II SA/Kr 818/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie: WSA Barbara Pasternak WSA Krystyna Daniel (spr.) po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. sprawy ze skargi Z.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala Burmistrz B. decyzją z dnia [...].04.2004r. znak: [...] na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie wszczęte na wniosek Z.R. w sprawie zmiany spływu wody dokonanej na skutek nawiezienia żwirem części działki "1" stanowiącej drogę służebną do sąsiednich nieruchomości oraz przerzucania śniegu przez S.K. na nieruchomość Z.R. W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku złożonego przez Z.R., w którym wnioskodawca podniósł, że na skutek nawiezienia żwirem przez S.K. drogi służebnej, będącej częścią nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawcy (działka ew. "1") nastąpiło całkowite zahamowanie naturalnego spływu wód z podwórza znajdującego się na tej nieruchomości. S.K. jest właścicielem działki nr "1". Zdaniem Z.R. nawieziony żwir zatrzymuje wodę tak, że uniemożliwia przejście i dojazd do posesji A.R. (właścicielki działki nr "1"). Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2001r. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) właściciel gruntu o ile przepisy ustawy nie mówią inaczej, nie może zmienić stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie burmistrz może w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Wobec tego, że zmiana spływu wody nastąpiła na nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawcy, nie jest właściwą do rozstrzygnięcia w/w sporu droga administracyjna. Służebności gruntowe regulują przepisy art. 285-305 Kodeksu Cywilnego. Zgodnie z art. 287 k.c. zakres służebności gruntowej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według zasad współżycia społecznego, zaś zgodnie z art. 288 k.c. służebność gruntowa powinna być wykonywana w taki sposób, żeby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej. Jeżeli umową o ustanowienie służebności gruntowej nie ustalono odmiennie, to obowiązek utrzymania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władającej. Roszczenia z tytułu wykonywania prawa służebności rozstrzygane są przed sądami powszechnymi jako sprawy cywilne. W wyniku rozpatrzenia odwołania Z.R. od powyższej decyzji, wnoszącego o jej uchylenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...].05.2004r. znak:[...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12. 10. 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 pkt 6 lit c Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 21.11.2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 198,-poz. 1925 ), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że z wniosku skarżącego z dnia 4.02.2004r. wynika, że S.K. wysypał na działkę nr "1" - stanowiącą własność Z.R., której część stanowi jednocześnie służebność gruntową ustanowioną na rzecz działki należącej do S.K. - przyczepę żwiru, co spowodowało blokadę naturalnego spływu wody z działki "1". Jak stwierdził organ l instancji, zmiana spływu wody nastąpiła na nieruchomości skarżącego. Należy w związku z tym wskazać, że zgodnie z treścią 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne, przepisu tego nie można stosować do osoby korzystającej ze służebności gruntowej. Co prawda zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 3 w/w ustawy przepisy ustawy dotyczące właścicieli - stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych, jednakże osoba korzystająca z prawa służebności przejazdu nie może być posiadaczem samoistnym. Dlatego też w stosunku do osoby korzystającej ze służebności gruntowej nie może być zastosowany przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne. W tej sytuacji, gdy wysypanie żwiru nastąpiło wyłącznie na nieruchomości Z.R., wówczas ma on możliwość załatwienia sprawy tylko przed sądem powszechnym na mocy przepisów art. 285-295 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia m.in. w sytuacji gdy w ogóle brak jest prawnych bądź faktycznych podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego (zob. Z. Janowicz, "Kodeks Postępowania Administracyjnego- Komentarz", Wydawnictwa Prawnicze PWN W-wa 1999, str287). W takiej sytuacji nie może w ogóle toczyć się postępowanie administracyjne, a organ administracji ma obowiązek umorzenia postępowania na podstawie cytowanego wyżej przepisu. Na uzasadnienie powyższego poglądu warto przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25.01.1990 r. sygn. akt: II S.A. 1240/89 (publ. ONSA 1990, z. 1, póz. 16 ), w którym Sąd stwierdził, że jeśli żądanie strony (art. 61 § 1 k.p.a.) nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu, co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem. Biorąc powyższe ustalenia pod uwagę, skarżący może jedynie dochodzić swoich praw na drodze sądowej wytaczając odpowiednie powództwo. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 18 czerwca 2004r. wniósł Z.R. Skarżący podał, że art. 9 ust. 2 pkt. 3 ustawy Prawo wodne stanowi, że przepisy ustawy dotyczące właścicieli stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych. Zdaniem skarżącego S.K. jest użytkownikiem wieczystym, o czym świadczy odpis z księgi wieczystej nr [...] z dnia 10 września 2002r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Nadto podało, że skarżący wskazał, że S.K. jest użytkownikiem wieczystym działki nr "1" przedkładając odpis z księgi wieczystej z 12 sierpnia 1999r. KW nr [...]. Jednak z tego dokumentu wynika, że właścicielami przedmiotowej nieruchomości są Z. i M.R.0 Dodatkowo nieruchomość "1" została obciążona służebnością przechodu, przejazdu i przegonu na rzecz właścicieli działki objętej księgą wieczystą nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga została wniesiona dniu 18 czerwca 2004r. Zgodnie z art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 r.) zwanej dale w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swojej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi - stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarga jest bezzasadna, ponieważ zarzuty w niej zgłoszone są nieuzasadnione. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że działka nr ew. "1", stanowiąca własność Z.R. i M.R. w części obciążona jest służebnością przechodu, przejazdu i przegonu (droga służebna) na rzecz właścicieli działki objętej KW Nr [...] (nr ew. działki "1"). Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu l instancji, którą organ l instancji umorzył postępowanie wszczęte na wniosek Z.R., który zarzucającego, że S.K., będący właścicielem działki nr "1" i uprawnionym do korzystania w określonym zakresie z w/w drogi służebnej na działce nr ew. "1", wskutek nawiezienia jej żwirem, zmienił stosunki wodne na działce nr "1", powodując zmianę spływu wody na tej działce. Skarżący uznał decyzje organów l i II instancji za bezzasadne, podnosząc, że jego zdaniem S.K. jako "użytkownik wieczysty" drogi służebnej na działce nr "1" powinien zostać zobowiązany przez organy administracji publicznej do przywrócenia naruszonych stosunków wodnych. W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że szkody związane ze zmianą stosunków wodnych nie wyłączają odpowiedzialności opartej na przepisach kodeksu cywilnego, rozpatrywanych przez sądy powszechne. Natomiast zgodnie z art. 29 ustawy z 18.07.2001r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2001 r. nr 115, poz. 1229 ze zm.) 1. właściciel, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2)odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. 2. Na właścicielu gruntu spoczywa obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. 3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Cyt. art. 29 Prawa wodnego wprowadza zakaz wprowadzania przez właścicieli zmian na gruncie, które pociągają za sobą szkodliwe skutki dla gruntów sąsiednich przy czym, stosownie do art. 9. ust. 2 pkt. 3 cyt. Prawa wodnego, przepisy ustawy dotyczące właścicieli stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych i użytkowników wieczystych, natomiast nie stosuje się do posiadaczy, co przewidywał art. 18 ust. 2 pkt. 2 ustawy z 24.10.1994r. Prawo wodne (Dz. U. nr 38, poz. 230 ze zm.) Tymczasem osoba korzystająca ze służebności przechodu, przejazdu i przegonu nie jest posiadaczem samoistnym ani użytkownikiem wieczystym nieruchomości, na której jest ustanowiona na jej rzecz służebność. Odnosząc powyższe do zarzutu Z.R., że S.K. uprawniony do korzystania z drogi służebnej na dz. nr "1", nawiózł na nią żwir co spowodowało szkodliwe skutki w zakresie stanu wody na pozostałej części dz. nr "1", należy stwierdzić, że przedmiotowy stan faktyczny nie wyczerpuje przesłanek do zastosowania art. 29 cyt. Prawa wodnego ponieważ S.K. nie jest właścicielem, samoistnym posiadaczem ani użytkownikiem wieczystym części nieruchomości, na której znajduje się droga służebna, a tylko w takim przypadku organy administracji publicznej mogłyby w drodze decyzji nakazać S.K. przywrócenie stanu poprzedniego na tej części działki nr "1" gruncie. Cała działka, nr ew. "1", na której nastąpiła zmiana spływu wody stanowi własność skarżącego Z.R., w związku z czym organy słusznie uznały, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe, stosownie bowiem do art. 105 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W niniejszej sprawie bezprzedmiotowość wynika z faktu, że sprawa wszczęta na wniosek Z.R. nie jest sprawą administracyjną ponieważ nie należy do właściwości organów administracji publicznej i może być rozpoznawana w postępowaniu cywilnym, należącym do właściwości sądów powszechnych. Jeśli więc S.K., swoim działaniem naruszył prawo własności skarżącego Z.R. to skarżący winien dochodzić swoich roszczeń w drodze procesu przed sądem powszechnym. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi.