II SA/Kr 829/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 maja 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od wpisu sądowego od skargi; I) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód brutto wynosi 1.610,43 zł i stanowi go świadczenie emerytalne. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi udział 1/3 we własności domu po rodzicach (pokój z kuchnią 44 m²) oraz 1/2 mieszkania o powierzchni 44m². Skarżąca nie posiada zasobów pieniężnych w postaci oszczędności, czy papierów wartościowych, ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy D. M. podniosła, iż jest osobą schorowaną. Na leki wydaje miesięcznie 200 zł. Opłaty za gaz, prąd i telefon wynoszą około 200 zł, a czynsz za mieszkanie 150 zł, środki czystości około 100 zł. Zakup opału na zimę to wydatek 800 zł. Z pozostałych środków skarżąca pokrywa wydatki na "życie", obuwie i odzież. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie o wysokości emerytury D. M. za miesiąc sierpień 2015 r. (1.610,43 zł brutto, do wypłaty 1.346,49 zł). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy podnieść, iż instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W świetle powołanych wyżej przepisów strona obowiązana jest zatem wykazać, że nie posiada jakichkolwiek możliwości partycypowania w kosztach zainicjowanego postępowania sądowoadminiatracyjnego. Jak wynika ze złożonego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą starszą i schorowaną. Stan jej zdrowia wymaga przyjmowania leków, na które według oświadczenia, przeznacza kwotę ok. 200 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni samodzielnie ponosi koszty utrzymania, a ich wysokość została określona na 517 zł (200 zł energia elektryczna, gaz i telefon, 150 zł czynsz za mieszkanie, 100 zł środki czystości i 67 zł zakup opału - po podzieleniu kwoty 800 zł na 12 m-cy). Suma wydatków na utrzymanie i leczenie wynosi zatem 717 zł. Zestawiając tę kwotę z wysokością dochodów skarżącej (1.346,49 zł) należy stwierdzić, że uiszczenie wpisu sądowego od złożonej skargi w wysokości 500 zł może stanowić dla niej zbyt duże obciążenie finansowe, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona nie dysponuje żadnymi oszczędnościami. Orzekający wziął pod uwagę okoliczności, że termin na opłacenie wpisu od skargi jest stosunkowo krótki, a wniesienie wpisu jest warunkiem nadania sprawie dalszego biegu. Stąd decyzja o zwolnieniu skarżącej z konieczności uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi. Wniosek o przyznanie prawa pomocy z zakresie całkowitym nie mógł został uwzględniony z następujących powodów. Skoro przesłanką uzasadniającą uwzględnienia wniosku w takim zakresie jest brak jakichkolwiek możliwości uzyskania środków finansowych, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Sytuacja majątkowa skarżącej nie nosi bowiem znamion ubóstwa, czy biedy. D. M. jest współwłaścicielką dwóch nieruchomości. O ile jedna z nich służy zabezpieczeniu potrzeb mieszkaniowych strony, to druga z nieruchomości może być źródłem dodatkowego dochodu (np. z tytułu najmu), bądź tez stanowić zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu, jeśli właścicielowi zabraknie bieżących środków finansowych na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym. Ponadto skarżącej nie grozi całkowite pozbawienie środków do życia, posiada ona bowiem stałe i pewne źródło utrzymania w postaci świadczenia emerytalnego. Ma ona zatem możliwości, aby z uzyskiwanych dochodów poczynić oszczędności na pokrycie przyszłych ewentualnych kosztów sądowych, jak również wynagrodzenia pełnomocnika, jeśli jego udział w sprawie uznaje za potrzebny. Podkreślenia wymaga, że na obecnym etapie postępowania udział adwokata nie jest obowiązkowy. Poza tym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd obowiązany jest do orzekania w granicach danej sprawy w jej całokształcie tzn. biorąc pod uwagę wszelkie uchybienia zaistniałe w postępowaniu przed organami administracji, także te, które nie zostały wskazane w skardze strony, co w sposób dostateczny zabezpiecza prawa stron postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie orzekającego wygospodarowanie przez skarżącą środków finansowych na pokrycie pełnych kosztów postępowania byłoby dla niej zbyt dużym obciążeniem. Stąd decyzja o zwolnieniu wnioskodawczyni od wpisu sądowego od złożonej skargi – jedynego na obecnym etapie elementu kosztów sądowych. Jednocześnie brak jest uzasadnionych podstaw do przyznania stronie prawa pomocy w szerszym zakresie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1-3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.