II SA/Kr 83/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] listopada 2009 r., Nr: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla A. K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł od skargi na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] listopada 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku, skarżący A. K. zwrócił się z prośbą o zwolnienie go od tej opłaty, gdyż z uwagi na niskie dochody nie jest w stanie jej uiścić. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie został złożony w przewidzianej prawem formie, dlatego w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 lutego 2010 roku skarżącemu został przesłany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia w oparciu o aktualną sytuację finansową. W zakreślonym siedmiodniowym terminie skarżący uzupełnił brak. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 wynika, że skarżący oprócz zwolnienia od kosztów sądowych domaga się także ustanowienia na jego rzecz adwokata z urzędu. We wniosku A. K. oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną W. K. oraz 2..-letnim synem M. K.. Ich miesięczny dochód brutto wynosi 3.940 zł i stanowi go renta skarżącego w wysokości [...] zł i wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł oraz renta jego żony w wysokości [...] zł i jej wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni 49 m². Nie dysponuje on zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż jest rencistą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Cierpi na chorobę nerwową i nie posiada stałej pomocy prawnej. Wykonując wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że z dochodów, jakie uzyskuje z trudem pokrywa koszty utrzymania rodziny i studia syna M.. Dotychczas syn studiował stacjonarnie w K., a obecnie przeniósł się na studia zaoczne. Syn nie pracuje, nie uzyskuje żadnych dochodów, nie pobiera stypendium. Wydatki rodziny K. przedstawiają się następująco: 1.350 zł wyżywienie i środki czystości (3 osoby x 45 zł dziennie), 70 zł internet, 450 zł czynsz za mieszkanie, 157 zł prąd, 117 zł gaz, 70 zł ubezpieczenie, 60 zł telefon, 840 zł czesne za studia, 100 zł lekarstwa. Łączne wydatki wynoszą 3.214 zł. Na potwierdzenie tych danych skarżący przesłał następujące dokumenty: sześć dowodów wpłaty za ubezpieczenie skarżącego i jego żony, potwierdzenie wpłaty za internet, trzy odcinki wpłaty opłaty czynszowej, harmonogram płatności czesnego za studia, wyciąg z rachunku bankowego skarżącego, wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS o uznaniu skarżącego za całkowicie i trwale niezdolnego do pracy, zaświadczenia z ZUS o wysokości emerytury skarżącego i jego żony, zaświadczenie Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez syna skarżącego, fakturę za gaz, fakturę za energię elektryczną, rachunek za telefon, umowę o naukę syna oraz zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach skarżącego i jego żony. W dniu 19 marca 2010 roku do tut. sądu wpłynęło kolejne pismo skarżącego, do którego skarżący załączył decyzję ZUS o waloryzacji emerytury żony oraz wyciąg z rachunku bankowego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżący A. K. uzyskuje bowiem dochody z emerytury w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł netto. Stałymi dochodami dysponuje także pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym żona skarżącego. Jej dochody z tytułu emerytury, po waloryzacji od 1 marca 2010 roku, wynoszą 682,98 zł, a dodatkowo dochody z wynagrodzenia za pracę wynoszą 708,62 zł netto. Łączne miesięczne dochody małżonków K. wynoszą zatem 3.555,83 zł netto. Przypadają one na trzyosobową rodzinę, bowiem syn skarżącego M. K. nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. Nie można zatem stwierdzić, że skarżący nie ma jakichkolwiek możliwości partycypowania w kosztach zainicjowanego postępowania sądowego. W takiej sytuacji orzekający uznał, że skarżący jest w stanie, bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od złożonej skargi w wysokości 100 zł (zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm). Jest to najniższa wysokość wpisu sądowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Biorąc pod uwagę fakt, że przy uzyskiwanych dochodach i wykazanych obciążeniach uiszczenie kosztów sądowych i pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru mogłoby stanowić dla skarżącego zbyt duże obciążenie finansowe, dlatego w tym zakresie orzekający przychylił się do wniosku skarżącego i ustanowił dla niego pełnomocnika z urzędu w ramach prawa pomocy. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).