II SA/Kr 834/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi J.C. na postanowienie Wojewody z dnia 17 kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J.C. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sygn II SA/Kr akt 834/09 UZASADNIENIE Prezydent m. K. postanowieniem z 5 marca 2009 r. nr [....] na mocy art. 97 § 1 pkt 4 i § 2 kpa orzekł o odmowie podjęcia postępowania, w sprawie zwrotu na rzecz M.C. , J.C., , A.C., i B.C., wywłaszczonej nieruchomości składającej się działek ew. nr [....] , [....] i [....] obręb [....] j. ew. [....] w K. odpowiadających wywłaszczonej działce nr [....] , zawieszonego postanowieniem Prezydenta M. K. z 17. 07. 2007 r. nr [....] do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej tj. umowy z 21. 09. 1998 r. Rep. [....] przenoszącej prawo własności do w/w nieruchomości, które jest przedmiotem postępowania cywilnego prowadzonego z powództwa J.W . Zażalenie złożone przez J.C. , reprezentowanego przez pełnomocnika J.H. nie zostało uwzględnione i Wojewoda [....] postanowieniem z 17 kwietnia 2009 r. znak: [....] na mocy art. 9a ustawy z 21.08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, póz. 2603 ze zm. ) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 141, 144 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta M. K. z 5 marca 2009 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu podkreślił, że rozpatrując zażalenie może orzekać tylko w granicach kwestii proceduralnej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia organu l instancji tj. w kwestii odmowy podjęcia zawieszonego postępowania dotyczącego zwrotu nieruchomości składającej się z działek nr: [....] , [....] i [....] obręb [....] j. ew. [....] w K. odpowiadających wywłaszczonej działce nr [....] j. ew. [....] w K . Zgodnie z art. 97 § 2 kpa ustanie przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania skutkuje obowiązkiem organu administracji publicznej podjęcia przedmiotowego postępowania. Organ ma z urzędu obowiązek monitorowania okoliczności czy nie ustały przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania. Jednakże również strona może żądać, po ustaniu przyczyn zawieszenia postępowania, podjęcia zawieszonego postępowania. Zatem zawieszenie postępowania trwa aż do czasu odpadnięcia podstawy prawnej na mocy, której zostało postanowione. Organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z 17. 07. 2007 r. nr [....] organ l instancji orzekło zawieszeniu postępowania zwrotowego do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej tj. umowy z 21. 09. 1998 r. Rep. [....] przenoszącej prawo własności do w/w nieruchomości, które jest przedmiotem postępowania cywilnego prowadzonego z powództwa J.W. Postanowienie l instancji o zawieszeniu przedmiotowego postępowania zostało utrzymane przez Wojewodę [....] postanowieniem z 28.09. 2007 r. nr [....] , a skarga na postanowienie Wojewody [....] została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego Krakowie z 3 czerwca 2008 sygn. akt IISA/Kr 1200/07. Natomiast pismem z [....] . 2008 r. J.H. , działający jako pełnomocnik J.C. , wniósł o podjęcie zwieszonego postępowania, co spowodowało, że organ, który zawiesił postępowanie miał obowiązek zbadania okoliczności dotyczących trwania przyczyny zawieszenia postępowania, w szczególności odpadnięcia przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowania lub jej dalszego istnienia. Zgodnie z art. 77 § 4 kpa fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Faktami znanymi organowi z urzędu są fakty, z którymi organ zapoznał się w toku swego urzędowania i w związku z urzędowaniem, nie zaś prywatnie. Czynności wyjaśniające prowadzone przez organ l i II instancji doprowadziły do uzyskania przez te organy informacji, iż aktualnie stan sprawy toczącej się przed sądem powszechnym, a dotyczącej stwierdzenie nieważności aktu notarialnego z [....] 1998 r. Rep. A. Nr [....] przedstawia się następująco: - wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 4 grudnia 2007 r. sygn. akt l ACa 475/07 oddalono apelację J.W. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z 22.08. 2006 r. sygn. akt l C 1676/03. Następnie na w/w wyrok Sądu Apelacyjnego została złożona skarga kasacyjna przez M.S. I M.S. Skarga ta postanowieniem z 16.04. 2008 r. sygn. akt WSC 47/2008 została odrzucona przez Sąd Apelacyjny w Krakowie. SN w dniu 28.08. 2008 r. oddalił zażalenie M.S. i M.S. na w/w postanowienie. Równocześnie od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 4. 12. 2007 r. sygn. akt. lACa 475/07 została złożona odrębna skarga kasacyjna J.W. Należy zaznaczyć, że Sąd Apelacyjny w Krakowie postanowieniem z 4. 12. 2007 r. odmówił J.P. , M.S. i M.S. dopuszczenia ich do udziału w sprawie w charakterze interwenientów ubocznych po stronie powoda i odrzucił ich apelacje. Osoby te złożyły zażalenie do Sądy Najwyższego na postanowienie o odrzuceniu apelacji. Jak wynika z informacji uzyskanych od Sądu Apelacyjnego w Krakowie akta sprawy są obecnie przedstawiane przez Sąd Apelacyjny Sądowi Najwyższemu wraz ze skargą kasacyjną powoda J.W. oraz zażaleniami J.P. , M.S. i M.S. na postanowienie o odrzuceniu apelacji. Organ odwoławczy wskazał też, iż adresatem postanowienia Wojewody [....] z 12 grudnia 2008 r. był m. in. J.H. , działający jako pełnomocnik J.W. , a będący jednocześnie pełnomocnikiem J.C. w sprawie dotyczącej zawieszenia postępowania zwrotowego. Tym samym należy przyjąć, że strona działająca przez tego samego pełnomocnika uzyskała wiedzę co do wyżej przedstawionych faktów znanych z urzędu organowi. J.C. złożył skargę od postanowienia Wojewody [....] z 17 kwietnia 2009 r. wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że Wojewoda [....] całkowicie bezzasadnie uznał, iż nie została spełniona hipoteza z normy art. 97 § 2 kpa, przyjmując, że nie nastąpiło ustanie przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, jakkolwiek postępowanie cywilne z powództwa J.W. w sprawie stwierdzenia nieważności aktu notarialnego z [....] .1998 r. Rep. [....] zakończone zostało prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 4.12. 2007 r. sygn. akt l ACa 475/07. Skarżący podniósł, że postępowanie kasacyjne podjęte w tej sprawie nie stanowi uzasadnienia dla stosowania przepisu art. 97 kpa. W sytuacji zawieszenia postępowania za względu na zagadnienie wstępne, przyczyna uzasadniająca zawieszenie ustępuje w chwili rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w sposób trwały przez inny organ lub sąd. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że dla oceny istnienia podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania istotne jest uprawomocnienie wyroku (lub innego orzeczenia) w sprawie stanowiącej zagadnienie wstępne (wyrok WSA w W-wie z 6.07.2005 r. sygn. akt VI SA/Wa 830/04 niepubl.) Skarżący podkreślił, że skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia m. in. prawomocnych wyroków sądów II instancji. Podniósł także, iż Sąd Najwyższy nie jest sądem powszechnym ale organem władzy sądowniczej ( art. 1 ustawy z 23.11.2002 r. o Sądzie Najwyższym ). Z uwagi na powyższe, w ocenie skarżącego, rozpoznawanie skargi kasacyjnej złożonej przez J.W. nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Na poparcie swojego stanowiska przywołał wyrok WSA w W-wie z 20.02.2007 sygn. akt VII SA/Wa 2237/06, w którym sąd stwierdził, że wniesienie skargi w trybie art. 424 kpc tj. skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu II instancji kończącego postępowanie w sprawie, nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego ze względu na nadzwyczajny charakter tego środka. Powołał także wyrok NSA z 3.10. 2008 sygn. akt IIOSK 1117/07 oddalający skargę kasacyjną, w którym wskazano, że: ".zgodnie z art. 365 kpc orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe i organy adm. publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skarga kasacyjna jako nadzwyczajny środek zaskarżenia nie wywołuje natomiast charakterystycznego dla zwyczajnych środków odwoławczych skutku suspensywnego w postaci wstrzymania uprawomocnienia się zaskarżonego danym środkiem orzeczenia. W konsekwencji zawieszenie postępowania kłóciłoby się z zasadą mocy wiążące prawomocnego orzeczenia" Wojewoda [....] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30. 08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 ustawy p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 p 1 p.p.s.a. W wyniku dokonanej przez Sąd oceny należy ocenić, że skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżone postanowienie jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu l instancji naruszają prawo. W przedmiotowej sprawie postępowanie z wniosku M.C. , J.C. , A.C. i B.C. , dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości składającej się z działek ew. nr [....] , [....] i [....] obręb [....] j. ew. [....] w K. odpowiadających wywłaszczonej działce nr [....] , zostało skutecznie i prawomocnie zawieszone postanowieniem Prezydenta Miasta K. z 17. 07. 2007 r. nr [....] do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu zgodności z prawem czynności cywilnoprawnej tj. umowy z 21. 09. 1998 r. Rep. [....] przenoszącej prawo własności do w/w nieruchomości, będące przedmiotem postępowania cywilnego toczącego się z powództwa J.W. Postanowienie l instancji o zawieszeniu przedmiotowego postępowania zostało utrzymane przez Wojewodę [....] postanowieniem z 28.09. 2007 r. nr [....] , a skarga na postanowienie Wojewody [....] o została oddalona wyrokiem WSA w Krakowie z 3 czerwca 2008 sygn. akt IISA/Kr 1200/07. Zasadniczym zagadnieniem do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest ocena czy istniały przesłanki do podjęcia przedmiotowego postępowania, o co wnioskował pismem z [....] 2008 r. skarżący J.C. , wskazując na wydanie przez Sąd Apelacyjny w Krakowie wyroku z 4 grudnia 2007 r. sygn. akt l ACa 475/07, oddalającego apelację J.W. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 22.08. 2006 r. sygn. akt l C 1676/03 w sprawie, stanowiącej kwestie prejudycjalną dla zawieszonego postępowania o zwrotowego, a polegającą na ustaleniu zgodności z prawem czynności cywilno - prawnej - umowy z [....] 1998 r. Rep. [....] , przenoszącej prawo własności do wywłaszczonej nieruchomości. Jak wynika z przedłożonych akt administracyjnych w sprawie z powództwa J.W. przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Skarbu i [....] Fundacji Promocji [....] im. [....] w K. w likwidacji o stwierdzenie nieważności umowy darowizny, stanowiącej zagadnienie prejudycjalne dla zawieszonego postępowania zwrotowego został wydany w dniu [....] . 2007 r. przez Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrok, sygn. akt l ACa 475/07 i jest on od dnia jego wydania prawomocny. Zgodnie z przepisem art. 97 § 2 kpa gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenia postępowania, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. Cyt. przepis ustanawia zatem jedną - ogólną i zbiorczą zarazem przesłankę podjęcia zawieszonego obligatoryjnie postępowania. Jest nią "ustąpienie przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania". Należy wskazać, że przyczyna uzasadniająca zawieszenie ustępuje w chwili gdy rozstrzygnięcie zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd uzyskuje charakter trwały. A więc nie chodzi o jakiekolwiek rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, ale o takie rozstrzygniecie które będzie miało charakter trwały. W nauce i w judykaturze oznacza to najczęściej "prawomocne przesądzenie". Zasadniczo dotyczy to prawomocnego wyroku lub postanowienia, oraz ostatecznej decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej. Nie można wykluczyć także innych określeń, wskazujących na związanie z nimi momentu powstania trwałych skutków. Tak określony moment jest miarodajny dla ustąpienia przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowania (wyrok WSA w W-wie z 6.07. 2005 VI SAM/a 830/04 niepubl. Lex 183647). W ocenie sądu w niniejszej sprawie , wbrew stanowisku organów l i II instancji, taka sytuacja miała miejsce w dacie wydania przez Sąd Apelacyjny w Krakowie w/w prawomocnego wyroku z 4. 12. 2007 r. sygn. akt l ACa 475/07, natomiast fakt, że J.W. złożył od tego wyroku skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego nie ma znaczenia dla podjęcia zawieszonego postępowania także ze względu na treść art. 365 § 1 kpa stanowiącego, że prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Należy mieć na uwadze, że istotnym elementem instytucji zawieszenia postępowania administracyjnego jest wymóg jej stosowania tylko na czas konieczny do usunięcia przyczyny zawieszenia postępowania. Ustanie przyczyny zawieszenia oznacza odpadnięcie celu stosowania instytucji zawieszenia postępowania, a tym samym wymaga jego podjęcia. Natomiast przyjęcie, że prawomocne rozstrzygniecie postępowania prejudycjalnego nie jest wystarczające dla podjęcia zawieszonego postępowania i należy uwzględnić również nadzwyczajne środki zaskarżenia -w ocenie sądu - w sposób nieuzasadniony żadnym przepisem prawa prowadziłoby do naruszenia dyspozycji z art. 12 (ogólna zasadę szybkości postępowania). Trzeba podkreślić, że w uzasadnieniu postanowień o zawieszeniu przedmiotowego postępowania organy l i II instancji wyraźnie wskazały, że dla podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości będzie miał znaczenie prawomocny wyrok w sprawie o stwierdzenie nieważności czynności cywilno-prawnej dokonanej [....] . 10098 r. , Rep. [....]. Analogiczne stanowisko zaprezentował WSA w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z 3.06. 2008 r. sygn. akt IISA/Kr 1200/07, w którym, oddalając skargę J.C. na postanowienie Wojewody [....] z 28.09. 2007 r, orzekł o legalności zawieszenia postępowania zwrotowego, podzielając zarazem stanowisko uprzednio zajęte przez Prezydenta Miasta K. i przez Wojewodę [....] w postanowieniach o zawieszeniu postępowania, że prawomocny wyrok sądu cywilnego w sprawie stwierdzenia nieważności czynności prawnej będzie miał znaczenie dla rozpatrywanej sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" p.p.s.a. orzekł jak w punkcie l sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.