II SA/Kr 858/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie NSA Wiesław Kisiel WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala W dniu 10 stycznia 2007r. J.Ł. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej w S. wniosek o przyznanie mu zasiłku celowego na wymianę dowodu osobistego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r., nr [...] p.o. Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. , działając na podstawie upoważnienia wydanego przez Burmistrza Miasta i Gminy S. , udzielił J.Ł. pomocy w postaci zasiłku celowego w wysokości 50 zł na wymianę dowodu osobistego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że J.Ł. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką S.Ł. dochód rodziny wynosi [...] zł, dochód na osobę w rodzinie wynosi 338,94 zł, a kryterium dochodowe dla rodziny wynosi 702 zł. W oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy organ I instancji ustalił, że uzyskiwane dochody nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb i w związku z tym należało przyznać zasiłek celowy. Od powyższej decyzji J.Ł. wniósł odwołanie, w którym stwierdził, iż decyzja organu I instancji została wydana w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, albowiem w skład jego rodziny wchodzi siedem osób. Jego zdaniem - rodzinę, poza nim samym i jego matką S.Ł. tworzą też jego brat J.Ł. , żona brata B.Ł. oraz trójka ich dzieci. J.Ł. stwierdził również, iż nieprawdą jest, że odmawia współpracy z pracownikiem socjalnym, bowiem jak podniósł: "gdyby pracownik socjalny wystąpił z urzędu o udzielenie mi pomocy na realizację propozycji pracy do czasu uzyskania pierwszych dochodów - z pewnością byłbym zadowolony". Podał w piśmie, że "zakończenia procesu reintegracyjnego nie było", jest "zawieszone", gdyż nie otrzymał "właściwej pomocy z winy zawinionej przez J.N. " (osoby pełniącej obowiązki Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w S. ). Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, iż dokumenty załączone do akt sprawy świadczą o tym, że rodzina J.Ł. składa się z dwóch osób. Odwołujący się jest osobą bezrobotną od 1997 roku bez prawa do zasiłku, zarejestrowaną w Powiatowego Urzędu Pracy. Źródłem utrzymania rodziny J.Ł. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku była renta inwalidzka jego matki – S.Ł. w wysokości [...] zł. Ponadto jak wynika z materiałów rodzina odwołującego się posiada trudną sytuację materialno - bytową. Wobec powyższego organ II instancji stwierdził, że strona spełnia przesłanki określone w ustawie o pomocy społecznej uprawniające do otrzymania zasiłku celowego, ponieważ tzw. kryterium dochodowe ustalone na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy zostało przekroczone, a ponadto w rodzinie występuje problem bezrobocia. Organ I instancji podjął więc słuszną decyzję o przyznaniu J.Ł. zasiłku celowego z przeznaczeniem na wymianę dowodu osobistego. Ponadto organ II instancji zaznaczył, że przyznana kwota w wysokości 50 zł pozwoli w całości pokryć koszty związane z wymianą dowodu osobistego. Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się J.Ł. , który w skardze z dnia 6 lipca 2007r. podniósł, iż decyzja organu II instancji jest niezgodna z prawem, narusza prawo materialne poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organom obu instancji skarżący zarzucił fałszowanie dokumentów dotyczących jego sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej (przez nie uznanie, iż pozostaje w gospodarstwie domowym także z bratem i jego rodziną zamieszkałymi pod jednym adresem) Ponadto, zdaniem skarżącego, od 1997r. organy administracyjne "nękają" i "wywierają presję", a nawet nakłaniają do przestępstwa jego matkę i brata. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Kolegium stwierdziło, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o czyn przestępczy. Organ administracji publicznej zgodnie z art. 80 kpa ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Opierając się na załączonych do akt sprawy oświadczeniach złożonych przez matkę skarżącego oraz jego brata ustalono liczbę osób wchodzących w skład prowadzonego gospodarstwa domowego. Organ dodał również, że organ I instancji przyznał skarżącemu świadczenie, o które wnioskował, tj. pomoc w postaci zasiłku celowego na wymianę dowodu osobistego w wysokości pozwalającej w całości pokryć koszty związane z jego wymianą. W związku z tym oraz z uwagi na to, że skarżący nie wnosi żadnych nowych okoliczności w stosunku do ostatecznej decyzji organu odwoławczego z dnia [...] czerwca 2007r., wniosek o oddalenie skargi jest, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], uzasadniony. Na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008r. skarżący oświadczył, iż nie skarży wysokości zasiłku, a kryteria na podstawie, których został on ustalony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie jest uzasadniona. Ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), na podstawie której wydano zaskarżone decyzje, w art. 2 i art. 3 stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z treścią art. 39 ustawy o pomocy społecznej: "Art. 39. 1. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. 2. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. 3. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. 4. Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego." Rolą zasiłku celowego jest zaspokojenie pewnej potrzeby osoby ubiegającej się o pomoc, która jest nazwana przez ustawodawcę niezbędną potrzebą bytową. Ustawodawca wymienia te potrzeby jedynie przykładowo, a ich ocena powinna przebiegać z uwzględnieniem celów i zasad pomocy społecznej. Niezbędna potrzeba bytowa, to potrzeba usprawiedliwiona ze względu na zachowanie życia, zdrowia i zwykłych stosunków ściśle związanych ze statusem: członka rodziny, osoby zarobkującej (pracownika, osoby wykonującej czynności zarobkowe), obywatela demokratycznego państwa prawnego. Za taką potrzebę należy uznać konieczność wymiany dowodu osobistego z uwagi na fakt, że na każdym obywatelu Rzeczypospolitej Polskiej spoczywa obowiązek posiadania dowodu osobistego. W sytuacji, gdy ktoś nie jest w stanie pokryć z własnych środków kosztów wymiany dowodu osobistego może zwrócić się do organów pomocy społecznej o przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego. Osoba ubiegająca się o zasiłek celowy na podstawie art. 39 ustawy musi spełnić wymaganie kryterium dochodowego, stosownie do swojej sytuacji rodzinno-mieszkaniowej, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1, 2, 3: "Art. 8. 1. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej." Wskazać przy tym należy, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. W konsekwencji, jeśli organ I instancji, oceniając sytuację materialną, rodzinną i potrzeby skarżącego z jednej strony, zaś z drugiej własne możliwości, uzna, iż przy posiadanych zasobach majątkowych rodziny skarżącego nie jest celowe kierowanie tam środków finansowych lub, że wystarczy tam skierować mniejsze środki finansowe, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że organy administracyjne obu instancji prawidłowo ustaliły sytuację majątkową i rodzinną skarżącego. Jak wynika bowiem z akt sprawy J.Ł., liczący 49 lat, jest człowiekiem zdrowym, niemniej od wielu lat pozostaje na utrzymaniu matki – rencistki, będącej inwalidką I grupy i otrzymującej niewysoką rentę. Skarżący twierdzi wprawdzie, iż jego rodzina składa się z siedmiu osób, bowiem wchodzą do niej również jego brat J.Ł. z żoną B. i trójką dzieci, ale przeczą temu oświadczenia przez nich złożone, z których wnika, iż J.Ł. i jego żona B. prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest więc renta inwalidzka jego matki w wysokości [...] zł. J.Ł. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Oznacza to, że dochód na osobę w rodzinie skarżącego wynosi 338,94 zł, co uprawniało skarżącego do skorzystania z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego. Tym samym podnoszony przez skarżącego zarzut dotyczący błędnych kryteriów na podstawie, których przyznano mu zasiłek celowy jest bezpodstawny. Mając powyższe na uwadze oraz to, że przyznana skarżącemu pomoc finansowa pozwoli w całości pokryć koszty wymiany dowodu osobistego, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a przeto na podstawie powołanych przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.