II SA/Kr 861/21
WyrokWSA w Krakowie2021-11-29
Skład orzekający: Mirosław Bator, Joanna Człowiekowska, Piotr Fronc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący spełnił przesłanki do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w szczególności czy jego relegowanie z uczelni było bezpośrednim skutkiem udziału w wystąpieniu wolnościowym?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ administracji prawidłowo odmówił potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Skarżący nie wykazał, aby jego relegowanie z uczelni było bezpośrednim skutkiem udziału w wystąpieniu wolnościowym, co jest warunkiem koniecznym do uzyskania statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych zgodnie z art. 3 ustawy. Ponadto, nie spełnił wymogów dotyczących prowadzenia działalności opozycyjnej przez co najmniej 12 miesięcy w ramach struktur zorganizowanych.Stan faktyczny
Skarżący J. G. domagał się potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, wskazując na swój udział w wydarzeniach marcowych 1968 r. i wynikające z tego skreślenie z listy studentów. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania statusu, uznając, że przedstawione dowody nie potwierdzają spełnienia przesłanek ustawowych, w szczególności braku związku przyczynowego między udziałem w wydarzeniach a relegowaniem z uczelni oraz braku wymogu 12-miesięcznej działalności opozycyjnej. Decyzja ta została utrzymana w mocy po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wniósł skargę do WSA w Krakowie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5 maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych skargę oddala
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 26 stycznia 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych po rozpoznaniu wniosku J. G. odmówił potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
W uzasadnieniu organ podał, że przesłanką formalną do wydania decyzji merytorycznej w sprawach, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o działaczach opozycji (...), jest przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 oraz decyzji administracyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej zwanego "Prezesem IPN-u") w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności. Wnioskodawca przedstawił decyzję Prezesa IPN-u z dnia 17 listopada 2017 r., w której Prezes IPN stwierdził, że J. G. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, a ponadto w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez Stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdza, iż w przypadku strony nie zachodzą przesłanki negatywne co do przyznania przedmiotowego statusu jednakże nie potwierdza, iż strona spełnia przesłanki określone w art. 2 i 3 ww. ustawy. Szef Urzędu potwierdza status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie udokumentowanego wniosku strony w przypadku, gdy przedstawiona przez stronę okoliczność faktyczna spełnia przesłankę z art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji (...). J. G. podniósł we wniosku, iż jako student [...] był uczestnikiem w studenckich wydarzeniach marcowych w 1968r., które miały charakter wolnościowy w obronie poszanowania politycznych praw człowieka. Jak podaje wnioskodawca taka aktywność w środowisku akademickim powodowała narażenie się na utratę praw studenta, w tym trudnym okresie weryfikacja wiedzy była pochodną poglądów politycznych, wyrażonych aktywnością w wydarzeniach marcowych lub pochodzenia społecznego, co przekładało się w stosunku do studentów zdających egzamin komisyjny w obecności pięciu członków komisji egzaminacyjnej. Wobec studentów, którzy nie wypełnili zobowiązań egzaminacyjno - regulaminowych sugerowano relegowanie z uczelni, jak podaje J. G. tak stało się również w jego przypadku - 26 kwietnia 1968r. został skreślony z listy studentów. Do wniosku dołączono między innymi pisma dotyczące poszukiwań dokumentacji odnośnie zatrudnienia przez Studencką Spółdzielnie [...]", ksero książeczki pracy, ksero książeczki wojskowej, zaświadczenie o odbyciu praktyki robotniczej z dnia 18.01.1966r., ksero indeksu Politechniki [...]. Na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o działaczach opozycji (...) Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących spełnienia przez wnioskodawcę warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3 ww. ustawy. W toku postępowania organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji dotyczących strony. W przesłanej korespondencji zawarto informację, iż odnaleziono akta paszportowe, akta operacyjne sygn. [...] dotyczące osób pozostających na terenie PRL utrzymujących kontakt z M. K., karty z kartotek, zapisy z dziennika archiwalnego. Odnalezione materiały archiwalne, tj. zapisy ewidencyjne oraz akta nie potwierdzają udziału J. G. w działalności opozycyjnej. W świetle zgromadzonego i ocenionego zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego materiału dowodowego, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie znalazł jednakże możliwości przyznania wnioskodawcy statusu działacza opozycji antykomunistycznej bądź osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zgodnie natomiast z art. 3 osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia l stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły. Na podstawie analizy materiału dowodowego zebranego w toku postępowania organ nie ma podstaw do potwierdzenia spełnienia przez zainteresowanego przesłanek z cyt. przepisu ustawy o działaczach opozycji. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby wnioskodawca prowadził w okresie od dnia l stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r. nielegalną działalność w rozumieniu cyt. wyżej ustawy. Wnioskodawca nie podnosi okoliczności jakoby prowadził działalność zagrożoną odpowiedzialnością karną. Jak również organ nie ma podstaw do potwierdzenia, że zainteresowany spełnienia przesłanki z art. 3 ustawy o działaczach opozycji (...). Ustawodawca wskazał bowiem, iż potwierdzenie statusu osoby represjonowanej z wyżej wskazanych tytułów może nastąpić wyłącznie po udowodnieniu faktu relegowania z uczelni wyższej ze względu na aktywne uczestnictwo wnioskodawcy w wystąpieniu wolnościowym (np. strajku, proteście robotniczym, demonstracji). J. G. stwierdził, że brał udział w wydarzeniach marcowych w 1968 roku,; jednak nie przedstawia dowodów na potwierdzenie okoliczności tych słów. Na podstawie oświadczeń strony oraz dowodów zgromadzonych w toku postępowania wyjaśniającego organ nie ma zatem podstaw do stwierdzenia, że z wnioskodawca został relegowany z uczelni ze względu na aktywne uczestnictwo w wystąpieniu wolnościowym.
J. G. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzja z dnia 5 maja 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję w z dnia 26 stycznia 2018 r.
W uzasadnieniu organ podniósł, że materiał dowodowy znajdujący się aktach sprawy nie potwierdza antykomunistycznej działalności strony określonej przepisami ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Zainteresowany wskazał we wniosku, że będąc uczestnikiem "wydarzeń marcowych 1968 r." miał zostać relegowany z Politechniki [...] Strona dołączyła do podania kserokopię indeksu (z którego wynika, że została skreślona z listy studentów dnia 26 kwietnia 1968 r.) oraz pisma, które kierowała do różnego rodzaju podmiotów celem odnalezienia dokumentów potwierdzających represje, jakich miała doznać w przeszłości. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego na etapie I instancji organ wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej celem pozyskania materiału dowodowego dotyczącego G.. W odpowiedzi IPN oznajmił, że w zasobach archiwalnych ww. instytucji nie znajdują się dokumenty potwierdzające spełnienie przez stronę ustawowych przesłanek. W tym stanie rzeczy organ decyzją z dnia 26 stycznia 2018 r. odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. Strona nie zgadzając z rozstrzygnięciem złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wraz w wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy strona oznajmiła, że oczekuje na wyniki kwerendy archiwalnej prowadzonej przez Archiwum Wojskowe w O.. Wobec powyższego organ zawiesił przedmiotowe postępowanie na wniosek strony. W dalszej korespondencji prowadzonej z organem wnioskodawca przesłał dokumentację otrzymaną z ww. instytucji archiwalnej. Z przedłożonego materiału dowodowego nie wynika, aby strona brała udział w wystąpieniu wolnościowym i w konsekwencji tego została relegowana z uczelni. Dnia 16 marca 2021 r. Strona nadesłała m.in. kserokopię stron z książki autorstwa J. K. pod tytułem "Marzec 1968 w K.". Również i w tym przypadku przedstawione materiały nie potwierdzają, aby strona doznała represji w postaci relegowania z uczelni w związku z udziałem w wystąpieniu wolnościowym.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. G. podnosząc, że został skreślony z listy studentów z tego powodu, że brał udział w wystąpieniu o charakterze wolnościowym. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (przepis art. 57a nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej). Jednakże zgodnie z art. 134 § 2 P.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z kolei stosownie do art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stwierdzenie istnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek skutkuje wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu o odmowie potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Materialnoprawną podstawą kontrolowanych decyzji są przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. W świetle przepisów tej ustawy potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, w drodze decyzji administracyjnej Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest warunkowane spełnieniem przesłanek pozytywnych z art. 2 lub art. 3 ustawy oraz brakiem przesłanki negatywnej z art. 4 ustawy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się jednak okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 ustawy). Z powyższego przepisu wynika zatem, że aby uznać daną osobę za działacza opozycji antykomunistycznej konieczne jest łączne spełnienie następujących warunków: Po pierwsze osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza musi wykazać, że w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy (z wyłączeniem jednak okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.), prowadziła działalność w ramach struktur zorganizowanych opozycji antykomunistycznej lub we współpracy z nimi; Po drugie działalność antykomunistyczna musiała być prowadzona na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; Po trzecie wykonywana działalność antykomunistyczna musiała być zagrożona odpowiedzialnością karną w momencie jej wykonywania. Wymóg łącznego spełnienia powyższych przesłanek oznacza, że nie spełnienie choćby jednej z nich pomimo spełniania pozostałych przesłanek nie pozwala na uznanie danej osoby za działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu ustawy.
Inaczej natomiast przedstawiają się przesłanki pozytywne uznania danej osoby za osobę represjonowaną z powodów politycznych. Zgodnie z art. 3 cytowanej ustawy tego rodzaju status może nabyć tylko ta osoba, która spełnia co najmniej jedną przesłankę z ustawowego katalogu. Osobą represjonowaną z przyczyn politycznych jest więc osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:
1) przebywała w:
a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,
b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:
a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,
b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,
c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,
d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,
e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,
f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;
4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
Nabycie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest ponadto uzależnione od wykazania, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 4 ustawy. Konieczne jest więc wykazanie, że: 1) osoba ubiegająca się o powyższy status nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do tej osoby w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
Uwzględniając przedstawione powyżej ustawowe przesłanki w ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że skarżący nie posiada zarówno statusu działacza opozycji antykomunistycznej jak i statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. W zakresie dotyczącym statusu działacza opozycji antykomunistycznej bez wątpienia nie został spełniony przez skarżącego wymóg działania w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi w sytuacji zagrożenia odpowiedzialnością karną przez okres co najmniej 12 miesięcy. W odniesieniu do tego wymogu skarżący poprzestał wyłącznie na wskazaniu na udział w wystąpieniu wolnościowym oraz na pojedyncze działania podejmowane w okresie "wydarzeń marcowych". Nie spełniony został zatem wymóg dotyczący dwunastomiesięcznego czasokresu podejmowanych działań. Działania opisane przez skarżącego nie sposób także uznać za podejmowane w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Dodatkowo zaakcentować należy, że zarówno treść wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i treść skargi wskazują, że skarżący w istocie nie ubiega się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lecz zabiega przede wszystkim o potwierdzenie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. To kwestia spełnienia przesłanek niezbędnych do potwierdzenia tego ostatniego statusu stanowi oś sporu w rozpoznawanej sprawie.
W kontekście powołanej powyżej podstawy prawnej zaskarżonej decyzji należy podkreślić, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy tego, czy skarżący brał udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym został, jak stanowi art. 3 pkt 3 lit e ustawy, relegowany z uczelni wyższej. Dla uzyskania statusu działacza w tym zakresie koniecznym jest łączne zaistnienie trzech kluczowych elementów. Pierwszym jest udział w wystąpieniu wolnościowym lub prowadzenie działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych prawa człowieka w Polsce. Po drugie koniecznym jest, aby doszło do relegowania z uczelni (lub aby podjęto inne działanie represyjne mieszczące w katalogu, o którym mowa w art. 3 pkt 3 ustawy.). Po trzecie, pomiędzy pierwszym i drugim elementem musi zachodzić związek przyczynowo skutkowy tj. relegowanie (lub inne działanie represyjne mieszczące się w katalogu zawartym w art. 3 pkt 3 ustawy) musi być skutkiem tego, że osoba relegowana brała udział w wystąpieniu wolnościowym lub prowadziła działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Nie wystarcza przy tym sam związek relegowania lub innej ściśle określonej w art. 3 pkt 3 represji z określonym wystąpieniem wolnościowym, lecz koniecznym jest związek pomiędzy udziałem danej osoby w wystąpieniu wolnościowym a jej relegowaniem z uczelni tj. że udział tej osoby w wystąpieniu spowodował jej relegowanie. Nawet gdyby przyjąć za prawdziwe twierdzenia skarżącego o tym, że jako student [...] był uczestnikiem w studenckich wydarzeniach marca 1968 r., to sam udział w tym wystąpieniu nie jest wystarczający, gdyż nie wykazano, że następstwem tego udziału było relegowanie z uczelni lub inne konsekwencje opisane w katalogu zawartym w art. 3 pkt.3 lit a-f ustawy o działaczach opozycji. Odnalezione materiały archiwalne, tj. zapisy ewidencyjne oraz akta nie potwierdzają udziału skarżącego w działalności opozycyjnej. Z przedłożonego materiału dowodowego nie wynika, aby skarżący brał udział w wystąpieniu wolnościowym i w konsekwencji tego został relegowany z uczelni.
Przedstawione dotychczas rozważania prowadzą do wniosku, że organ administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego. W świetle zaprezentowanej powyżej podstawy materialnoprawnej decyzji stanowiącej przedmiot kontroli w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji odmawiającej skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, a to ze względu na niespełnienie przesłanek, z którymi przepisy powołanej powyżej ustawy łączą potwierdzenie tego statusu.
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja skarżonego organu nie naruszyły prawa w stopniu uzasadniającym ingerencję w ich moc obowiązującą, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło