II SA/Kr 831/11

Kraków, dnia 8 marca 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rynczak po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.K. a na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 22 lutego 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić wniosek. W niniejszej sprawie skarżący J.K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał, że powadzi wraz z żoną wspólne gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny są dochody osiągane z tytułu pobieranych emerytur w łącznej wysokości 1842 zł. Z oświadczenia skarżącego wynika, iż posiadają oni dom o wielkości 60 m2, mieszkanie 48 m2 i nieruchomość rolną 2,30 ha. Wnioskodawca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Dodał natomiast, iż dużą sumę z emerytury przeznaczają na lekarstwa, oraz media (prąd, gaz, woda, wywóz śmieci, telefon, opał na zimę), a także podatek rolny. Nieruchomość rolna nie przynosi dochodów. W związku z tym, że w ocenie referendarza sądowego dane zawarte w wypełnionym formularzu wniosku nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie oświadczeń oraz stosownych dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. Wezwanie dotyczyło udokumentowania miesięcznych wydatków skarżącego, przedłożenia historii rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące, bądź odcinków świadczeń emerytalnych za miesiąc sierpień lub wrzesień 2011 roku, oświadczenia czy skarżący prowadzi gospodarstwo rolne, jaki jest jego profil i wysokość uzyskiwanych z niego dochodów, a także oświadczeni czy skarżący uzyskuje dotacje unijne. Wnioskodawca został pouczony, iż braki te winny być uzupełnione w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W związku z niewykonaniem wezwania referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 2 grudnia 2011r. pozostawił wniosek bez rozpoznania. Skarżący złożył w terminie sprzeciw, wskazując, że nie był w stanie z przyczyn niezależnych złożyć w wyznaczonym terminie wymaganych dokumentów – paragonów za lekarstwa oraz za zakup węgla. Dodatkowo urząd miasta odmówił wydania zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa. Dotacje unijne otrzymuje co roku, ale przeznacza ją w całości na paliwo, materiał siewny, sadzeniaki i pasze dla zwierząt, a powódź zniszczyła mu plony. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 10 lutego 2012r. wnioskodawca został ponownie wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie miesięcznych wydatków wskazanych we wniosku przez przedłożenie kserokopii rachunków za media oraz innych wydatki koniecznych (w tym lekarstw) za ostatnie 2 miesiące - przedłożenie historii rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące; - podanie w jakiej wysokości skarżący bądź jego żona uzyskują dotacje unijne, wraz z przedstawieniem kserokopii stosownych decyzji za 2011 i 2012r.; - przedstawienia zaświadczenia o dochodowości z gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył jedynie paragon za pasze i nawozy na 755 zł, za lekarstwa na 66 zł, gaz za listopad 2011r. na 111zł, a za styczeń 2012r. 123 zł, prąd listopad 2011r. 110 zł, luty 2012r. 111 zł, woda za luty 2012r. 75 zł, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., przyznanie takiego prawa może nastąpić, tylko gdy osoba ubiegająca się o zwolnienie wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek podlega oddaleniu, gdyż wnioskodawca nie wykazał tej przesłanki. W pierwszej kolejności należy wskazać, że rodzina wnioskodawcy osiąga stały miesięczny dochód w wysokości około 1842 zł netto na 2 osoby, co wynika z odcinków emerytur (k.[...]). Skarżący, pomimo wskazywania na wydawanie dużej sumę z emerytury na lekarstwa, media, a także podatek rolny, nie wykazał tego faktu. Przedstawione po kolejnym wezwaniu rachunki opiewają na miesięczne wydatki nie większe niż 200-300 zł. Wnioskodawca nie wykazał przy tym ponoszenia nadzwyczajnych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem. Nie bez znaczenia dla oceny wydatków oraz sytuacji materialnej skarżącego jest fakt posiadania majątku nieruchomego, w tym nieruchomości rolnej. Z oświadczenia wnioskodawca wynika, że prowadzi gospodarstwo rolne i otrzymuje dotacje unijne, ale celowo unika on podania kwoty dotacji czy wyliczenia przychodów jakie przynosi działalność rolnicza. Stosownie zaś do art. 246 p.p.s.a. to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania swojej trudnej sytuacji materialnej. W tym kontekście, zwłaszcza stały miesięczny dochód skarżącego i jego żony, a także odmowa precyzyjnego podania danych, o które wnioskodawca był kilkakrotnie wezwany nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Podnieść przy tym trzeba, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowana tylko do osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej (ubóstwie) – osób osiągających znikome czy nieregularne i niskie dochody. Co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W powyższej sytuacji zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych, oznaczałoby dodatkowe bezzasadne przerzucenie ciężaru kosztów sądowych na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli, jako podatników. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia biorąc za podstawę art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.