II SA/Kr 827/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr: [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek S.M. o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla S.M. radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. W dniu [...] października 2008 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S.M. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej od orzeczenia WSA w Krakowie z dnia [...] października 2008 roku oddalającego skargę S.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną W .M.. Ich miesięczny dochód brutto wynosi [...] zł i stanowi go renta inwalidzka skarżącego w wysokości [...] zł oraz renta inwalidzka jego żony w wysokości [...] zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi mieszkanie o powierzchni [...] m- ([...]). Nie dysponuje on natomiast zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy S.M. podniósł, że czuje się osobą mocno poszkodowaną i dyskryminowaną negatywnym dla niego wyrokiem sądowym. Posiada stosowne dokumenty, które w jego odczuciu uprawniają go do przyznania uprawnień kombatanckich. Skarżący podniósł, iż z uzyskiwanych w miesiącu dochodów ponosi opłaty za mieszkanie, wizyty lekarskie i zakup lekarstw, za gaz i energię elektryczną oraz konieczne remonty mieszkaniowe. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie skarżący wnosi o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu. Podkreślić należy, iż przyznanie prawa pomocy - co do zasady - powinno obejmować przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie (do takich osób można zaliczyć m. in. bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia), które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stałe dochody. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżący pobiera bowiem stałe miesięczne dochody w wysokości [...] zł, którymi może swobodnie dysponować. Stałymi dochodami w wysokości [...] zł dysponuje także żona skarżącego. Łączny dochód małżonków wynosi zatem [...] zł. Zestawiając wysokość uzyskiwanych dochodów z wysokością kosztów sądowych, jakie skarżący miałby ponieść na obecnym etapie postępowania nie można stwierdzić, że stanowiłyby one zbyt duże obciążenie dla skarżącego. Wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej wynosi bowiem 100 zł na podstawie § 3 w zw. z § 2 ust 3 pkt 10 rozporządzenia rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), a koszty sądowe w takiej wysokości skarżący już w toku niniejszego postępowania uiszczał (wpis od złożonej skargi oraz opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem). Biorąc pod uwagę powyższe w ocenie orzekającego skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie oraz żony. Jednocześnie orzekający stwierdził, że uiszczenie kosztów sądowych i pokrycie wynagrodzenia kwalifikowanego pełnomocnika mogłoby stanowić dla skarżącego zbyt duże obciążenie finansowe. Skarżący jest bowiem inwalidą I grupy, jest osobą starszą i schorowaną. Nie dysponuje oszczędnościami, jak również przedmiotami wartościowymi, które mógłby spieniężyć na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dlatego w tym zakresie Sąd przychylił się do wniosku skarżącego i ustanowił dla niego radcę prawnego w ramach prawa pomocy. W tym miejscu należy jednak podkreślić, iż rozpoznając kwestię przyznania stronie kwalifikowanego pełnomocnika w ramach prawa pomocy kierowano się jedynie przesłankami ekonomicznymi (tj. badano czy stronę stać na poniesienie określonego wydatku), nie zaś charakterem sprawy. Jedynym kryterium, od którego przepis art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy jest bowiem brak możliwości poniesienia przez stronę jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie odmowa przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby doprowadzić do pozbawienia strony konstytucyjnego prawa do sądu, zważywszy na fakt, iż na etapie sporządzenia skargi kasacyjnej (na którym znajduje się obecnie niniejsza sprawa) zachodzi tzw. przymus adwokacko-radcowski. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).