II SA/Kr 834/25
WyrokWSA w Krakowie2025-10-28
Skład orzekający: Mirosław Bator, Jacek Bursa, Joanna Człowiekowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Miejska w Dobczycach, uchwalając zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mogła bez należytego uzasadnienia i proporcjonalności wprowadzić 15-metrową strefę ochronną od cieku wodnego, ograniczając prawo własności właścicieli działki?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w Dobczycach dotyczącej 15-metrowej strefy ochronnej od cieku wodnego, uznając, że organ planistyczny nadużył władztwa planistycznego. Brak proporcjonalności i należytego uzasadnienia dla tak znaczącej ingerencji w prawo własności, zwłaszcza w sytuacji, gdy ciek wodny był niewielki, a teren nie znajdował się w obszarze szczególnego zagrożenia powodzią, stanowił podstawę do uwzględnienia skargi.Stan faktyczny
Skarżący, będący właścicielami działki nr [...] w S., zaskarżyli uchwałę Rady Miejskiej w Dobczycach zmieniającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zarzucili naruszenie prawa własności poprzez wprowadzenie bezpodstawnego zakazu sytuowania obiektów budowlanych w odległości 15 metrów od górnej krawędzi skarpy brzegowej cieku wodnego oraz sprzeczność między częścią tekstową a graficzną planu. Wnieśli o stwierdzenie nieważności uchwały w tej części lub w całości.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 2 pkt 3 zaskarżonej uchwały w zakresie, w jakim ustala on nowe brzmienie § 14 ust. 1 pkt 3 Uchwały Nr XXIX/186/16 Rady Miejskiej w Dobczycach z dnia 9 listopada 2016 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa S., w odniesieniu do działki nr [...] w S. Zasądził od Gminy i Miasta D. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 797 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Protokolant: sekretarz sądowy Kamila Maśloch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2025 r. sprawy ze skargi M. B. i K. B. na uchwałę nr LXV/538/2023 Rady Miejskiej w Dobczycach z dnia 31 lipca 2023 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa S. I. stwierdza nieważność § 2 pkt 3 zaskarżonej uchwały, w zakresie w jakim ustala on nowe brzmienie § 14 ust. 1 pkt 3 Uchwały Nr XXIX/186/16 Rady Miejskiej w Dobczycach z dnia 9 listopada 2016 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa S., w odniesieniu do działki nr [...] w S.; II. zasądza od Gminy i Miasta D. na rzecz skarżących M. B. i K. B. solidarnie kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia 15 kwietnia 2025 roku M. B. i K. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Dobczycach nr LXV/538/2023 z dnia 31 lipca 2023 roku w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa S., zarzucając naruszenie:
• art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej u.p.z.p.) w zw. z art. 1 ust. 3, art. 6 ust. 1 u.p.z.p., w zw. z art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP polegające na naruszeniu (ograniczeniu) sfery wykonywania prawa własności z pominięciem interesu indywidualnego Skarżących, skutkującego przekroczeniem granic władztwa planistycznego, a w konsekwencji wprowadzeniu w § 14 ust. 1 pkt 3 zaskarżonej uchwały - bezpodstawnego zakazu sytuowania obiektów budowlanych w części działki nr [...] w obszarze 10MN w sołectwie S.;
• art. 15 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art 20 ust. 1 in fine u.p.z.p. w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2021 roku Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej: rozporządzenie) polegające na sprzeczności między częścią tekstową planu, a częścią graficzną, albowiem część graficzna planu nie obrazuje stref ochronnych o szerokości 15 m na działce Skarżących.
Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności ww. uchwały w części dotyczącej ustalenia na terenie oznaczonym symbolem 10 MN na działce o nr [...] w sołectwie S., strefy ochronnej, w której obowiązuje zakaz lokalizacji nowych obiektów budowlanych innych niż obiekty i urządzenia wodne, obiekty i urządzenia infrastruktury drogowej, obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej, w odległości mniejszej niż 15 m od górnej krawędzi skarpy brzegowej cieku (§ 14 ust 1 pkt 3), ewentualnie stwierdzenie nieważności ww. uchwały w całości, w sytuacji uznania naruszenia zasad lub trybu sporządzenia ww. planu w stopniu istotnym i o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podkreślono, iż skarżący są właścicielami w/w działki. Nawet jeżeli względy ochrony środowiska miałyby przesądzić o ograniczeniu w zabudowie ww. działki, to nie zostały one sformułowane w sposób prawidłowy. Można uznać, że aż nadto wystarczającym pasem "ochronnym" cieku mogłaby być przestrzeń 1-3 m (ciek ten jest faktycznie zwykłym rowem polnym). Organ uchwałodawczy (w trakcie uchwalania ww. zmiany) nie uzyskał żadnych dowodów, czy też specjalistycznych opracowań, z których by wynikało, że pas ochronny cieku wodnego jest potrzebny, a tym bardziej 15 m. na dz. [...]. Również - co istotne - organy uzgadniające, nie widzą potrzeby tworzenia pasa ochronnego, a tym bardziej tak szerokiego. W zaskarżonym planie nieprawidłowo wskazano strefę ochronną cieku wodnego. Wskazano ją jedynie (nieprecyzyjnie) w części tekstowej, nie wskazując jej natomiast w części graficznej planu. Według części tekstowej plan zakazuje lokalizacji nowych obiektów budowlanych w odległości 15 metrów od górnej krawędzi skarpy brzegowej cieku (§14 ust. 1 pkt 3), natomiast załącznik graficzny nie obrazuje tego ograniczenia. Brak jest w tym zakresie jakiegokolwiek zapisu/oznaczenia graficznego obrazującego ograniczenia w zabudowie na znaczącej części ww. działki. W załączniku graficznym planu wskazano, że działka Skarżących znajduje się w terenie - 10MN oraz (wyraźnie oddzielonym liniami rozgraniczającymi i innym kolorem) terenie - 5WS1. Nie wskazano natomiast w jakikolwiek sposób terenu, który wyklucza zabudowę w obszarze 10 MN. Nie wskazano nawet oznaczenia, że teren w promieniu 15 metrów od górnej krawędzi skarpy brzegowej cieku podlega jakiejkolwiek ochronie (zakazom zabudowy). Tymczasem obowiązkiem prawodawcy lokalnego jest wskazanie obszarów o różnym
przeznaczeniu - również/przede wszystkim tych znajdujących się pod szczególną ochroną. Nie ma w tym przypadku znaczenia, czy są to strefy chronione przez przepisy środowiskowe (choć trudno znaleźć konkretny przepis w tym kontekście), wodnoprawne, czy jakiekolwiek inne, a w konsekwencji wymuszające stworzenie pasów ochronnych. Oznaczenie bowiem, które wyraźnie wskazuje na zakaz zabudowy w pasie 15 m. - zgodnie z zapisami w części tekstowej - winno się również (przede wszystkim) znaleźć w załączniku graficznym. W kwestionowanym planie zatem nie ujawniono nie tylko prawidłowo obszarów o różnym przeznaczeniu, ale również istnieje wyraźna sprzeczność między częścią tekstową, która zakłada strefę ochronną, a załącznikiem graficznym, który takiej strefy w ogóle nie przewiduje. Nie można nazywać strefą 10 MN (budownictwo) obszaru, którego duża część - zgodnie z zapisami części tekstowej - jest całkowicie wyłączona spod zabudowy. Jeżeli duża część jest wyłączona spod zabudowy (szerokość 15 m od górnej krawędzi skarpy brzegowej), to ta część winna mieć inne oznaczenie już nie tylko w załączniku graficznym, ale również i w części tekstowej. Zapisy planu winny być bowiem w sposób czytelny i klarowny przedstawione w obu częściach planu. Nadto brak oddzielenia stref pod zabudowę i strefy wyłączającej zabudowę powoduje, że plan "rozmywa" strefy, które winny mieć konkretne przeznaczenie. Bezpieczeństwo prawne jakie zapisy planu winny dawać Skarżącym (właścicielom gruntu objętego ww. regulacjami planu) w tej sytuacji jest iluzoryczne. Ostatecznie to bowiem organy będą decydować o tym, jak odczytywać zapisy planu, czy zgodnie z załącznikiem tekstowym (który nieprecyzyjnie określa teren 10MN na dz. [...]), czy graficznym (który stref ochronnych nie uwidacznia). Będą decydować również i o tym, jak w ogóle obliczać szerokość 15m strefy ochronnej, która ma być liczona od górnej krawędzi skarpy brzegowej. Na działce Skarżących nie występuje i nie występowała skarpa brzegowa, a tym bardziej nie ma górnej krawędzi skarpy, dlatego też nie ma możliwości obliczenia/wskazania pasa szerokości 15 m. Fakt ten również uwidacznia, że zapisy zaskarżonego planu już nie tylko są nieprecyzyjne, ale również używają odniesień do części przyrody, które faktycznie nie występują w terenie. W tej sytuacji pytaniem otwartym jest to, jak należy obliczyć - zgodnie z przepisami - odległość 15 m. Od jakiego punktu zacząć obliczanie i gdzie je zakończyć. Jaka część terenu powinna zostać niezabudowana i jest chroniona przed zabudową. Na tyle sytuacja z określeniem tego terenu jest dodatkowo niespójna i trudna do odczytania, że dom Skarżących znajduje się właśnie w strefie ochronnej 15 metrów. Dodatkowo nie wskazano w planie, iż szerokość strefy ochronnej determinowana będzie przez linie rozgraniczające (tak jak to zrobione w przypadku innych obszarów w ww. planie). Linie rozgraniczające tymczasem są pojęciem kluczowym dla określenia terenów o różnym przeznaczeniu. Szerokość strefy ochronnej wyznaczonej na 15 metrów nie wskazuje jak ta szerokość będzie liczona. Z uwagi na zakaz zabudowy w pasie ochronnym, który jednocześnie znajduje się w obszarze o funkcji 10 MN, powstaje pytanie, jak należy obliczać współczynniki zabudowy. Szerokość bowiem strefy ochronnej ma wpływ już nie tylko na ustalenie, jaka dokładnie część działki Skarżących faktycznie została odjęta spod budownictwa, ale również ma wpływ na wynik wyliczenia dopuszczalnej powierzchni zabudowy. Innymi słowy, przy powyżej opisanych rozbieżnościach istnieje wątpliwość odnośnie już nie tylko tego, od którego punktu strefę liczyć (mierzyć), ale jak np. liczyć powierzchnię intensywności zabudowy i powierzchnię biologicznie czynną na działce Skarżących. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z ochroną cieku wodnego jako elementu środowiska, wskazać należy, że jest to zwykły rów polny (bez nazwy własnej). A ponadto ochrona cieku wodnego została określona w § 41 planu i jest ona związana bezpośrednio z wodami powierzchniowymi i towarzyszącą im zielenią stanowiącą obudowę cieku. Wskazuje się na to pośrednio również w decyzji RZGWPGW Wody Polskie z dnia 19 października 2021 roku. Z decyzji tej wynika, że nie występuje jakiekolwiek niebezpieczeństwo powodziowe na działce Skarżących. Ponadto teren z jednej strony jest on uznany za 10 MN (budownictwo), a z drugiej strony znaczny jego obszar pod budownictwo nie może być użyty z uwagi na wyznaczoną strefę ochronną 15 m. Skarżący muszą natomiast ponosić należności publiczno-prawne związane z własnością takiego terenu o funkcji budowlanej. W konsekwencji zaplanowana strefa ochronna na działce Skarżących o przeznaczeniu 10 MN została zaplanowana bez żadnego wynagrodzenia dla właścicieli nieruchomości i możliwości jego uzyskania. Taki sposób zaplanowania i utworzenia strefy ochronnej jak w niniejszej sprawie jest w praktyce przeniesieniem kosztów jego utworzenia z organów publicznych na część jej mieszkańców i jest faktycznym wywłaszczeniem bez stosowanej rekompensaty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, ewentualnie jej odrzucenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżoną uchwałą zmieniono brzmienie m. in. § 14 części tekstowej Uchwały Nr XXIX/186/16 Rady Miejskiej W Dobczycach z dnia 9 listopada 2016 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa S. (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z dnia 18 listopada 2016 roku, poz. 6580), gdzie w pkt 3 wprowadzono:
3) zakaz lokalizacji nowych obiektów budowlanych innych niż obiekty i urządzenia wodne, obiektu i urządzenia infrastruktury drogowej, obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej, w odległości mniejszej niż 15 m od górnej krawędzi skarpy brzegowej cieku.
Zmiana ta wynikała z potrzeby dokonania zmian w innych częściach paragrafu 14 tekstu planu, natomiast zauważyć należy, że w zakresie skarżonego zapisu, zmiana polegała tylko i wyłącznie na zmianie pozycji przedmiotowego zapisu w § 14 (zmianie z ust. 7 na ust. 1 pkt 3), wynikającej z tych zmian oraz zastąpieniu przecinka średnikiem na końcu zdania. Wersja zmiany brzmienia § 14 planu miejscowego dla sołectwa S., jaką pierwotnie zakładano, czyli nie posiadająca zapisu mówiącego o ograniczeniu dotyczącym zakazu (która pojawiła się jedynie w projekcie zmiany planu przedłożonym do uzgodnień i opiniowania przed uwzględnieniem wyżej opisanych zaleceń Wód Polskich) nie była ani poddana konsultacjom społecznym na etapie wyłożenia projektu zmiany planu do publicznego wglądu, ani nie była ustaleniem planu uchwalonego w roku 2016, przez co można uznać, że przedmiotowy zapis planu, stanowiący o obowiązku utrzymania ww. odległości od cieku, de facto nie uległ zmianie w wyniku wejścia skarżonej zmiany planu w życie. Skarżony organ podkreślił, iż w analogicznej sprawie, lecz dotyczącej uchwały Rady Miejskiej w Dobczycach z dnia 9 listopada 2016 r. nr XXIX/186/16 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa S. o sygn. akt II SA/Kr 1098/24 w dniu 17 października 2024 r. zapadł wyrok oddalający wniesiona skargę. Istotnym w przedmiotowej sprawie jest fakt, że w uzasadnieniu prawnym powyższego wyroku wskazano, iż przeanalizowano, czy przy wprowadzeniu do treści planu miejscowego sołectwa S. zapisu stanowiącego o zakazie lokalizacji nowych obiektów budowlanych innych niż obiekty i urządzenia wodne, obiekty i urządzenia infrastruktury drogowej, obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej, w odległości mniejszej niż 15 m od górnej krawędzi skarpy brzegowej cieku doszło do przekroczenia granic władztwa planistycznego i naruszenia zasady proporcjonalności oraz czy wprowadzony zakaz miał podstawy prawne. Stwierdzając tym samym, że uzasadnienie przedstawione przez tutejszy organ dla wskazanych stref buforowych jest racjonalne i przekonujące. Rozważaniami swymi objął również wskazywaną przez skarżących kwestię konieczności wprowadzenie odrębnego oznaczenia na rysunku planu miejscowego terenów, dla których kwestionowany zapis ma obowiązywać - wskazywania tej strefy na rysunku planu, stwierdzając ostatecznie o braku takiej konieczności. Swymi rozważaniami objął również kwestionowane przez skarżących sformułowanie o "górnej krawędzi skarpy brzegowej" i jako użyte przez specjalistyczny organ stwierdził możliwość jego zastosowania w ustaleniach w planie miejscowym. W świetle powyższych rozważań organ planistyczny był upoważniony do wprowadzenia zakazu zabudowy nawet w odniesieniu do fragmentu działki budowlanej. Niewątpliwie tego rodzaju ograniczenie stanowi naruszenie prawa własności skarżących. Oceniając treść zaskarżonego przepisu w świetle granic władztwa planistycznego oraz zasady proporcjonalności, nakazującej wyważenie interesu publicznego i prywatnego Sąd doszedł do wniosku, że granice te w niniejszej sprawie zostały zachowane. W efekcie, skarga dotycząca kwestionowanych ograniczeń zawartych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego sołectwa S. została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalona. Na przedmiotowy wyrok WSA oddalający skargę złożona została przez skarżących skarga kasacyjna, i sprawa jest w toku.
Odnośnie zaś obecnej skargi organ podkreślił, iż zgodnie z ustaleniami zaskarżonego planu: działka nr [...] przeznaczona jest częściowo pod tereny wód powierzchniowych śródlądowych i towarzyszącej im zieleni stanowiącej biologiczną obudowę cieków, oznaczone na Rysunku planu symbolem 5WS1 W (w bezpośrednim sąsiedztwie omawianego cieku wodnego) oraz w pozostałej, przeważającej części - w terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, oznaczonych symbolem 10MN. Według zapisów obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy D. uchwalonego uchwałą Nr XV/109/11 Rady Miejskiej w Dobczycach z dnia 26 października 2011 r. zwanego dalej "Studium" – położona w S. działka [...] znajduje się w strefie osiedleńczej - podstrefie wiejskiej oznaczonej symbolem Mb, dla której proponowanym przeznaczeniem są tereny zabudowy mieszkaniowej wiejskiej M3. Jak na poprzednich etapach uchwalania miejscowych planów tak i przy obecnie kwestionowanej zmianie planu Burmistrz utrzymując zapisy przedmiotowego planu miejscowego zawarte w § 14 planu, kierował się stanowiskiem Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wskazanym w decyzji z dnia 19 października 2021 r. Powyższe dowodzi, że wskazanie takich zapisów w planie miejscowym nie jest przekroczeniem władztwa planistycznego, gdyż możliwość ta wynika bezpośrednio z przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym art. 15 ust. 2 u.p.z.p. Ponadto zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt. 1 ustawy, każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Skarżone zapisy planu nie są nowo wprowadzonymi zapisami planu, a wywodzą się z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy D. – sołectwo S., zatwierdzonego Uchwałą Nr XXXlll/360/04 Rady Miejskiej w Dobczycach z dnia 26 października 2004 r. (ogł. w Dz. Urz. Woj. Małop. nr 459 poz. 5150 z dnia 31.12.2004 r.) - który stracił moc z dniem wejścia w życie omawianego planu dla sołectwa S., przyjętego skarżoną uchwałą nr XX1X/186/16 Rady Miejskiej w Dobczycach dnia 9 listopada 2016 roku. Przepisy planu z 2004 stanowiły bowiem, że: "dla ustalonych w planie terenów zabudowy ustala się zakaz budowy obiektów w odległości mniejszej niż 30m od brzegu cieku wodnego. W sytuacjach szczególnych, konieczności budowy obiektów w odległości mniejszej niż 30 m inwestor winien wykazać, że w przypadku podejmowanej inwestycji zagrożenie powodziowe nie występuje, lub gdy dla odcinka cieku, w zasięgu występowania zagrożenia w stosunku do inwestycji zostanie sporządzony projekt regulacji (zabezpieczenia) cieku. W takim przypadku wydanie pozwolenia na budowę warunkuje się wykonaniem zabezpieczeń (regulacji) oraz wykazaniem, że na skutek prowadzonych działań regulacyjnych (zabezpieczających) nie wystąpi zagrożenie zdrowia lub mienia osób trzecich." Oznacza to, że zapisy wprowadzone w 2016 roku i utrzymane w zmianie planu w 2023r. nie ograniczyły możliwości wykonywania prawa własności, gdyż uprzednio, w planie uchwalonym w 2004 r. były one znacznie bardziej ograniczające. Ponadto kwestia naruszenia (ograniczenia) strefy wykonywania prawa własności z pominięciem interesu indywidualnego Skarżących, skutkującego przekroczeniem władztwa planistycznego, a w konsekwencji wprowadzeniu w planie zaskarżonej uchwały - bezpodstawnego zakazu sytuowania obiektów budowlanych w części działki nr [...] w obszarze 10MN w sołectwie S. był już przedmiotem skargi jak wyżej wskazano do sygn. II SA/Kr 1098/24. Sporny zakaz po zmianie w § 14 ust. 1 pkt 3, jest tożsamy i posiada jedną genezę (wywodzi się z wniosku wniesionego pismem Z-cy Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie znak ZU-440-3-3-5175/12, datowanym na 21 listopada 2012 r.) był obowiązującym zapisem planu miejscowego, nie wyeliminowanym na żadnym etapie obowiązywania planu, a jego utrzymanie w zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa S. przyjętego uchwałą Nr LXV/538/2023 Rady Miejskiej w Dobczycach z dnia 31 lipca 2023 roku (Dz. Urz. Woj. Małop. z dnia 8 sierpnia 2023 r. poz. 5328) wywodzi się stanowiska Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wskazanego w decyzji z dnia 19 października 2021 r. Zdaniem organu należy zatem domniemywać, że stanowisko zawarte w przywołanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie powinno się traktować jako odnoszące się również wprost do skarżonego niniejszą skargą obowiązującego zakazu lokalizacji nowych obiektów budowlanych innych niż obiekty i urządzenia wodne, obiekty i urządzenia infrastruktury drogowej, obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej, w
odległości mniejszej niż 15 m od górnej krawędzi skarpy brzegowej cieku zawartego w §14 ust. 1 pkt 3 uchwały Rady Miejskiej w Dobczycach nr LXV/538/2023 z dnia 31 lipca 2023 roku w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa S.. Wskazano też, że zmianą nie był objęty rysunek planu miejscowego sołectwa S. stanowiący załącznik nr 1 do uchwały Nr XXIX/186/16 Rady Miejskiej w Dobczycach z dnia 9 listopada 2016 roku (Dz. Urz. Woj. Małop. z dnia 18 listopada 2016 roku poz. 6580), którego dotyczą podniesione w skardze zarzuty, wskazujące, że część graficzna nie obrazuje stref ochronnych o szerokości 15 m na działce Skarżących. Przedmiotem skargi jest bowiem, jak wynika z jej treści uchwała Rady Miejskiej w Dobczycach nr LXV/538/2023 z dnia 31 lipca 2023 roku w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa S.. Uchwała ta obejmuje jedynie zmiany w części tekstowej planu, zatem brak było możliwości w toku jej procedowania dokonać zmian w rysunku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego będącego załącznikiem nr 1 do uchwały Nr XXIX/186/16 Rady Miejskiej w Dobczycach z dnia 9 listopada 2016 roku, który nie był przedmiotem zmiany w prowadzonej procedurze planistycznej. Zmianą planu nie wprowadzono ponadto w skarżonym obecnie zakresie innych lub dodatkowych ograniczeń niż obecnie obowiązujący w planie miejscowym dla planu miejscowego sołectwa S. zakaz lokalizacji nowych obiektów budowlanych innych niż obiekty i urządzenia wodne, obiekty i urządzenia infrastruktury drogowej, obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej, w odległości mniejszej niż 15 m od górnej krawędzi skarpy brzegowej cieku. Odnośnie zaś Uchwały Nr XXIX/186/16 Rady Miejskiej w Dobczycach z dnia 9 listopada 2016 roku w jej sprawie, wobec zarzutów Skarżących, wypowiedział się już w jasny sposób Sąd w uzasadnieniu wyroku do II SA/Kr 1098/24.
Odnosząc się natomiast do zawartego na końcu uzasadnienia skargi zarzutu o "traktowanie nierówne przez gminę różnych podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji. W trakcie ostatnich zmian do miejscowych planów w gminie D., m.in. sołectwa S. i kilku innych sołectw pozostawiono zapis o strefie ochronnej w odległości 15 metrów od cieku wodnego bez zmian, pomimo stanowisko Wód Polskich o braku zagrożeń powodziowych ciekiem wodnym. Natomiast dla części sołectw w gminie D. np. Kornatka, które mają analogiczną sytuację (gdzie podobne jest ukształtowanie terenu, liczba cieków i ilość domów w odległości mniejszej niż 15 m jak w S.), ten zapis usunięto.", wyjaśniono iż organ zdecydował się pozostawić zapisy nakazujące zachowanie odległości min. 15 m od górnej krawędzi skarpy brzegowej cieku - czyli w postaci dotychczas obowiązującej - w zmianach tekstu dla planów, w których organ posiadał wiedze na temat występowania zjawiska wezbrań potoków i lokalnych podtopień. Zakres występowania podtopień został przedstawiony m. in. na przedłożonej do niniejszej odpowiedzi kopii Mapy terenów zalanych i podtapianych w Gminie D. w lotach 2009 - 2010, sporządzonej przez tutejszy organ i przekazywanej do celów opracowania map zagrożenia powodziowego. Jak wyżej już wskazano, Burmistrz Gminy i Miasta D. w ramach ponowienia procedury uzgodnień, czyli już po wprowadzeniu skarżonych zapisów do niektórych z projektów zmian planów wystąpił również z ponownym wnioskiem - z uwagi na wprowadzenie szeregu innych zmian - do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. - pismo GPS.6721.2.2023.AGLU z dnia 31 stycznia 2023r. Organ ten nie zajął jednak stanowiska w tym zakresie we wskazanym w piśmie terminie, co z uwagi na przepisy art. 25 ust. 2 Ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zostało potraktowane jako równoznaczne z uzgodnieniem tego projektu. Oznacza to również, iż utrzymanie zapisów mówiących o nakazie zachowania odległości 15 m od cieków zostały przez przedmiotowy organ zaakceptowane. Reasumując, w ocenie organu ograniczenia dla sposobu zagospodarowania działki Strony Skarżącej wynikające z przyjętego zaskarżoną uchwałą ustalenia dla tego terenu chociaż naruszają interes prawny właściciela, to nie powodują stanu naruszenia prawa. Zostały podjęte w zgodzie z obowiązującym prawem materialnym, przez właściwy organ, który w ramach prawidłowo prowadzonej procedury planistycznej ważył interes publiczny i interesy prywatne wybierając przyjęte rozwiązanie. Zachowanie pasów ochronnych wzdłuż cieków, o szerokości min. 15 m licząc od górnej krawędzi skarpy brzegowej zdaniem organu pozwala na swobodny dostęp do wody w ramach powszechnego korzystania z wód, umożliwia administratorowi cieku prowadzenie robót związanych z utrzymywaniem wód i ochroną przeciwpowodziową, zapewnia przestrzeń dla swobodnego spływu wód powodziowych i lodów, pozwala no utrzymanie lub poprawę stanu ekosystemów wodnych i od wody zależnych, ochronę otuliny biologicznej cieków wodnych. Jednocześnie utrzymanie odległości iw. wskazane jest z uwagi na górski charakter cieków występujących na terenie miasta i aminy D., charakteryzujących się dużym spadkiem podłużnym dna, wysokimi wartościami prędkości przepływu i mocy strumienia, mającymi istotny wpływ na transport rumowiska dennego i siłę erozyjna cieków, prowadzącą do podmycia i osunięcia skarp, co może zagrozić projektowanym w pobliżu obiektom budowlanym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepisy te korespondują z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 994 ze zm., dalej "u.s.g."), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1945, dalej "u.p.z.p.") – postrzeganym na ogół jako przepis szczególny wobec powołanego przepisu u.s.g. – istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia skargi, Sąd w świetle art. 151 p.p.s.a. oddala skargę.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na nadużycie przez organ planistyczny, przysługującego mu władztwa planistycznego.
Na początku należy jednak wskazać, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do odrzucenia skargi. Sprawa rozstrzygnięta wyrokiem WSA z dnia 17.10.2024r., wydanym do sygnatury akt II SA/Kr 1098/24, dotyczy uchwały nr XXIX/186/16 Rady Miejskiej w Dobczycach z dnia 9 listopada 2016 roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa S., natomiast niniejsza skarga dotyczy uchwały nr LXV/538/2023 Rady Miejskiej w Dobczycach z dnia 31 lipca 2023 roku w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa S.. Choć są to uchwały ze sobą powiązane, to jednak na płaszczyźnie formalnej stanowią dwa odrębne akty planistyczne. Należy też wskazać, że postanowienia zaskarżonej uchwały naruszają interes prawny skarżących, wprowadzając ograniczenia w zabudowie działki nr [...] w S., która to działka stanowi własność skarżących, co wynika z przedłożonej przez nich księgi wieczystej [...] Z tych przyczyn zachodzą podstawy do merytorycznej oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały, przy czym w granicach interesu prawnego skarżących.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny, czy organ planistyczny w ramach przysługującego mu władztwa planistycznego, był uprawniony do wprowadzenia na działce skarżących strefy ochronnej cieku wodnego, wprowadzającej zakaz zabudowy m.in. budynkami mieszkalnymi, w odległości wynoszącej aż 15 metrów od górnej krawędzi skarpy brzegowej cieku. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, takie władcze rozstrzygnięcie organu planistycznego, w okolicznościach niniejszej sprawy kwalifikować należy jako nadużycie władztwa planistycznego.
Wyrażając taką ocenę najpierw należy zwrócić uwagę na to, że z żadnych norm prawnych, czy aktów administracyjnych nie wynikał dla organu planistycznego obowiązek, aby w przypadku uchwalania zasad w zakresie ochrony środowiska, zobligowany był on do wyznaczania stref ochronnych od cieków wodnych, wynoszących w każdym wypadku aż 15 metrów. Jedynym dokumentem, który określił wielkość stref ochronnych dla cieków wodnych jest Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy D. z dnia 26 października 2011 r., które dla terenów gdzie znajduje się działka skarżących przewiduje strefę ochronną o szerokości minimum 5 metrów, a zatem o 10 metrów węższą (Kierunki Zagospodarowania Przestrzennego Pkt - IV.2.5.2 – k. 53v akt sądowych). Tym samym uchwalając zmianę planu miejscowego i określając zasady ochrony przyrody i środowiska, w tym wyznaczając strefy ochronne wzdłuż cieków wodnych, organ planistyczny winien był wnikliwie ważyć proporcje pomiędzy nakładanymi w tym względzie ograniczeniami dla podmiotów prywatnych, w kontekście racjonalnego uzasadnienia dla interesu publicznego. W przedmiotowym wypadku takiego wyważenia brak, a przyjęte rozwiązania stanowią nadmierną i nieproporcjonalną ingerencję w prawo własności skarżących, których organ także w toku przedmiotowego postępowania wystarczająco i przekonująco nie uzasadnił.
Przechodząc do dalszych rozważań należy podkreślić, że w obszarze objętym przedmiotowym planem miejscowym, nie znajdują się obszary szczególnego zagrożenia powodzią. Tak więc również i działka skarżących nie znajduje się obszarze szczególnego zagrożenia powodzią. Ponadto ciek wodny przepływający obok ich działki, jest ciekiem obiektywnie nieznacznych rozmiarów (https://[...]
Natomiast przyjęte przez organ planistyczny rozwiązania co do szerokości stref ochronnych, są identyczne dla wszystkich cieków wodnych w całym obszarze planu, bez względu na parametry poszczególnych cieków, a także bez względu na charakter obszaru przez jaki cieki te przepływają. Są to zatem identyczne strefy ochronne dla cieków bardzo małych i przepływających przez tereny zurbanizowane, jak i dla cieków znacznie większych (szerszych i głębszych), przepływających np. przez tereny rolne. Taka jednorodność szerokości stref ochronnych dla wszystkich cieków w całym obszarze planu winna być uzasadniona, szczególnie, że Studium przewiduje tu zróżnicowanie ich szerokości. Natomiast takiego jak przyjęte, tj. jednolitego rozwiązania dla szerokości stref ochronnych organ w zasadzie w ogóle nie uzasadnił. Nie uzasadnił też w szczególności, dlaczego strefa ochronna przed zabudową, ma mieć na działce skarżących szerokość aż 15 metrów.
Analiza akt planistycznych oraz treści odpowiedzi na skargę prowadzi do wniosku, że jedynym uzasadnieniem dla przyjęcia 15 metrowej strefy ochronnej dla wszystkich cieków i w każdym terenie, w tym na działce skarżących jest to, że takie same lub bardziej restrykcyjne rozwiązania, były w poprzednich aktach planistycznych oraz odwołanie się do decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Wody Polskie") z dnia 19 października 2021 r., znak: KR.RPP.610.655.2021.IT. Jeśli chodzi o poprzednie akty planistyczne, to bez względu na przyjęte w nich rozwiązania, organ planistyczny uchwalając nowy plan miejscowy lub zmieniając dotychczasowy, obowiązany jest przeprowadzić stosowną procedurę i w jej ramach uzasadnić przyjmowane rozwiązania, a nie ograniczyć się do bezrefleksyjnego kopiowania rozwiązań dotychczasowych.
Co się natomiast tyczy w/w decyzji Wód Polskich, to decyzja ta na płaszczyźnie formalnej w żadnej mierze nie obligowała organu planistycznego do tego, aby wzdłuż każdego cieku wodnego i w każdym obszarze, gdzie on przepływa, wyznaczał on strefę ochronną wynoszącą 15 metrów. Inaczej ujmując, z decyzji tej i jej uzasadnienia nie wynika formalne związanie dla organu planistycznego, aby także na działce skarżących wyznaczyć obszar ochronny wynoszący aż 15 metrów.
Decyzja ta została wydana w ramach postępowania uzgodnieniowego dotyczącego zmian kilkunastu planów miejscowych różnych sołectw w Gminie D.. Decyzja ta zawiera dwa punkty. W pierwszym odmawia uzgodnienia projektów zmian pięciu wskazanych planów, a w drugim punkcie umarza postępowanie uzgodnieniowe m.in. odnośnie projektu zmiany planu dla sołectwa S. (jak wynika z uzasadnienia, przyczyną umorzenia postępowania jest m.in. to, że wskazane w punkcie II sołectwa, położone są poza obszarami szczególnego zagrożenia powodzią). Decyzja ta zawiera dwa odrębne uzasadnienia, dla każdego z punktów. Wymóg odnośnie tego aby strefa ochronna wzdłuż cieków wodnych wynosiła 15 metrów został zawarty w uzasadnieniu punktu I decyzji i jak wynika z jego treści, dotyczy projektów planów, na których terenie znajdują się obszary szczególnego zagrożenia powodzią. Wynika to w szczególności z treści wersu 7 i 6 oraz następnych od dołu na stronie 2 decyzji, gdzie Wody Polskie odwołują się do tych planów, których zapisy dotyczą terenów w obszarach szczególnego zagrożenia powodzią. Projekt zmiany planu dla sołectwa S. takich obszarów nie zawiera, a zatem powyższa sugestia, wskazana jako wymóg do ewentualnego późniejszego uzgodnienia go nie dotyczy. W ocenie Sądu organ planistyczny niewłaściwie zinterpretował ten fragment uzasadnienia decyzji Wód Polskich, jako odnoszący się do wszystkich projektów planów, w tym do planu dla sołectwa S.. Niemniej jednak nawet jeśli w uzasadnieniu w/w decyzji znalazłaby się taka sugestia odnośnie projektu zmiany planu miejscowego dla sołectwa S., to organ planistyczny nie tylko, że nie byłby nią związany, to także nie miał prawa bezrefleksyjnie implementować do przyjętej uchwały, zasugerowanego przez Wody Polskie rozwiązania.
Jak już bowiem wspomniano, w drugim punkcie decyzji, Wody Polskie orzekły o umorzeniu postępowania uzgodnieniowego m.in. odnośnie projektu zmiany planu dla sołectwa S.. W tym stanie rzeczy Wody Polskie uzasadniając ten punkt decyzji, były zobowiązane ograniczyć się do przesłanek, które uzasadniały umorzenie w tym zakresie postępowania. I jak wynika z tej części uzasadnienia, tylko takie przesłanki zostały przywołane (11 wers od dołu i następne str. 3 decyzji). Natomiast jeśli Wody Polskie wyszłyby poza ramy przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania i niejako przy okazji, przedstawiłyby sugestie co do przyszłych rozwiązań planistycznych, to takie sugestie w żadnym stopniu nie wiązałyby organu planistycznego, a organ ten nie mógłby tych sugestii implementować do projektu planu bez dokonania własnej oceny, co do zasadności i konieczności ich wprowadzenia. Jak natomiast wynika z dokumentacji planistycznej oraz odpowiedzi na skargę, organ planistyczny nie dokonał własnej oceny co do konieczności wprowadzenia na działce skarżących ograniczeń co do zabudowy wzdłuż cieku wodnego w tak znacznym rozmiarze, ograniczając się do bezrefleksyjnego przeniesienia rozwiązań przyjętych w zmienianym planie i uwzględniając sugestie Wód Polskich, które uznał za dotyczące także przedmiotowego planu. Przyjęte natomiast rozwiązanie, nadmiernie ingeruje w prawo własności skarżących, ponieważ strefa ochronna wynosząca 15 metrów jest z jednej strony strefą znacznych rozmiarów, jak na ciek wodny wzdłuż którego została ustanowiona, z drugiej natomiast strony organ planistyczny nie uzasadnił konieczności wyznaczenia tak znacznej strefy z punku widzenia interesu publicznego, czy konieczności ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu. Dlatego przyjęte w tym względzie rozwiązanie, należy ocenić jako nieproporcjonalnie władczą ingerencję w prawo własności skarżących, wyrażającą się w braku właściwego wyważenia interesu publicznego i prywatnego i naruszające tym samym art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. oraz art. 140 k.c.
A uwzględniając konkretne okoliczności niniejszej sprawy, w nieracjonalności przyjętych rozwiązań, nadmiernie ingerujących w sferę praw jednostki, przy braku należytego uzasadnienia dla tak istotnej władczej ingerencji. Z tych przyczyn, zakwestionowane przez skarżących rozwiązania prawne, w ocenie Sądu stanowią nadużycie przez organ planistyczny, przysługującego mu z mocy ustawy władztwa planistycznego. Z tych przyczyn zachodziły podstawy do uwzględnienia skargi.
Co się natomiast tyczy pozostałych zarzutów skargi należy wskazać, że termin "skarpy brzegu" jest terminem z zakresu geotechniki i skarpę brzegu posiada każdy ciek wodny na całej swej długości, przy czym w zależności od ukształtowania cieku wodnego, skarpa brzegu może przybierać różną formę. Z tych przyczyn, w tym zakresie zarzuty skargi nie były zasadne. Co się natomiast tyczy zarzutów związanych z brakiem oznaczenia strefy ochronnej na rysunku planu, to te zarzuty nie mogły być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Zaskarżona uchwała jest bowiem uchwałą o zmianie wyłącznie części tekstowej uchwały nr XXIX/186/16 Rady Miejskiej w Dobczycach z dnia 9 listopada 2016 roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa S., a nie także jej załącznika graficznego. W tym miejscu można natomiast dodać, że brak oznaczenia na załączniku graficznym do zmienianej uchwały stref ochronnych cieku wodnego, w żadnym stopniu nie koliduje z rozstrzygnięciem wydanym w niniejszej sprawie, a wręcz się z tym rozstrzygnięciem uzupełnia.
Z powyższych przyczyn, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części wskazanej w wyroku. Z uwagi na okoliczność, że zaskarżona uchwała jest uchwałą częściowo zmieniającą jedynie tekst uchwały z dnia 9 listopada 2016 roku, stwierdzenie nieważności dotyczy § 2 pkt 3 zaskarżonej uchwały, w zakresie w jakim ustala on nowe brzmienie § 14 ust. 1 pkt 3 uchwały zmienianej (wyznaczający i określający zasady obowiązujące w strefach ochronnych cieków wodnych), przy czym wyłącznie odnośnie działki skarżących, czyli w zakresie przysługującego im indywidualnego interesu prawnego, który w/w przepisem został naruszony. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy, zasądzając na rzecz skarżących solidarnie: 300 zł. tytułem uiszczonego wpisu od skargi, 480 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w stawce podstawowej i 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło