II SA/Kr 844/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 maja 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych Wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów S.B. złożył wniosek na urzędowym formularzu "PPF" o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M.B., oraz trojgiem dzieci: 23-letnim synem A. , 19-letnim synem M. i 6-letnim synem S. Ich miesięczny dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 120 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 0,31 ha. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż jedynym źródłem utrzymania rodziny jest gospodarstwo rolne. Dochody z niego uzyskiwane są jednak niskie. Skarżący nie jest zatem z stanie ponieść kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że zarówno on, jak i członkowie jego rodziny, nie osiągają dochodów z najmu, ani dzierżawy, jak również nie posiadają rachunków bankowych. Skarżący posiada samochód osobowy o wartości [...] zł. Do pisma skarżący załączył następujące dokumenty: zaświadczenia z dnia [...] lipca 2009 roku Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. o wysokości dochodów uzyskanych przez M.B. i S.B., w roku podatkowym 2008, nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2008 orz zaświadczenie z dnia [...] lipca 2009 roku Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o pobieraniu przez M.B. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Skarżący uzyskuje wprawdzie dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości około [...] zł miesięcznie, jednakże zauważyć należy, że dochody te przypadają na pięcioosobową rodzinę (skarżący ma na utrzymaniu trzech synów). Rodzina skarżącego korzysta z pomocy społecznej w postaci zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych. Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).