II SA/Kr 863/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 października 2000r. znak. [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu p o s t a n a w i a oddalić wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu . W dniu 4 maja 2012r. W. K. złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika w sprawie swej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 października 2000r. wydaną w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Skarżący domaga się ustanowienia pełnomocnika z urzędu podnosząc, iż jest osobą starszą, schorowaną, samotną. Wskazuje, iż potrzebuje pomocy osób trzecich w codziennych czynnościach życiowych, mieszka sam i utrzymuje się z emerytury. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samotnie. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 1500 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom o pow. 110 m2, działkę siedliskową około 1 ha oraz nieruchomość rolną o pow. 1,60 ha. Wykazuje także oszczędności w kwocie 3000,00 zł. Wnioskodawca nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości, samochodów itp. Wskazuje na koszty utrzymania – światło 150 zł, woda 50 zł, gaz 70 zł, telefon 80 zł, leki 250 zł. Ponadto wymienia pomoc w prowadzeniu gospodarstwa rolnego – 300 zł oraz pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego 200 zł. Łącznie zatem wszelkie koszty to około 1000 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Uznano, iż skarżący posiada stały, pewny dochód z tytułu emerytury własnej, ma także oszczędności w wysokości 3000,00 zł, a także posiada majątek – dom mieszkalny, dwie nieruchomości gruntowe w tym gospodarstwo rolne o pow. 1,6 ha. Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości ( domu jednorodzinnego, mieszkania czy działki ) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Jak wynika z oświadczeń, skarżący zatrudnia robotników do pomocy w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, płacąc im 300 zł miesięcznie - a zatem czerpie korzyści z tegoż gospodarstwa, prowadzi uprawę, inaczej byłoby to nieopłacalne i bezzasadne. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Orzekający, na podstawie zebranych w sprawie materiałów, nie jest w stanie wystarczająco i przekonywująco stwierdzić, iż skarżący, z uwagi na przedstawione przez niego okoliczności, do takich osób należy. Wnioskodawca nie wskazał bowiem żadnych nadzwyczajnych obciążeń budżetu domowego czy innych okoliczności w znaczny sposób wpływających na kondycję finansową rodziny. Skarżący nie wykazuje zadłużenia, nie ma też innych osób, nie osiągających własnych dochodów na utrzymaniu. Tym bardziej, iż wykazuje on również oszczędności, swą wysokością przewyższające koszty ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru. W tym miejscu należy również podkreślić, iż stosownie do art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawa prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę , bez względu na fachowość, styl i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi zatem na regulacje zawartą w art. 134, a także art. 140 cyt. ustawy – nie mają uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swych interesów w toczącym się postępowaniu. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata czy radcy – szczególnie wobec okoliczności, iż udział ich na obecnym etapie postępowania nie jest konieczny i obligatoryjny - należy uznać - w świetle wskazanych powyżej okoliczności - za nieuzasadnione . Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).