II SA/Kr 821/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabela Dobosz Sędziowie: WSA Krystyna Daniel (spr.) AWSA Inga Gołowska Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2007 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w miejscowości A w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z [....] na podstawie art. 104, art. 107, art. 108 i art. 163 k.p.a. oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 8 ust. 1, art. 14, art. 18 ust. 1 pkt. 1 i 2, art. 37, art. 102 ust. 1, 2, art. 104, art. 106 ust. 5, art. 109 ustawy z 12. 03. 2004 r o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 póz. 593 ze zm.) oraz upoważnienia Nr ....Prezydenta Miasta K. do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy oraz właściwości powiatu zmienił decyzję [....] . w sprawie przyznania zasiłku stałego w części dotyczącej okresu pobierania świadczenia w ten sposób, że zasiłek stały przysługiwał A.G. do 31.12. 2005 r., a od 1. 01. 2006 r. wstrzymał realizację powyższego świadczenia, nadając jednocześnie decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ l instancji podał, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 ze zm.) decyzję administracyjną o przyznaniu świadczenia zmienia się na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej, osobistej strony lub pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Jak wynika z wywiadów środowiskowych oraz zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej A.G. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności, a dochód uzyskiwany przez niego nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. 461 zł. Spełnia zatem przesłanki do otrzymywania zasiłku stałego, jednakże powyższe warunki nie przesądzają o konieczności udzielenia wymienionej formy pomocy. Zgodnie natomiast z art. 11 ust. 1 i 2 cyt. ustawy w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie 1 świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego. Nadto brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną może stanowić podstawę do wstrzymania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Organ l instancji podał, że A.G. jest osobą uzależnioną od alkoholu. Pomimo wielokrotnie podejmowanych prób leczenia odwykowego nie przyniosły one zamierzonego rezultatu. Skarżący w miesiącu grudniu 2005 r. zobowiązał się do podjęcia leczenia niestacjonarnego w Ośrodku Leczenia Uzależnień Szpitala [....]. Leczenie jednak nie podjął. Jak wynika ze zgromadzonych dokumentów, jedynym źródłem utrzymania skarżącego są świadczenia pomocy społecznej. Uzasadnionym jest więc wniosek, że skarżący marnotrawi przyznane świadczenia, zakupując za nie alkohol. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M.P. - kurator zawodowy zwracając się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odwołanie to zostało potwierdzone przez A.G. pismem [....] . Nadto A.G. skierował pismo odwoławcze z 30. 01. 2006 r. do SKO w K., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przedstawił w nim swoją trudną sytuację materialną, osobistą i zdrowotną. Podniósł, że nie jest alkoholikiem i nie pije od 2005 r., ale że ze względu na wypadek ma kłopoty ze zdrowiem i nie może utrzymać równowagi. Wskazał też, że zgłosił się na terapię do szpitala [....] , nie został jednak przyjęty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją [....] na podstawie art. 11 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 5 ustawy z 12. 03. 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że A.G. nie podjął leczenia odwykowego. Powyższe zostało również potwierdzone przez stronę w odwołaniu z .... 01. 2006 r. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. brak podjęcia leczenia przez A.G. jest również przejawem braku współdziałania strony w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazł. W ocenie Kolegium właśnie trudna sytuacja życiowa strony przemawia za ścisłą współpracą z organami pomocy społecznej. Pomimo uzgodnień poczynionych pomiędzy A.G. a pracownikiem socjalnym. A.G. nie stosował się do obowiązku powstrzymywania się od spożywania alkoholu i nie podjął leczenia odwykowego. Nadto organ odwoławczy podniósł, że A.G. objęty był stałą opieką MOPS-u w K. i otrzymał szereg świadczeń w tym: decyzją z [....] . przyznano mu zasiłek celowy w kwocie 245 zł na zakup opału, decyzją z [...] przyznano mu zasiłek celowy w kwocie 50 zł na zakup obuwia, decyzją z [...] . zasiłek celowy w kwocie 50 zł na zakup bielizny, oraz w kwocie 89 zł na zakup karty MPK, w okresie od 1. 09. 2005 r. do 31.12. 2005 r., oraz od 11. 01. 2006 r. do 30. 01. 2006 r. przyznano mu również świadczenie w formie gorącego posiłku. Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. złożył A.G. wskazując na swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną. Skarżący podkreślił, że od 1994 r. pozostaje na utrzymaniu MOPS, od tego roku ma również orzeczoną II grupę inwalidzką. Skarżący szczegółowo opisał swoje schorzenia oraz pobyty w szpitalach. Podkreślił, iż żyje jedynie dzięki ludziom dobrej woli, ma odłączony prąd i zalega z opłatami za czynsz. Wskazał nadto, że niesłusznie stwierdzono, iż nadużywa alkoholu i zarzucił, że ze względu na obrażenia głowy, jakich doznał w wypadku w 2004 r. zatacza się i "chodzi jak pijany". Przyznał, że sporadycznie pije piwo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30. 08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 ustawy p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. W wyniku dokonanej należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania. W niniejszej sprawie decyzją organu l instancji [....] zmieniającą decyzję własną z [...] w sprawie przyznania A.G. zasiłku stałego, wstrzymano realizację powyższego świadczenia od dnia [....] Zmianę tę, dokonaną w trybie art. 106 ust. 5 ustawy z 12. 03. 2004 r. o pomocy społecznej, organ l instancji uzasadnił - stosownie do treści art. 11 ust. 1 i 2 cyt. ustawy - marnotrawieniem przyznanych świadczeń przez A.G. , jak również niepodjęciem przez niego leczenia odwykowego, do czego się zobowiązał. W ocenie organu l instancji A.G. , któremu przyznany został decyzją z [....] zasiłek stały, znajdował się co prawda w trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, jako osoba całkowicie niezdolna do pracy z powodu niepełnosprawności, samotnie gospodarująca i nie posiadająca żadnych dochodów poza świadczeniami otrzymywanymi z opieki społecznej to jednak - zgodnie z poczynionymi przez organ ustaleniami - nadużywał alkoholu i nie dotrzymał zobowiązania, że podda się leczeniu odwykowemu w Ośrodku Leczenia Uzależnień Szpitala[....] . Organ II instancji, rozpatrując odwołanie A.G. od powyższej decyzji, w całości podzielił stanowisko organu l instancji. W skardze A.G. , analogicznie jak w odwołaniu zaprzeczył, iż nadużywa alkoholu, a nadto podniósł, że na skutek choroby neurologicznej tj. urazu głowy - ma trudności z utrzymaniem równowagi, zatacza, co sprawia wrażenie że jest pijany. Już na wstępie należy stwierdzić, że organy administracji rozstrzygające sprawę zobowiązane są, stosownie do treści art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zgromadzić w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, a następnie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć całokształt tego materiału celem prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej podejmowanej decyzji administracyjnej. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne, które nie opierają się na pełnym materiale dowodowym, względnie które nie wiążą się z wyczerpującym rozpatrzeniem tego materiału. Nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, stanowi takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i obliguje sąd administracyjny do uchylenia decyzji (por, wyrok NSA z 12.10. 1987 r. , IV SA 334/87, GAP 1988 Nr 21, s. 43). Z kolei, zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a., w uzasadnieniu faktycznym decyzji organ administracji publicznej ma obowiązek ustosunkować się do wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Pominięcie tego rodzaju okoliczności faktycznych stwarza przesłankę do uznania, iż organ naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym. Należy podkreślić, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zmierzać do jednoznacznego wyjaśnienia wszelkich istotnych rozbieżności w materiale dowodowym, nie może się ograniczać do ich stwierdzenia, (por. wyrok NSAz 12.12. 1988, USA 497/88, ONSA 1989 nr 2 po. 68) Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy powiedzieć należy, że wbrew dyspozycjom z art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. organy l i II instancji nie oceniły jednoznacznie czy zaobserwowane przez pracowników socjalnych zachowanie skarżącego - opisane w notatkach służbowych pracowników MOPS-u w K. z dnia: .... 05. 2005 r., .... 06. 2005 r., .... 09. 2005 r. oraz .... 12. 2005 r., polegające na zaobserwowanych w jego zachowaniu zaburzeniach równowagi, "chwianiu się ", "zataczaniu się" i "kiwaniu się " jest wynikiem nadużywania alkoholu czy też jest spowodowane schorzeniami neurologicznymi. Należy podkreślić, że z załączonych do akt administracyjnych dokumentów, w tym karty informacyjnej Kliniki Neurotraumatologii Szpitala [....] podpisanej przez M.S. wynika, że A.G. był w niej leczony w okresie od ...07. 2004 r do .... 04. 2004 r., z rozpoznaniem: krwiak podtwardówkowy mózgu i móżdżku oraz krwiak miąższowy okolicy skroniowej. Z przedmiotowej karty wynika również, iż cierpi on na inne schorzenia neurologiczne w tym epilepsję. Schorzenia neurologiczne skarżącego potwierdza także karta informacyjna z ...01. 2006 r. wydana przez [...] Szpital[...] , podpisana przez lekarza J.B. . Wynika z niej m. in. że skarżący cierpi na napady padaczkowe i urazy głowy. W tej sytuacji należy wskazać, że organ II instancji powinien przy ponownym rozpoznaniu sprawy, celem wyjaśnienia czy A.G. nadużywał alkoholu i tym samym marnotrawił zasoby finansowe jakie otrzymywał z pomocy społecznej, ustosunkować się do przedstawionych zarzutów skargi, w których skarżący podnosi iż jego zachowanie błędnie zostało zakwalifikowane przez pracowników pomocy społecznej jako wywołane nadużywaniem alkoholu, a w istocie spowodowane było jego chorobą. Nadto organ powinien jednoznacznie ocenić i ustosunkować się do stanu zdrowia skarżącego, odnosząc się do załączonych do akt sprawy dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącego, jak również jednoznacznie ustalić, czy A.G. nadużywa alkoholu czy też tylko sporadycznie wypija piwo. Skoro więc sądowa kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo to na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" należało orzec jak w sentencji.