu przed sądem administracyjnym. W związku z powyższym, Sąd nie uznał zwolnienia strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych za uzasadnione. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata, Sąd ocenił, iż skarżący również nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ewentualnego kwalifikowanego zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Tym bardziej, iż zgodnie z art. 246 par. 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek zaś utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W świetle dokumentów znajdujących się z aktach sprawy, zdaniem Sądu, okoliczności te nie zostały w sposób nie budzący wątpliwości wykazane i uwiarygodnione. W tym miejscu należy także podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadająca wykształcenia prawniczego. Z uwagi bowiem na regulacje zawarte w art. 134, a także w art. 140 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – nie mają uzasadnienia obawy stron, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będą w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).