II SA/Kr 829/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski po rozpoznaniu w dniu 23 września 2008 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego A. D. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego w administracji w zakresie wykonania zastępczego postanawia: I. sprostować oczywistą omyłkę pisarską w wyroku z dnia 31.01.2008 r., w ten sposób, że w 13 wierszu liczonym od góry słowo "decyzje" zastąpić słowem "postanowienie", II. odrzucić zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 27 maja 2008 r., którym odrzucono skargę kasacyjną od wyroku z dnia 31 stycznia 2008 r., III. oddalić wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 31 stycznia 2008 r., Wyrok z 31.01.2008 r., zawiera oczywistą omyłkę pisarska, skarga rozpoznawana była od postanowienia Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., znak : [...], a nie od decyzji - przeto z urzędu na podstawie art. 156 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn.zm. zwaną dalej w skrócie p.o.p.s.a ) orzeczono jak w pkt. l postanowienia. Co dopiero opisanym wyrokiem z dnia 31.01.2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Obecny na rozprawie skarżący został pouczony o trybie i sposobie zaskarżenia tego wyroku (k. 21). W terminie skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku (k. 23-24). Wyrok wraz z uzasadnieniem i ponownym pouczeniem doręczono skarżącemu w dniu 17.03.2008 r., (k.33-34). Przy prawidłowym działaniu termin do złożenia skargi kasacyjnej upływał z dniem 16.04.2008 r. Mimo dwukrotnego pouczenia o sposobie i trybie zaskarżenia wyroku - skarżący samodzielnie sporządzoną skarga kasacyjną - zaskarżył wyrok, a postanowieniem z dnia [...].05.2008 r., Sąd odrzucił tę skargę kasacyjną (k. 58), postanowienie to doręczono skarżącemu wraz z pouczeniem w dniu 2.06.2008 r. (k. 59). Nie stosując się do treści pouczenia - skarżący postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej z dnia 27.05.2008 r., zaskarżył samodzielnie sporządzonym zażaleniem w którym zawarł także wniosek o udzielenie mu pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, tak więc - na podstawie art. 194 § 4 w związku z art. 178 i 197 § 2 p.o.p.s.a orzeczono w pkt. II o odrzuceniu zażalenia. Postanowieniem z dnia [...].06.2008 r. (k. 62) ustanowiono dla skarżącego A. D. - radcę prawnego którego wyznaczyć miała Okręgowa Izba Radców Prawnych. Zarządzeniem z dnia [...].07.2008 r., Okręgowa Izba Radców prawnych - wyznaczyła radcę prawnego A. F. - jako pełnomocnika z urzędu. Pismem z dnia [...].08.2008 r., radca prawny A. F. - przedłożył pełnomocnictwo skarżącego (k. 78) a następnie w Urzędzie Pocztowym nadał skargę kasacyjną oraz wniosek o przywrócenie terminu (k. 81-95). Wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego uzasadnił następującymi okolicznościami. Po pierwsze uznał, że właściwym do jego rozpoznania jest Naczelny Sąd Administracyjny bo ten Sąd jest tym Sądem przed którym czynność miała być dokonana. Po drugie podniósł, że nie można skarżącemu przypisać winy w uchybieniu terminu gdyż: - pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o ustanowieniu go pełnomocnikiem skarżącego doręczone zostało wyznaczonemu pełnomocnikowi w dniu [...].07.2008 roku, - przewidziany art. 87 § 1 p.o.p.s.a. siedmiodniowy termin do wniesienia pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu został zachowany. Wykładania tego przepisu dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny prowadzi do wniosku, że w wypadku ustanowienia radcy prawnego, w trybie art. 244 p.o.p.s.a dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym radca prawny, miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie, - skarżącemu również nie można przypisać winy w uchybieniu terminu. Z treści wniesionego przez niego pisma zatytułowanego "skarga kasacyjna", wynika jednoznacznie, że dołożył on wszelkich starań celem dopełnienia wymogu przewidzianego art. 175 § 1 p.p.s.a., o czym dobitnie świadczy fragment jego pisma w którym wskazuje on, że "kilkunastokrotne próby uzyskania podpisu radcy prawnego lub adwokata nie przyniosły rezultatu. Skarżący nie posiada środków finansowych w wysokości 2,5-3 tyś. zł., a do tego VAT'. Pozwala to przyjąć, iż skarżący, świadom był, że skarga kasacyjna musi być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. W zakresie przywrócenia terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Sąd nie podziela poglądu wniosku o przywrócenie terminu, że właściwym do jego rozpoznania jest Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z art. 87 § 1 p.o.p.s.a - pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, a skargę kasacyjna wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok ( art. 177 § 1 p.o.p.s.a), a więc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który ma dokonać wstępnej oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej (art. 178 p.o.p.s.a), w tym także oceny czy skarga złożona została w terminie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.o.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.o.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Jednocześnie ustawodawca w art. 88 p.o.p.s.a. postanowił, iż spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wnioskiem spóźnionym jest wniosek złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.o.p.s.a., a więc złożony po upływie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wniosek jest niedopuszczalny, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności np. jeżeli został złożony po upływie roku od uchybionego terminu, a nie dotyczy przypadku wyjątkowego (art. 87 § 5 p.o.p.s.a.), jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.o.p.s.a.), jeżeli czynność strony była dokonana w terminie (art. 86 § 1 p.o.p.s.a.), jeżeli wniosek nie dotyczy terminu procesowego, lecz terminu prawa materialnego lub terminu instrukcyjnego. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez Sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, a nie w dniu dowiedzenia się przez niego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem. A więc wniosek o przywrócenie terminu należy uznać, za złożony w terminie. Jeżeli tak to należy rozpoznać, jego zasadność w aspekcie winy strony w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Jedną z zasadniczych przesłanek uwzględnienia wniosku jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy strony w niedopełnieniu w ustawowym terminie określonej czynności procesowej można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie rodzaju uchybienia bierze się pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zajęcie odmiennego stanowiska wprowadziłoby do stosunków procesowych niedopuszczalny element dowolności. Z całym naciskiem należy podkreślić, że instytucja przywrócenia terminu nie może być wykorzystywana do wydłużenia postępowania. W orzecznictwie można spotkać sytuacje, gdy strona wykorzystując instytucje procesowe dąży do niedopuszczenia do uprawomocnienia się orzeczenia. Nie można podzielić wywodu wniosku o przywrócenie terminu, że skarżącemu nie można przypisać winy w uchybieniu terminu, a za brakiem winy ma przemawiać fakt, że w samodzielnie sporządzonej skardze kasacyjnej, wskazał, że "kilkunastokrotne próby uzyskania podpisu radcy prawnego lub adwokata nie przyniosły rezultatu. Skarżący nie posiada środków finansowych w wysokości 2,5-3 tyś. zł., a do tego VAT'. Okoliczności, że skarżący czynił "kilkunastokrotne próby uzyskania podpisu radcy prawnego lub adwokata" nie zostały w najmniejszym nawet stopniu uprawdopodobnione. Kwestie wysokości opłat za sporządzenie skargi kasacyjnej regulują rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r., w sprawie opłat za czynności adwokackie i radców prawnych i trudno przyjąć, że w kilkunastu kancelariach za sporządzenie skargi zażądano opłaty " w wysokości 2,5-3 tyś. zł., a do tego VAT". Ale gdyby tak nawet było, to należy postawić pytanie dlaczego skarżący - w takiej sytuacji od razu nie występuje z wnioskiem o udzielenie mu pomocy przez ustanowienie radcy prawnego czy adwokata, skoro wie, bo jest pouczony o obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, a czeka na odrzucenie skargi kasacyjnej i wtedy dopiero w zażaleniu na odrzucenie skargi kasacyjnej - także sporządzonym niezgodnie z pouczeniem, składa wniosek o udzielenie mu prawa pomocy. Obowiązkiem skarżącego było uprawdopodobnienie, że w terminie otwartym do sporządzenia skargi kasacyjnej - bez własnej winy nie mógł wystąpić z wnioskiem o udzielenie pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Jest to zaniechanie, które decyduje o tym, że uchybienie terminu nastąpiło z winy skarżącego. W tej sytuacji na podstawie art. 86 § 1 p.o.p.s.a orzeczono w pkt. III o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu.