II SA/Kr 847/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.B. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 maja 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; I) oddalić wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów P.B. złożył, na urzędowym formularzu "PPF", wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną A.B. . Ich miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go renta skarżącego w wysokości [....] zł oraz renta jego żony w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 100 m², nieruchomość rolna wielkości 3,05 ha, las wielkości 0,5 ha oraz zabudowania inwentarskie. Skarżący nie posiada oszczędności, jak również cennych przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Ze względu na wiek, poważne choroby i bardzo niską rentę inwalidzką nie stać go na opłacenie kosztów sądowych. Skarżący jest inwalidą I grupy z orzeczoną niezdolnością do samodzielnej egzystencji, wymaga opieki. W grudniu 2007 roku P.B. przeszedł zawał mózgu i inne choroby, z tego powodu nie może się poruszać. Całą rentę przeznacza na leczenie i rehabilitację. Grunty rolne leżą odłogiem. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że grunty rolne w 99 % stanowią łąki. Ani skarżący, ani jego żona nie posiadają samochodu. Rodzina nie korzysta z pomocy społecznej, nie dzierżawi gruntów. Skarżący pobiera dopłaty unijne. Skarżący oraz jego żona ponoszą koszty leczenia. Za wykonywaną prywatnie rehabilitację skarżący płaci około 600 zł miesięcznie. Skarżący ponosi następujące koszty utrzymania: energia elektryczna 119 zł miesięcznie, ubezpieczenie budynków 415 zł rocznie, telefon, zakup żywności i inne wydatki rodziny to kwota około 400 zł. Do pisma skarżący załączył następujące dokumenty: nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne, zaświadczenie Banku Spółdzielczego w J. o stanie rachunku bankowego, odcinki dotyczące świadczeń pobieranych przez żonę skarżącego, kartę informacyjną leczenia szpitalnego skarżącego, decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, pokwitowania wpłaty składki ubezpieczeniowej, dokument obowiązkowego ubezpieczenia budynków, pięć odcinków płatności za energię elektryczną, fakturę za telefon, trzy faktury za leki. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) instytucja przyznania prawa pomocy, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Podkreślić należy, że co do zasady strony zobowiązane są do ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżący uzyskuje bowiem stałe miesięczne dochody z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości [...] zł. Stałymi dochodami dysponuje także pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym żona skarżącego, która pobiera emeryturę z dwóch źródeł (krajową i zagraniczną) w łącznej wysokości [...] zł[...]. Skarżący uzyskuje dopłaty bezpośrednie do gruntów w wysokości 949,85 zł rocznie oraz płatność ONW w wysokości 870,40 zł. Ponadto P.B. jest właścicielem majątku nieruchomego, w skład którego wchodzi dom wielkości 100 m², nieruchomość rolna o areale 3,05 ha, las wielkości 0,50 ha oraz zabudowania inwentarskie. Powyższe składniki majątku nawet jeśli nie przynoszą żadnych dochodów, mogą stanowić zabezpieczenie kredytu lub pożyczki, jeśli ich właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych. W takiej zaś sytuacji niepodobna stwierdzić, że skarżący zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Prawo to przysługuje bowiem, tak jak wskazano powyżej, jedynie tym podmiotom, których zarówno dochód jak i majątek nie pozwalają zdobyć środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że skarżący jest osobą starszą, schorowaną (jest inwalidą I grupy z orzeczoną niezdolnością do samodzielnej egzystencji) znaczną część uzyskiwanych dochodów zmuszony jest przeznaczyć na konieczne leczenie i rehabilitację. Z załączonych faktur wynika, ze tylko w miesiącu czerwcu 2009 roku wydatki na zakup leków wyniosły 396,88 zł (dwie faktury opiewające na kwoty 276,07 zł i 120,81 zł). Skarżący nie posiada przy tym żadnych oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Dlatego orzekający przychylił się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).