II SA/Kr 819/17

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 27 kwietnia 2017r. Nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 1 grudnia 2017r. skarżący J. W., działając przez swego profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję [...]INB w [...] z dnia 27 kwietnia 2017r wydaną w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych należnych od skargi kasacyjnej z uwagi na trudną sytuację materialną. Wskazuje, iż mieszka sam w wynajmowanym mieszkaniu, ma pełnoletnią córkę, która mieszka w W. i pomaga mu finansowo. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Jak wynika z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez skarżącego - utrzymuje się on z dochodu osiąganego z tytułu renty inwalidzkiej II grupy w wysokości 854 zł. Nie wykazuje miesięcznych zobowiązań – oświadcza jedynie, iż całość środków przeznacza na podstawowe potrzeby bytowe. W aktach sprawy znajduje się jedynie potwierdzenie wysokości otrzymywanego świadczenia rentowego. Z akt sprawy wynika, iż skarżący nie posiada żadnych nieruchomości, zamieszkuje w wynajętym mieszkaniu. Wnioskodawca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości bądź oszczędności. Ponieważ dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające, strona wezwana została do uzupełnienia braków poprzez wyjaśnienie czy gospodaruje sam, potwierdzenie stosownymi dokumentami wydatków związanych z utrzymaniem z wyszczególnieniem czynszu najmu mieszkania, przedstawienie wyciągów bankowych skarżącego oraz ew. osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie z ostatnich trzech miesięcy, wyjaśnienie, z jakich środków pokrywane są koszty pełnomocnika z wyboru, który działa w imieniu skarżącego w niniejszej sprawie, oświadczenie w jakiej formie i wysokości skarżący otrzymuje pomoc od swej pełnoletniej córki. Pełnomocnik skarżącego otrzymał niniejsze wezwanie w dniu 2 stycznia 2018r. , jednakże do dnia 17 stycznia 2018r. nie przesłano żądanych odpowiedzi, dokumentów czy oświadczeń dotyczących stanu majątkowego wnioskodawcy. A zatem skarżący na powyższe wezwanie nie odpowiedział wcale. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącej ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść jednorazowych kosztów należnych od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Dane zawarte w złożonym przez niego formularzu nie mają cechy dokładności, a której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia braków tegoż wniosku i danych nie zostało wykonane przez skarżącego w żadnym zakresie. Stosownie do treści art. 255 cyt. ustawy – strona obowiązana jest złożyć, na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów, stanu rodzinnego, jeśli jej oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego jej stanu majątkowego możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości. Oznacza to, iż dane, którymi dysponował orzekający w momencie złożenia przez stronę formularza nie wystarczały do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Wnioskodawca, przede wszystkim, nie potwierdził i nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających wydatki na utrzymanie, w tym wydatki na najem mieszkania, wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika. Nie oświadczył także jakiej wysokości i w jakiej formie udzielana jest mu pomoc przez córkę. Nie przedstawił wymaganych ew. rachunków bankowych. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób aktualnych wydatków związanych np. z zakupem leków, utrzymaniem argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego ( post. NSA z 3.03.2005r. OZ 1692/04 ). Skarżący nie przedstawia też stanu kont bankowych ani nie wypowiada się w kwestii ewentualnych oszczędności. Orzekający nie ma zatem możliwości zweryfikowania twierdzeń skarżącego dotyczących jego faktycznego majątku i faktycznych wydatków. Orzekający zatem nie ma możliwości rzetelnej i pełnej oceny stanu majątkowego strony, a co się z tym wiąże – ustalenia, czy zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych o jakie wnosi skarżący. Tym bardziej, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Podsumowując, brak potwierdzenia przez skarżącego podstawowych informacji dotyczących wysokości uzyskiwanego dochodu nie tylko z tytułu renty ale także z tytułu pomocy od najbliższych, która to pomoc została jednoznacznie zadeklarowana, ponoszonych wydatków, których wysokość – szczególnie wysokość czynszu najmu mieszania czy kosztów profesjonalnego pełnomocnictwa pozwoliłaby na skonfrontowanie tego z deklarowanymi środkami finansowymi otrzymywanymi przez stronę - spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały okoliczności dotyczące rzetelnej oceny jego stanu majątkowego. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).