II SA/Kr 819/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie NSA Joanna Tuszyńska ( spr.) NSA Anna Szkodzińska Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 23 czerwca 2003 r. Nr [....] w przedmiocie zasiłku stałego skargę oddala Decyzją z dnia 24 maja 2004 r. znak: [....] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. działając z upoważnienia Rady Gminy z dnia [....] lutego 1991 r., na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 14, art. 18 ust. 1 pkt 1, art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64 poz. 593), przyznał J.W. pomoc społeczną w postaci zasiłku stałego od 1 maja 2004 r., w wysokości 418,00 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji podał, że J.W. posiadał orzeczony stopień niepełnosprawności i nie posiadał żadnych środków utrzymania. Spełniał zatem przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W odwołaniu od powyższej decyzji J.W. , z powodu nieprawidłowego sporządzenia jej uzasadnienia, wniósł o zmianę tego uzasadnienia i zastąpienie słów "posiada Pan orzeczony stopień niepełnosprawności" słowami "posiada Pan ustaloną I grupę inwalidzką". Zarzucił, że nowa ustawa o pomocy społecznej nie wymagała "ustalonego stopnia niepełnosprawności", Wystarczającą podstawą przyznania zasiłku stałego było ustalenie , że wnioskodawca posiada orzeczoną grupę inwalidzką. Odwołujący się zarzucił również , że nie określono w uzasadnieniu decyzji stopnia niepełnosprawności. Dodał, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. odmówił rozpatrzenia jego wniosku "w tej sprawie", gdyż odwołujący nie posiadał i nie załączył do wniosku odpowiedniego "zaświadczenia lekarskiego" . Decyzją z dnia 23 czerwca 2004 r. znak: [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64 poz. 593), art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79 poz. 856) oraz § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów "z dnia 21 listopada 2003 r." w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. z 2003 r. Nr 198 poz. 1925), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że zaskarżona decyzja została podjęta prawidłowo. Przyznane bowiem zostało świadczenie, a jego wysokość została określona zgodnie z przepisami normującymi sytuację, w jakiej znalazł się wnioskodawca, tj. zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 o pomocy społecznej. Stosownie do treści tych przepisów, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek ten ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Organ odwoławczy przyznał jednocześnie rację odwołującemu, że faktycznie nie posiadał on orzeczonego stopnia niepełnosprawności, o którym pisał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji. Organ dodał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, kryterium przyznania zasiłku stałego jest "całkowita niezdolność do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności", przy czym stosownie do art. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przez "całkowitą niezdolność do pracy", należy rozumieć "całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do [...] lub [...] grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych". Użycie zatem przez organ I instancji słów "posiada orzeczony stopień niepełnosprawności" nie było konieczne i wystarczyło użyć określenia " jest całkowicie niezdolny do pracy" w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Powyższe uchybienie w ocenie organu odwoławczego nie stanowiło podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż była ona prawidłowa i korzystna dla odwołującego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższej decyzji, J. W. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu, celem uchylenia lub zmiany decyzji organu I instancji w części dotyczącej uzasadnienia, w sposób żądany przez skarżącego, lub w sposób określony przez organ II instancji w uzasadnieniu jego decyzji z dnia 23 czerwca 2004 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 155 k.p.a. Wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w uzasadnieniu decyzji z dnia 23 czerwca 2004 r. przyznało rację skarżącemu w kwestii nieprawidłowości w sporządzeniu uzasadnienia decyzji przez organ I instancji. Mimo to odmówiło uchylenia lub zmiany tej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia, stwierdzając, iż jest ona prawidłowa i korzystna dla odwołującego. Naruszono w ten sposób art. 155 k.p.a. stwarzający możliwość uchylenia lub zmiany decyzji przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony i za jej zgodą. Naruszono także "art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.", który umożliwia uchylenie lub zmianę decyzji w części nieprawidłowej, z zachowaniem prawomocności części nie zaskarżonej decyzji, dotyczącej samego zasiłku stałego. Tymczasem takie uchylenie lub zmiana uzasadnienia nie naruszałaby zasady zakazu reformatio in peius z art. 139 k.p.a., gdyż wystarczającą podstawą orzeczenia zasiłku stałego było orzeczenie ustalające [...] grupę inwalidzką dla skarżącego. Określenie zaś stopnia niepełnosprawności wymagałoby rozpatrzenia sprawy przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Powyższe stanowisko skarżący podtrzymał w piśmie procesowym z dnia [....] października 2006 r. Sprecyzował, że wnosił o uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, celem zmiany jej uzasadnienia. Skarżący dodał, że wniósł w dniu [....] lipca 2004 r. do Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. wniosek o zmianę uzasadnienia decyzji z dnia 24 maja 2004 r. w trybie art. 113 k.p.a., lecz nie otrzymał odpowiedzi. Podtrzymując zarzut ze skargi - naruszenia art. 155 k.p.a. i "art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a", ponadto skarżący wskazał na możliwość zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., celem ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (i aktualizacji orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej Do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z 1989 r. o stanie zdrowia skarżącego przez "Powiatową Komisję"). Podał też, że w jednym z ostatnich orzeczeń organ I instancji napisał w uzasadnieniu, że skarżący był inwalidą [...] grupy. Dodał, że jego żądanie było uzasadnione, gdyż ustawa regulująca sprawy orzecznictwa o stopniu niepełnosprawności wymagała zatwierdzenia dawnych orzeczeń przyznających grupy inwalidzkie przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi, powtarzając motywy swojego rozstrzygnięcia. Organ wskazał, że postulowana przez skarżącego zmiana winna była być dokonana na podstawie art. 113 k.p.a., który to przepis określa tryb prostowania oczywistej omyłki decyzji. Stwierdzenie bowiem w uzasadnieniu decyzji, że skarżący posiadał orzeczony stopień niepełnosprawności, w konfrontacji ze znajdującym się w materiale dowodowym orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej Do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia o zaliczeniu do [...] grupy inwalidztwa, stanowiło oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z przepisem art.6 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r Nr 64 poz.593 z późn.zm.) , użyte w ustawie określenie "całkowita niezdolność do pracy" – oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do [...] lub [...] grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Na karcie 2 przedłożonych akt administracyjnych znajduje się wypis z treści orzeczenia Komisji Lekarskiej Do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia, z którego wynika, że J.W. zaliczony został do [...] grupy inwalidzkiej na stałe. Oznacza to , że jest on , w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, osobą całkowicie niezdolną do pracy. Stosownie do przepisu art.37 ust.1 ustawy zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Zasiłek stały ustala się w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Z powyższego wynika , że zaskarżoną decyzją prawidłowo przyznany został skarżącemu zasiłek stały. W sposób oczywiście błędny w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano , że J.W. posiada orzeczony stopień niepełnosprawności. W uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 czerwca 2004r zwrócono uwagę na to uchybienie, wyrażając jednocześnie pogląd , że nie może ono skutkować uchylenie zaskarżonej decyzji. Zgodnie z przepisem art.113 § 1 kpa organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Możliwość korekty w wypadkach oczywistych omyłek przysługuje także organowi odwoławczemu, podstawą tego rodzaju działania może być art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. Skoro bowiem w tym trybie organ odwoławczy może skorygować orzeczenie in merito, tym bardziej może dokonać sprostowania, działając jednak w formie procesowej właściwej dla art. 138 (decyzja), nie zaś dla art. 113 KPA (postanowienie). Podkreślić jednak że należy , że o ile możliwe jest sprostowanie oczywistej omyłki zarówno w sentencji jak i w uzasadnieniu decyzji (bowiem dopiero łącznie te elementy stanowią decyzję), to w żadnym razie jednak przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Organ I instancji ustalił błędnie stan faktyczny. Dlatego też , wbrew twierdzeniu wyrażonemu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę, błąd ten nie podlegał sprostowaniu. Zgodnie z art.138. § 1kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Utrzymanie w mocy decyzji jest możliwe jedynie w przypadku, gdy ocena organu II instancji jest co do istoty sprawy taka sama jak rozstrzygnięcie organu I instancji. Tak było w niniejszej sprawie. Ponieważ w Kodeksie postępowania administracyjnego nie są wymienione wadliwości decyzji organu pierwszej instancji, dlatego też organ odwoławczy posiada swobodę oceny, jakie uchybienia uzna on za wadliwość decyzji. Podstawy zmiany decyzji organu I instancji nie mogą stanowić wadliwości nieistotne. Według stanowiska doktryny "utrzymanie w mocy" decyzji pierwszej instancji jest pewnym skrótem myślowym, oznaczającym , że organ drugiej instancji doszedł w wyniku swojego postępowania w sprawie do takiej samej konkluzji, jak organ instancji pierwszej (Zimmermann J. glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, OSP 1997/4/83 - t.5 ). Tak więc zarzut naruszenia art.138 § 1 pkt 1 kpa nie jest zasadny. Wreszcie stwierdzić pozostaje , że również nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art.155 kpa. W myśl tego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Jak wynika z tego przepisu, dotyczy on decyzji ostatecznej. Decyzja organu I instancji , od której złożono odwołanie nie jest decyzją ostateczną i dlatego też przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania niniejszej sprawie. Stosownie do przepisu art. 145. § 1pkt 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Omawiane uchybienie organu I instancji nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Dlatego też brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego , na podstawie art.151 p.o.p.s.a. należało skargę oddalić.