II SA/Kr 843/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub części i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 25 marca 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skarżący S.S. złożył wniosek o zwolnienie go od tej opłaty. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, wobec tego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] czerwca 2011 roku, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz wniosku "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący wykonał wezwanie do usunięcia braku. Z zakreślenia w dokonanego rubryce 4 formularza wynika, że skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części oraz ustanowienia na jego rzecz adwokata z urzędu. Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni 52 m², dysponuje on oszczędnościami w wysokości 6.500 zł. Wnioskodawca nie posiada przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniósł, iż cierpi na chorobę nowotworową oraz ma problemy kardiologiczne (przebył zawał serca). Ponosi wydatki na konieczne leczenie w wysokości około 450 zł miesięcznie. Opłaca czynsz za mieszkanie w wysokości około 460 zł, a media kosztują go 120 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżący S.S. uzyskuje bowiem stałe miesięczne dochody w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł. Ponoszone przez niego wydatki na konieczne leczenie (450 zł) czynsz za mieszkanie (460 zł) i media (120 zł) wynoszą łącznie 1.030 zł. Powyższe oznacza, że skarżącemu pozostaje miesięcznie kwota ponad 900 zł, którą może swobodnie dysponować. Ponadto skarżący dysponuje oszczędnościami w wysokości 6.500 zł. Posiadane oszczędności pozwolą zatem stronie pokryć koszty sądowe w sprawie w sposób całkowicie nieodczuwalny dla jego sytuacji majątkowej. Orzekający uznał zatem, że skarżący jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od złożonej skargi w wysokości 100 zł (zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm). Nie można pominąć tego, że wyłożenie kosztów przez skarżącego jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego żądań przez Sąd będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę fakt, że przy uzyskiwanych dochodach oraz stanie zdrowia skarżącego uiszczenie kosztów sądowych i pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru mogłoby stanowić dla niego zbyt duże obciążenie finansowe, dlatego w tym zakresie orzekający przychylił się do wniosku skarżącego i ustanowił dla niego adwokata z urzędu w ramach prawa pomocy. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).