II SA/Kr 830/00
WyrokWSA w Krakowie2004-02-10
Skład orzekający: Wiesław Kisiel, Elżbieta Kremer, Alina Paluch
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariuszowi Służby Więziennej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeśli on lub członkowie jego rodziny posiadają lokal mieszkalny lub dom w miejscowości innej niż ta, w której funkcjonariusz pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że funkcjonariuszowi Służby Więziennej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu w miejscowości, w której funkcjonariusz stałe pełni służbę lub w pobliskiej miejscowości. Wykładnia ta wynika z konieczności uwzględnienia art. 85 ustawy o Służbie Więziennej, który określa miejsce położenia lokalu mieszkalnego jako przesłankę przyznania prawa do lokalu, a równoważnik powinien być uzależniony od mniej surowych przesłanek niż prawo do mieszkania.Stan faktyczny
Skarżący Z. Ś. domagał się przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Organy odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na posiadanie przez żonę skarżącego lokalu spółdzielczego. Skarżący argumentował, że lokal ten nie znajduje się w miejscowości pełnienia służby ani w miejscowości pobliskiej, a także powołał się na orzecznictwo NSA. Sąd rozpoznał sprawę na podstawie przepisów PPSA, zgodnie z art. 97 § 1 PPSA.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zasądzono od Dyrektora Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Kisiel (del) Sędziowie: WSA Elżbieta Kremer (spr.) NSA Alina Paluch (del) Protokolant: Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2004r. sprawy ze skargi Z. Ś. na decyzję Dyrektora Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej [...] z dnia 16 marca 2000r. Nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania I/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II/ zasądza od Dyrektora Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej [...] rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie [...]zł, [...].
Decyzją Dyrektora Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w [...] z dnia 16 marca 2000r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w [...] z dnia 1 marca 2000r. nr [...] w sprawie odmowy Panu Z. Ś. przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania.
W uzasadnieniu decyzji organ I i II instancji wskazał na treść przepisu art.89 ust.1 ustawy z 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej. Zgodnie z tym przepisem sam fakt posiadania lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariusza lub jednego z członków jego rodziny, bez względu na miejsce ich położenia jest przeszkodą w przyznaniu równoważnika pieniężnego.
Skargę na powyższą decyzję złożył Pan Z. Ś. wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skargi podniósł, że od 15 września 1997r. zamieszkuje w lokalu spółdzielczym żony, który położony jest w [...]. Lokal ten nie jest położony w miejscu pełnienia służby, czy miejscowości pobliskiej w rozumieniu art.85 ust.3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r o Służbie Więziennej, co zdaniem skarżącego nie jest równoznaczne z posiadaniem lokalu lub domu na zasadach określonych w art.89 ust. l ustawy. Skarżący wskazał ponadto, iż istotną dla rozstrzygnięcia sprawy nową okolicznością są rozstrzygnięcia NSA, a w szczególności wyrok NSA z dnia 22.01.1999r. sygn. akt I S.A. 953/98 i NSA z dnia 10.06 1997r. sygn. akt I S.A. 1240/96.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z §1 ust.1 Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 maja 1992r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty równoważnika pieniężnego w razie braku lokalu mieszkalnego /Dz.Urz.MS z 1992r. nr 4 poz. 30/ podstawową zasadą jest wypłata równoważnika pieniężnego za brak lokalu w rozumieniu art.3 ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, mieszkaniowych nie lokalu o którym mowa w art.85 ustawy o Służbie Więziennej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art.97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1271/, sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sadu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Podniesiony w skardze zarzut naruszenia art.89 ust.1 w zw. z art.85 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej jest zasadny.
Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej /Dz.U Nr 61, poz 283, z późn.zm/ w rozdziale VI reguluje zasady korzystania przez funkcjonariuszy w służbie stałej z prawa do mieszkania. Na podstawie art.85 ust. l ustawy funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. Drugą formą pomocy mieszkaniowej jaka przysługuje funkcjonariuszom w służbie stałej jest równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. Jak stanowi art.89.ust.1 ustawy funkcjonariuszowi funkcjonariuszowi służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, określeni w art.86, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu. Artykuł 89 ust. l ustawy, który określa, że równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania przysługuje wówczas gdy funkcjonariusz lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu nie precyzuje wprost czy miejscem położenia lokalu lub domu ma być miejscowość w której funkcjonariusz pełni służbę lub miejscowość pobliska, czy też jakakolwiek miejscowość.
Dokonując wykładni art.89 ust. l ustawy nie można jednak ograniczyć się tylko brzmienia tego przepisu i nie uwzględniać art.85 ustawy. Skoro prawo do lokalu mieszkalnego, a więc najdalej idąca forma pomocy mieszkaniowej, przysługuje funkcjonariuszowi gdy nie posiada lokalu mieszkalnego lub domu w miejscowości w której stałe pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, trudno było by w sposób racjonalny uzasadnić, aby prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania było uzależnione od surowszych przesłanek niż prawo do mieszkania. Stąd też art.89 ust. 1 ustawy należy interpretować w ten sposób, iż prawo do równoważnika pieniężnego przysługuje wówczas, gdy funkcjonariusz lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu w miejscowości, w której funkcjonariusz stałe pełni służbę lub w pobliskiej miejscowości.
O taką wykładnię art.89 ust. l ustawy oparte jest również zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 maja 1992r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad przyznawania i wypłaty równoważnika pieniężnego w razie braku lokalu mieszkalnego /Dz.Urz.MS. 1992. Nr 4, poz.30/, wydane na podstawie art.89 ust.3. Paragraf 4 ust.1 pkt 3 w zw.ust.2 zarządzenia określa, że nie przyznaje się funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, jeżeli w stałym miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej: przysługuje mu lub małżonkowi prawo do lokalu spółdzielczego.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za zasadną i na podstawie art.145 §1 pkt l lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art.200 ustawy wskazanej wyżej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło