II SA/Kr 853/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.G. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 21 maja 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; I) oddalić wniosek skarżącej o ustanowienie radcy prawnego W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów E.G. złożyła, na urzędowym formularzu "PPF", wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 29-letnim synem Z.G. Ich miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go renta skarżącej w wysokości [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny syna w wysokości 500 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 100 m², nieruchomość rolna wielkości 2,11 ha oraz las wielkości 0,92 ha. Skarżąca nie posiada oszczędności, jak również cennych przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Z posiadanego gospodarstwa rolnego osiąga minimalne dochody. Grunty są niskiej klasy użytkowania położone w terenach górskich. Znaczna część gruntów leży odłogiem. Brakuje środków finansowych na podstawowe potrzeby. Skarżąca pobiera niską rentę. Pod jej opieką pozostaje niepełnosprawny syn, chory poważnie na padaczkę. Skarżąca wydatkuje znaczne środki finansowe na leczenie syna. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że wykorzystuje tylko część gruntów, które są łąkami. Skarżąca nie korzysta z dopłat unijnych. Rodzina nie korzysta z pomocy społecznej, nikt nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Skarżąca, ani jej syn, nie posiadają rachunków bankowych. Skarżąca jest wdową i osobą samotnie wychowującą niepełnosprawnego syna. Koszty utrzymania przedstawiają się następująco: energia elektryczna 148 zł miesięcznie, ścieki 105 zł kwartalnie, gaz 45 zł miesięcznie, ubezpieczenie budynku 477 zł, internet dla niepełnosprawnego syna około 100 zł miesięcznie, paliwo do ciągnika około 150 zł miesięcznie, żywność, ubranie, leki i inne niezbędne wydatki 2-osobowej rodziny około 700 zł. skarżąca oświadczyła, że nie zbiera faktur za leki. Po opłaceniu wszystkich wydatków i opłat skarżącej nie pozostają żadne środki. Żyją z synem poniżej minimum socjalnego. Do pisma skarżąca załączyła kserokopie następujących dokumentów: sześć faktur za zakup oleju napędowego, odcinek płatności za energię elektryczną, orzeczenie o niezdolności syna do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, faktura i dowody wpłaty za usługi telekomunikacyjne, odcinki renty skarżącej oraz jej syna, dowody wpłaty za odprowadzenie ścieków, nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2009, dowód wpłaty składki ubezpieczeniowej. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym zaś, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa we wskazanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżąca uzyskuje bowiem stałe miesięczne dochody z tytułu emerytury w wysokości [...] zł. Stałymi dochodami dysponuje także pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym syn skarżącej, który pobiera rentę w wysokości [...] zł. Skarżąca jest właścicielką majątku nieruchomego o znacznej wartości, w skład którego wchodzi dom wielkości 100 m², nieruchomość rolna o areale 2,11 ha oraz las wielkości 0,92 ha. Powyższe składniki majątku nawet jeśli nie przynoszą żadnych dochodów, mogą stanowić zabezpieczenie kredytu lub pożyczki, jeśli ich właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych. W takiej zaś sytuacji niepodobna stwierdzić, że skarżąca zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Prawo to przysługuje bowiem, tak jak wskazano powyżej, jedynie tym podmiotom, których zarówno dochód jak i majątek nie pozwalają zdobyć środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że skarżąca znaczną część uzyskiwanych dochodów zmuszona przeznaczyć na leczenie niepełnosprawnego syna, nie posiada przy tym żadnych oszczędności, jak również przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego, orzekający przychylił się do wniosku skarżącej o zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).